Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Poprawa odporności świń poprawia opłacalność chowu. Jak to osiągnąć?

Dominika Stancelewska
Kategoria: Hodowla Zwierząt
Poprawa odporności świń poprawia opłacalność chowu. Jak to osiągnąć?
Hodowla Zwierząt Świnie
Data publikacji 13.05.2022r.

Odpowiednio działający układ odpornościowy w znacznym stopniu wpływa na opłacalność produkcji świń. Występuje szereg czynników, które wzmacniają działanie tego układu, przez co oddziałują na zdrowotność, a w dalszej kolejności na produkcyjność zwierząt.

Rozwój systemu odpornościowego u świń rozpoczyna się we wczes­nym okresie ciąży. Limfocyty B i T pojawiają się w śledzionie i grasicy u 30–40-dniowego płodu, by stopniowo zwiększać swoją ilość aż do końca ciąży. Płód jest w stanie odpowiedzieć reakcją immunologiczną, gdy zostanie narażony na drobnoustroje chorobotwórcze. Łożysko nie pozwala jednak na przemieszczanie przeciwciał i komórek odpornościowych między lochą a płodem, więc przeżycie po porodzie zależy od przeciwciał matczynych zawartych w siarze i mleku.

Siara przekazuje składniki odżywcze, przeciwciała, komórki odpornościowe (fagocytujące, limfocyty), hormony (prolaktynę i kortyzol istotne w regulacji wzrostu komórek nabłonkowych jelit), czynniki wzrostu, a także białka przeciwdrobnoustrojowe. Po przyjęciu siary przez prosięta matczyne immunoglobuliny (IgG, IgM, IgA), dzięki całkowitej przepuszczalności jelit, przenikają do krwiobiegu. W ciągu 24 godzin IgG przechodzi z siary do krwi, osiągając koncentrację w surowicy identyczną z koncentracją u lochy.

Jak przebiega nabywanie odporności?

r e k l a m a

Odporność może być wrodzona (naturalna, nieswoista) bądź nabyta (swoista). Różnica między nimi polega na zdolności do ustanowienia długotrwałej pamięci immuno­logicznej po kontakcie z konkretnym patogenem. Odporność nieswoista to obrona organizmu, która nie wynika z uprzedniego zakażenia określonym zarazkiem. Wpływ na odporność nieswoistą mają: odziedziczona sprawność mechanizmów obronnych organizmu, warunki środowiskowe (mikro­klimat i higiena pomieszczeń, żywienie, utrzymanie i postępowanie ze zwierzętami), zaburzenia hormonalne i genetyczne oraz stres. Natomiast odporność swoista powstaje na skutek kontaktu układu immunologicznego organizmu z drobnoustrojami choro­botwórczymi.

Rozwój odporności nabytej odbywa się powoli. Ponadto stres, szczepienia oraz mikrobiom mogą pozytywnie lub negatywnie wpływać na rozwój swoistej odpowiedzi immunologicznej prosiąt. Wczesny okres odsadzenia jest krytyczny dla rozwoju nabytej odporności, ponieważ jest to czas, kiedy czynniki stresowe odgrywają ważną rolę, rzutując na produkcję hormonów wzrostu, kortyzolu, prolaktyny, a także na odpowiedź immunologiczną na poziomie całego organizmu, jak i błon śluzowych. Eksponowanie na odpowiednią florę mikrobiologiczną we wczesnym wieku prowadzi do rozwoju skutecznego systemu odpornościowego.

Odporność prosiąt na choroby zależy od przeciwciał, które pobiorą od matki, ale można ją wzmocnić także poprzez podawanie preparatów stymulujących układ immunologiczny, aby lepiej radził sobie z patogenami

  • Odporność prosiąt na choroby zależy od przeciwciał, które pobiorą od matki, ale można ją wzmocnić także poprzez podawanie preparatów stymulujących układ immunologiczny, aby lepiej radził sobie z patogenami

Sposoby na wspomaganie organizmu prosiąt

Przez pierwsze godziny życia prosiąt przeciwciała pobrane z siarą mają zdolność wnikania do krwiobiegu zwierząt, aby później działać w świetle przewodu pokarmowego. Niestety, w dobie dzisiejszej produkcji ochrona siarowa jest często niewystarczająca, gdyż coraz większa plenność macior nie idzie w parze ze zwiększeniem mleczności. W miotach rodzi się coraz więcej prosiąt, przez co nie mogą one pobrać wystarczającej ilości siary bogatej w substancje odpornościowe.

Żywieniowcy doceniają znaczenie dodatków paszowych w aspekcie ochrony zdrowia świń, a tym samym w terapii chorób zwierząt. Wspomaganie odporności jest również możliwe dzięki stosowaniu dodatków regulujących funkcje przewodu pokarmowego. Ich obecność w paszy może wpłynąć na rozwój nabłonka jelitowego oraz stabilność środowiska przewodu pokarmowego, którego funkcjonowanie w największym stopniu rzutuje na odporność świń.

