Coraz częściej kobiety wiejskie łączą role społeczne, zawodowe, publiczne i prywatne. Potrzebują w tym wszystkim wsparcia, możliwości wymiany doświadczeń i inspiracji. Wszystko to mogły znaleźć podczas niedawnej konferencji "Czas na Kobiety Wiejskie", która odbyła się w Lublinie.
W lubelskim hotelu Victoria, w którym odbywała się konferencja, wrzało już od wczesnego ranka. Jak zaznaczyła w powitalnych słowach Karolina Suska, współorganizatorka wydarzenia, od lat realizująca warsztaty i szkolenia dla kobiet na wsi, na konferencję przybyły kobiety z czternastu województw. Podkreśliła, że spotkanie zbiega się z obchodami Międzynarodowego Dnia Kobiet Wiejskich, który przypada 15 października.
– Święto to ustanowiła w 2007 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych. Drugim z powodów, dla których tu się spotykamy, jest Światowy Rok Rolniczek, który przypada w tym roku. Są dziś na sali z nami rolniczki, animatorki, liderki, przedsiębiorczynie, sołtyski (...). Dzisiejsze spotkanie to przestrzeń na rozmowę, na wymianę doświadczeń, na okazywanie sobie wzajemnego wsparcia, ale przede wszystkim to przestrzeń do budowania relacji, które są fundamentem każdej wspólnoty – mówiła Karolina Suska.
– Witamy też wszystkich, dla których kobiety i rola kobiet na wsi jest ważna – dodawała Karolina Trudnowska z Europejskiego Funduszu Rozwoju Wsi Polskiej, który był głównym organizatorem konferencji.
Uczestniczki konferencji prezentowały się w siedmiominutowych wystąpieniach inspiracyjnych
Na konferencję złożyły się m.in. siedmiominutowe wystąpienia inspiracyjne kobiet działających i mieszkających na wsi. Jako pierwsza przemawiała Dominika Marć – koordynatorka programu "Akademia Zakorzenionych".
– Jestem z Pustyni na Podkarpaciu. Ja dziś o tym, jak ważne jest, żebyśmy pamiętały, skąd jesteśmy, ale i dokąd możemy dojść. Od kilku lat prowadzę fundację, która wspiera w realizacji marzeń kobiety z obszarów wiejskich. Dlaczego? Trzydzieści lat temu usłyszałam od koleżanki, że jestem "taką zwykłą dziewuchą ze wsi". Pamiętam, co się ze mną wtedy stało. Pomyślałam: "Ja ci, kurczę, pokażę!". Nigdy nie miałam problemów z tym, że jestem ze wsi, że jestem z wielodzietnej rodziny, że praca na roli, w gospodarstwie była codziennością. Ale to zdanie tak wpłynęło na moje życie, że stwierdziłam, że te "zwykłe dziewuchy ze wsi" będę pchała do niezwykłości. Zawsze pierwszy krok musimy zrobić w naszej głowie. Wszystko zaczyna się od irytacji. Wykorzystujmy ten moment, kiedy jesteśmy wkurzeni – mówiła Dominika.
Pisząc projekt, zastanówcie się, co potraficie i czego wam brakuje
Emila Rolak, społeczniczka z KGW z Zemborzyc Tereszyńskich, mówiła o tym, że bardziej sprawdza się inspirowanie innymi niż kopiowanie pomysłów, ponieważ każde koło w Polsce jest wyjątkowe. To, co sprawdzi się w jednym, w innym nie zda egzaminu. A żeby udało się zrealizować jakiś projekt, koło powinno wyświetlić sobie trzy kwestie: "u nas mamy...", "u nas brakuje..." i "potrafimy...". W swojej wsi postawiła na porozumienie pomiędzy organizacjami i pokoleniami i stworzyła materiały edukacyjne z przedsiębiorczości lokalnej – scenariusze zajęć, którymi chętnie dzielą się z innymi.
– Czasem najważniejsze jest to, że trzy osoby, które wcześniej nigdy ze sobą nie rozmawiały, i że koleżanka, która siedzi obok was, powie: "Wiesz co? Zawsze chciałam..." – mówiła Emila.
Kobiety wiejskie mają takie same marzenia, ale mniejsze możliwości ich realizacji
Po dwóch pełnych werwy i dowcipu wystąpieniach odbył się panel pod hasłem "Kobieta na wsi wczoraj i dziś – jak zmieniała się rola kobiet na przestrzeni lat", poświęcony przemianom społecznym i kulturowym oraz temu, jak na przestrzeni lat zmieniało się miejsce kobiet na polskiej wsi. Dyskusję poprowadziła Agnieszka Szmit z Fundacji Polska z Natury, a do rozmowy zaprosiła Klaudię Kryńską z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk, Gabrielę Figurę – prezeskę fundacji Fundusz Lokalny Ziemi Biłgorajskiej, dziennikarkę Marię Sikorską i Annę Elsner – przedstawicielkę Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi.
– Po dwóch pierwszych wystąpieniach mam pewną refleksję. To chyba pierwsza taka sytuacja, kiedy z korzeni zaczynają wyrastać skrzydła. Nie wiem, czy dendrologia jest na to przygotowana. Bardzo pielęgnujmy te skrzydła – powiedziała na wstępie Agnieszka Szmit.
– Zrobienie zniczodzielni na cmentarzu, posprzątanie lasu, ugotowanie na imprezę wigilijną to nie jest tylko "jakaś tam działalność", tylko prawdziwa praca. Wydaje mi się, że kobiety na wsi, kiedy nie mają wsparcia instytucji, mogą brać na siebie za dużo obciążeń – mówiła Klaudia Kryńska.
