Uprawiasz nie swoją ziemię? Kiedy możesz ją stracić albo zyskać?
Ważne może być w niektórych przypadkach pojęcie „złej wiary”, które może przesądzić o utracie lub nabyciu ziemi przez zasiedzenie.
Zasiedzenie gruntu to instytucja prawa cywilnego, która dotyczy także rolników. Może mieć zastosowanie m.in. w sytuacjach, gdy:
- rolnik przez lata uprawia działkę należącą do innej osoby,
- nabył nieruchomość od osoby nieuprawnionej,
- kupił ziemię bez aktu notarialnego,
- omyłkowo użytkował fragment sąsiedniej działki, błędnie interpretując przebieg granicy,
- prowadzi gospodarstwo po rodzicach, a inni spadkobiercy przez lata nie zgłaszali roszczeń.
To tylko przykłady – każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, zwłaszcza pod kątem dobrej lub złej wiary posiadacza.
Przepisy regulujące zasiedzenie gruntu
Zasiedzenie reguluje art. 172 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim:
- po 20 latach nieprzerwanego samoistnego posiadania można nabyć własność nieruchomości w dobrej wierze,
- po 30 latach własność może zostać nabyta także w złej wierze, czyli wtedy, gdy posiadacz wiedział, że grunt nie należy do niego.
Warunkiem w obu przypadkach jest nieprzerwane posiadanie samoistne.
Dobra i zła wiara
Dobra wiara występuje wtedy, gdy rolnik był przekonany, że przysługuje mu prawo własności – np. kupił ziemię w przeświadczeniu, że transakcja była ważna. Zła wiara oznacza świadomość braku prawa własności, np. dalsze użytkowanie gruntu po zakończeniu umowy dzierżawy lub mimo wiedzy o innym właścicielu. W takim przypadku okres zasiedzenia wydłuża się do 30 lat.
Samoistne posiadanie
Nie wystarczy samo użytkowanie ziemi. Posiadanie musi mieć charakter samoistny, czyli taki, jak u właściciela. Oznacza to m.in. uprawianie gruntu i zbieranie plonów, ponoszenie kosztów utrzymania, wykonywanie prac i inwestycji, opłacanie podatków od nieruchomości. Brak tych elementów może uniemożliwić skuteczne zasiedzenie.
Jak formalnie nabyć grunt przez zasiedzenie?
Aby zasiedzenie było skuteczne, konieczne jest złożenie wniosku do sądu rejonowego o stwierdzenie zasiedzenia. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu potwierdza nabycie własności. Warto również sprawdzić, czy wobec danej nieruchomości nie biegnie zasiedzenie na rzecz innej osoby – brak reakcji właściciela przez wiele lat może działać na jego niekorzyść.
Czy można doliczyć czas posiadania poprzednika?
Tak. Zgodnie z art. 176 Kodeksu cywilnego obecny posiadacz może doliczyć do swojego okresu posiadania czas użytkowania gruntu przez poprzednika, a także przez spadkodawcę. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz działał w złej wierze, łączny okres posiadania musi wynosić co najmniej 30 lat, aby doszło do zasiedzenia.
Zasiedzenie może być dla rolnika szansą na uregulowanie stanu prawnego gruntów, ale równie dobrze może prowadzić do utraty ziemi. Dlatego w przypadku wątpliwości co do własności warto jak najszybciej sprawdzić sytuację prawną nieruchomości i – w razie potrzeby – skonsultować się z prawnikiem.
Źródło: samorzad.gov.pl
