r e k l a m a

Partner serwisu

Partner

Śmietka kapuściana – cechy, progi szkodliwości i zwalczanie

Uprawa Szkodniki
Data publikacji 18.07.2019r.

W ostatnich latach chemiczne zwalczanie śmietki kapuścianej było wręcz niemożliwe, ale na szczęście sytuacja uległa poprawie. Pojawiła się zaprawa i insektycydy z rejestracją. Minister rolnictwa dopuścił natomiast czasowo rok temu i na ten sezon możliwość stosowania zapraw neonikotynoidowych. Te nie mają rejestracji na śmietkę, ale także ją ograniczają.

r e k l a m a

Czy nowe możliwości ograniczania wystarczą, aby śmietka odpuściła rzepakowi? Ostatnie sezony sprzyjały jej rozwojowi i trudno oczekiwać, że śmietki nie będzie. Rolnicy skupiają się oczywiście na jej jesiennej szkodliwości, która znacznie obniża zimotrwałość plantacji. Realnie groźne bywa pierwsze, wiosenne pokolenie szkodnika.

Cechy rozpoznawcze śmietki kapuścianej 

Dziś przypominamy najważniejsze informacje z życia śmietki kapuścianej, której populacja po wycofaniu zapraw insektycydowych miała się w ostatnich latach bardzo dobrze. Śmietka kapuściana oprócz rzepaku żeruje przede wszystkim na roślinach kapustowatych uprawnych (kapusta, brokuł, brukiew, rzepa ścierniskowa) i na chwastach (gorczyca polna, rzodkiew świrzepa, tobołki polne). 

Owad dorosły śmietki kapuścianej to muchówka – wygląda jak połowa muchy domowej. Jest długości 5-6 mm i ma czerwoną plamkę na srebrzysto-białym czole. Samiec jest czarno-szary, samica brązowo-szara. Larwa śmietki jest długości od 7 do 8 mm, żółtawo-biała, bez wyraźnie wyodrębnionej głowy i bez odnóży. Poczwarka śmietki ma długość od 4 do 7 mm i jest brązowa w kształcie beczułki. 


  • Śmietka kapuściana przypomina muchę, ale jest od niej mniejsza. Samce są ciemnoszare wielkości 5–5,5 mm, a samice większe (6–6,5 mm) i jaśniejsze. W jednej roślinie może żyć nawet 300 larw śmietki

Biologia rozwoju śmietki

r e k l a m a

Formą zimującą śmietki w glebie jest poczwarka. Osobniki dorosłe opuszczają glebę w kwietniu lub maju i po tygodniu samice składają jaja długości 1 mm, po ok. 100 sztuk w małych złożach przy szyjce korzeniowej roślin żywicielskich. Po 4 – 8 dniach wylęgają się larwy, które początkowo żerują na korzeniach bocznych, później na korzeniach głównych i szyjce korzeniowej. W biologii tego szkodnika są informacje, że rzepak jest głównie zagrożony pierwszym pokoleniem śmietki kapuścianej. Wyrządzane szkody są największe, jeśli maj i czerwiec są suche. 

Po 3–4 tygodniach larwy z pierwszego pokolenia przepoczwarczają się (najczęściej w glebie, czasami w uszkodzonych roślinach). Drugie pokolenie śmietki pojawia się w lipcu i sierpniu, a trzecie we wrześniu i październiku opanowując młode rośliny rzepaku lub jego samosiewy. Jesienne uderzenie trzeciego pokolenia może zniszczyć nawet ponad połowę korzeni rzepaku i powodować znaczne ubytki w obsadzie roślin. 

Zwalczanie śmietki kapuścianej trzeba wesprzeć agrotechniką 

Na szyjce korzeniowej i korzeniach uszkodzonego przez śmietkę rzepaku występują brązowe przebarwienia oraz miejsca nadgnite. W zewnętrznej warstwie korzenia, jak i we wnętrzu szyjki korzeniowej znajdują się chodniki z obumarłą tkanką, w której żerują larwy śmietki kapuścianej. 

Silnie uszkodzone rośliny mogą całkowicie obumierać, są łatwiej porażane przez suchą zgniliznę kapustnych i werticiliozę. Rzepak uszkodzony jesienią przez śmietkę kapuścianą słabo zimuje i przy srogich mrozach takie plantacje wypadają jako pierwsze. Przy łagodniejszych zimach rzepak przetrwa i w dużym stopniu zregeneruje system korzeniowy, ale takie plantacje częściej niż nieuszkodzone przez śmietkę wylegają oraz wcześniej dojrzewają.

Niezwykle istotne w ograniczaniu śmietki jest stosowanie izolacji przestrzennej od innych roślin kapustowatych, unikanie monokultury i uproszczeń w agrotechnice oraz zwalczanie chwastów kapustowatych. Prawidłowa agrotechnika i dobre uwilgotnienie gleby pozwalają roślinom zregenerować część korzeni uszkodzonych przez śmietkę. Przy zagrożeniu śmietką zaleca się nieco wcześniejszy siew i zwiększenie normy wysiewu. Te niechemiczne możliwości są bardzo pomocne.


  • Uszkodzeń powodowanych przez larwy śmietki szukamy w szyjce korzeniowej i korzeniu. Zewnętrznym symptomem uszkodzeń obserwowanych wiosną są brązowe przebarwienia i miejsca nadgnite tych organów. Ewentualne chodniki z obumarłą tkanką, w której żerują larwy śmietki kapuścianej, możemy zauważyć rozcinając szyjkę korzeniową. Rzepak jest rośliną doskonale regenerującą uszkodzenia powodowane przez śmietkę, ale przy srogich zimach takie rośliny wypadają z obsady w pierwszej kolejności. Nie zwalczana śmietka znacznie osłabia zimotrwałość rzepaku 

Śmietka kapuściana - progowa szkodliwość i zwalczanie

Progiem ekonomicznej szkodliwości śmietki kapuścianej jest w czasie obserwacji plantacji od września do listopada w fazie BBCH 15–19 stwierdzenie 1 śmietki w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni. Używając żółtych naczyń lub pułapek feromonowych określamy nalot muchówek na plantację, ale zagrożenie możemy też ocenić obserwując korzenie roślin (na plantacjach do 2 ha pobieramy 250 korzeni roślin wytypowanych losowo w 5 punktach po 50 sztuk). Na plantacjach wielohektarowych należy zwiększyć liczbę punktów obserwacyjnych o 1 (50 korzeni) na każdy kolejny hektar.

Śmietkę kapuścianą ograniczają zabiegi insektycydowe wykonywane w celu zwalczania gnatarza rzepakowca oraz pchełek. Od 2017  r. materiał siewny wybranych odmian można było kupić z zaprawą Lumiposa ograniczającą śmietkę. Powoli przybywa też insektycydów z rejestracją na śmietkę kapuścianą. Co prawda rejestracji na śmietkę nie mają dopuszczone czasowo przez ministra rolnictwa do stosowania zaprawy neonikotynoidowe, ale także ją ograniczają.


Marek Kalinowski
fot. Marek Kalinowski (x2)

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody