Stara opona może stać się odpadem
W gospodarstwach zużyte opony są często wykorzystywane jeszcze długo po zakończeniu ich pierwotnej funkcji. Jednym z takich zastosowań jest obciążanie folii przykrywającej pryzmy z kiszonką.
Z punktu widzenia przepisów odpadowych znaczenie ma jednak to, czy dana opona ma status odpadu. Zużyte opony zostały sklasyfikowane w Katalogu odpadów pod kodem 16 01 03.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zajmowało się już dokładnie przypadkiem wykorzystywania takich opon przy pryzmach. W odpowiedzi z 15 lutego 2023 r. resort wyjaśnił, że używanie opon zakwalifikowanych jako odpady do obciążania pryzm z kiszonką jest co do zasady formą odzysku.
Przepisy dopuszczają taki sposób odzysku
To ważne rozróżnienie. Problem nie polega na tym, że przepisy całkowicie wykluczają możliwość wykorzystania zużytej opony przy pryzmie. W przepisach dotyczących odzysku odpadów poza instalacjami przewidziano dla zużytych opon proces R11. Wśród określonych sposobów wykorzystania znalazło się również zabezpieczanie pryzm kiszonkowych. Samo wskazanie konkretnego procesu odzysku nie oznacza jednak automatycznie, że każdy podmiot może przeprowadzić go bez formalności.
Dlaczego rolnik może mieć problem z zezwoleniem?
Ustawa o odpadach przyjmuje zasadę, że przetwarzanie odpadów wymaga zezwolenia. Przepisy przewidują wyjątki, m.in. dotyczące określonych przypadków wykorzystywania odpadów na własne potrzeby. I właśnie tutaj pojawia się problem ze zużytymi oponami.
MKiŚ wyjaśniło, że osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą korzystać z odpowiedniego zwolnienia tylko w przypadku odpadów wymienionych w przepisach wykonawczych. Zużytych opon o kodzie 16 01 03 w tym wykazie nie ma.
W swoim stanowisku ministerstwo wskazało więc, że osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami nie mogą korzystać z tego zwolnienia przy odzysku zużytych opon. Nie oznacza to jednak, że każdą sytuację związaną z oponami na pryzmie można opisać jednym zdaniem: „każdy rolnik musi mieć zezwolenie”. Znaczenie ma m.in. status podmiotu oraz to, czy w konkretnej sytuacji występuje obowiązek uzyskania zezwolenia.
Milion złotych to maksymalna kara
Wysokość możliwej kary wynika bezpośrednio z ustawy o odpadach. Za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia przewidziano administracyjną karę pieniężną w wysokości od 1000 zł do 1 mln zł. Przy czym, 1 mln zł jest górną granicą przewidzianej przepisami kary, a jej wysokość w konkretnej sprawie zależy od okoliczności naruszenia i zasad określonych w ustawie.
MRiRW chce zmiany przepisów
Sprawa nie zakończyła się jednak na stanowisku Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 2023 r. W 2026 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało, że zna problem związany z wykorzystywaniem zużytych opon w gospodarstwach. Resort prowadzi w tej sprawie korespondencję z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. MRiRW wskazuje, że chodzi o ograniczenie obciążeń administracyjnych, na które zwracają uwagę rolnicy i organizacje rolnicze.
Resort rolnictwa zabiega również o rozwiązanie, które pozwoliłoby wykorzystywać zużyte opony do obciążania pryzm kiszonkowych bez konieczności uzyskiwania zezwoleń na przetwarzanie odpadów. Chodzi o umożliwienie traktowania takiego wykorzystania jako odzysku na potrzeby własne. Na razie jest to jednak kierunek zmian, a nie obowiązujący przepis.
Co zamiast zużytych opon?
Rolnik, który nie chce wykorzystywać zużytych opon do obciążania folii, może zastosować inne rozwiązania przeznaczone do zabezpieczenia pryzmy. Mogą to być m.in. worki z piaskiem lub specjalne obciążniki.
Oprac. Agnieszka Sawicka
Źródła: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, ELI – Dziennik Ustaw, Urząd Gminy Świętajno