– Mam poczucie, że kobiety z miasta, ze wsi, z prerii, Tunezji, Egiptu mają takie same potrzeby (...). Mamy takie same marzenia, potrzeby, problemy, tylko żyjemy w świecie, który nie daje nam równego dostępu do spełnienia tych potrzeb. (...) Czasami przyjmujemy, że jeśli ktoś nie ma nawyku robienia czegoś, na przykład nawyku jeżdżenia do teatru, to nie ma takiej potrzeby. Guzik prawda! Trzeba pierwszy raz pojechać do teatru, żeby dowiedzieć się, czy ma się taką potrzebę – mówiła Gabriela Figura.
Kontrahenci biznesowi wciąż wolą rozmawiać z mężczyznami
Klaudia Kryńska dodawała, że chociaż kobiety biorą udział w wielu ważkich decyzjach inwestycyjnych w gospodarstwie i są już licznie obecne na wielu kierowniczych stanowiskach, to jednak wciąż zdarzają się sytuacje je dyskryminujące. Kiedy do gospodarstwa przyjeżdża kontrahent biznesowy, pyta o właściciela. Kobieta zaprasza go do rozmowy i słyszy: "Nie, spokojnie, ja poczekam na męża".
Uczestniczki z sali mówiły o wstydzie, który latami nosiły w sobie, i życzyły pozostałym kobietom, by były odważne, ale też nie bały się swojej odwagi.
W przerwie udało się chwilę porozmawiać z kołem gospodyń z Lubatowej na Podkarpaciu.
– Będę chciała prześledzić wspomniane tu organizacje, w których można się starać o granty. Zainteresował mnie zwłaszcza ten Erasmus+. Możliwość wyjazdów zagranicznych to jest dla mnie nowość – mówiła Maria Parylak, sołtyska Lubatowej w gminie Iwonicz-Zdrój i członkini wszystkich organizacji we wsi z wyjątkiem OSP i harcerstwa.
W działaniu kół gospodyń ważniejsze powinno być "my" niż "ja"
– Mam nadzieję, że ta konferencja wzbogaci was o nowe doświadczenia, nową wiedzę i inspirujące spotkania – mówił Krzysztof Podhajski, prezes zarządu fundacji EFRWP.
Przed drugim panelem rozlosowano wśród uczestniczek i uczestników upominki, po czy doświadczeniami dzieliły się Karina Majcherska, uczestniczka programu Zakorzenione, Małgorzata Maziarczyk – członkini KGW w Stoczku, Magdalena Stepaniuk – lokalna liderka, i Lidia Moroń-Morawska – pszczelarka i finalistka Nagrody Innowacji COPA-COGECA 2025. Przekonywały, że zanim pojawi się sukces, ma prawo pojawić się niepokój. Że ważniejsze w działaniu kół jest "my" niż "ja", choć lider musi mieć świadomość, że w pewnym sensie jest sam i musi radzić sobie z różnym potrzebami członków organizacji, w której działa. Przekonywały, że liderka jest wartościowa także wtedy, kiedy ma przerwę w działaniu, organizowaniu, inspirowaniu innych.
Drugi panel poprowadziła Beata Jakoniuk-Wojcieszak – menedżerka, rolniczka, prezeska Fundacji Ecologicznie i twórczyni marki Beatum Vita, a o kobietach dyskutowały: Magdalena Struzik – rolniczka, Krystyna Gajdemska – przewodnicząca rady gminy Zławieś Wielka, Magdalena Olszak –
sołtyska Marysina, Gabriela Figura – przedstawicielka fundacji Fundusz Lokalny Ziemi Biłgorajskiej, Monika Roszak – koordynatorka działań Zakorzenione, i Magdalena Sałek-Lewczyk – wójt gminy Jabłonna. Podczas dyskusji podnoszono kwestię potrzeby odpoczynku i odpuszczania, czyli czegoś, co wielu liderkom przychodzi z dużym trudem.
Olimpijka przekonywała kobiety, że wstyd może być motorem osiągnięć
Gościem-niespodzianką była Maria Andrejczyk – polska lekko-
atletka, oszczepniczka, trzykrotna olimpijka i wicemistrzyni olimpijska, która pochodzi z podsuwalskiej wsi.
– Kiedy byłam bardzo młoda, czułam, że muszę zrobić więcej, żeby przynależeć do jakiejś grupy. Zawsze czułam się nieco gorsza. To było w szkole, w grupach treningowych, w kadrze narodowej. Ten kompleks bycia ze wsi ciągnął się za mną. W pewnym momencie zaczęłam sobie zdawać sprawę, że ten kompleks, to poczucie, że muszę robić więcej, sprawiło, że zaczęłam się wyróżniać. To nie jest tak, że my wszystkie musimy być dumne z tego, że jesteśmy ze wsi. Jeśli nie chcesz być dumny, nie bądź, ale uważam, że ten wstyd, który z nami idzie, jest fantastyczną emocją, która prowadzi do zmiany. Bo nie znam osoby, która w pełni siebie akceptuje – mówiła olimpijka.
Konferencja, którą zakończył występ duetu muzycznego, odbyła się dzięki partnerom – Fundacji Polska z Natury oraz grupie Zakorzenione, a także kołu gospodyń Zgodne Kopanianki w Zgodzie. Patronat medialny objęły "Top Agrar Polska" i "Tygodnik Poradnik Rolniczy".
Karolina Kasperek