System odpornościowy świń wzmacniają między innymi probiotyki, które tworzą biofilm pokrywający nabłonek jelitowy, dzięki czemu staje się on barierą zwiększającą odporność oraz stanowi mechaniczną przeszkodę dla infekcji. Przyczyniają się one do właściwego funkcjonowania podstawowych komórek układu immunologicznego, takich jak makrofagi, limfocyty T, limfocyty B czy komórki dendrytyczne. Udało się wyselekcjonować immunobiotyki, czyli szczepy bakterii probiotycznych o wyjątkowo korzystnym oddziaływaniu na układ odpornościowy. Należą do nich między innymi niektóre szczepy bakterii Lactobacillus.

Prebiotyki z kolei to substancje aktywujące namnażanie się korzystnych bakterii i nieulegające trawieniu enzymatycznemu w żołądku oraz jelicie cienkim. Wpływają na skład mikroflory jelitowej oraz jej aktywność metaboliczną. Najczęściej stosowanymi prebiotykami są polisacharydy i oligosacharydy, do których należą inulina, fruktooligosacharydy oraz mannanooligosacharydy otrzymywane ze ścian komórkowych drożdży (Saccharomyces cerevisiae). Mogą być wykorzystywane w immunoprofilaktyce chorób zakaźnych zwierząt, zwłaszcza w okresie zwiększonej podatności na zakażenia wirusowe i bakteryjne, na przykład w okresie odsadzenia. Wykazano, że mogą ograniczać proces zapalny. Wykazują też działanie immunostymulujące poprzez stymulację aktywności makro­fagów stanowiącej istotną rolę w pierwszej linii obrony przed patogenami.

Dodatek mannanooligosacharydów do paszy dla loch w ostatnich 14 dniach ciąży oraz w okresie laktacji skutkował istotnie wyższymi stężeniami immunoglobulin IgM, IgG i IgA w siarze i mleku. Dlatego poza pozytywnym wpływem na układ odpornościowy świń poprawiają one także przyrosty masy ciała.

Enzym trawi bakterie i korzystnie wpływa na odporność nieswoistą

Właściwościami przeciwdrobno­ustrojowymi charakteryzuje się enzym – lizozym, który stanowi jeden z mechanizmów odporności nieswoistej. Wykazuje on działanie przeciwwirusowe i przeciwzapalne. W lecznictwie weterynaryjnym zastosowanie znalazł dimer lizozymu, który jest efektem polimeryzacji pojedynczych cząsteczek naturalnego lizozymu białka jaja kurzego. Wpływa on korzystnie na odporność nieswoistą, przez co może być wykorzystywany do wspomagania leczenia zakażeń. Wykazano jednak, że może on także wpływać pozytywnie na rozwój odporności swoistej, gdyż stymuluje powstawanie przeciwciał.

U świń korzystne działanie lizozymu potwierdzono w przypadku choroby obrzękowej u prosiąt, zapalenia płuc, zapalenia wymienia i macicy u loch oraz bezmleczności poporodowej.

Da się zyskać odporność z krwi i jajek

Suszona rozpyłowo plazma krwi dostarcza naturalne aktywne przeciwciała pozwalające zwiększyć odporność przeciw patogenom. Nie tylko wspomaga układ immunologiczny, ale zapobiega też biegunkom poodsadzeniowym, zwłaszcza tym wywoływanym przez bakterie Escherichia coli. Wykazuje silny efekt przeciwzapalny, normuje pracę jelit oraz przyczynia się do regeneracji nabłonka jelitowego. Suszona rozpyłowa plazma krwi jest produkowana poprzez oddzielenie czerwonych krwinek metodą wirowania od pozostałych składników krwi zbieranej od bydła lub świń. Jest jasnym proszkiem zawierającym w swoim składzie około 78% białka, z czego 50% to albuminy, 15% alfa-globuliny, 10% beta-globuliny, 15% gamma-globuliny, a 5% stanowi włóknik. Niektóre białka poza wartością odżywczą charakteryzują się także aktywnością biologiczną. Są to tzw. białka funkcjonalne, które mogą wpływać na fizjologię przewodu pokarmowego i zdrowie zwierząt. Immunoglobuliny dostarczone z plazmą są odporne na trawienie i docierają do jelit w stanie umożliwiającym wspomaganie reakcji odpornościowych.

Również specjalnie preparowany proszek jaj może być wykorzystywany w profilaktyce i terapii chorób infekcyjnych, zwłaszcza przewodu pokarmowego. Białko jaja kurzego stanowi znakomity środek leczniczy na podrażnienia i zapalenia błony śluzowej żołądka i jelit. Stosuje się je jako antidotum dla różnych substancji drażniących, toksyn czy mikroorganizmów wywołujących biegunki prowadzące w konsekwencji do odwodnienia organizmu. Białka jaja wykazują właściwości antybakteryjne oraz hamujące funkcje życiowe patogennych mikroorganizmów. Główną rolę odgrywają tu przede wszystkim takie składniki, jak lizozym, awidyna i cystatyna, a wśród białek żółtka jaja kurzego – przede wszystkim immunoglobuliny IgY. Możliwa jest produkcja jaj zawierających swoiste, czyli skierowane przeciwko konkretnym antygenom, przeciwciała IgY, które są następnie wykorzystywane podczas leczenia różnych schorzeń bakteryjnych lub wirusowych.

Jaja były od dawna powszechnie stosowane w chowie zwierząt. Często gospodynie podawały je pisklętom w pierwszych dniach odchowu – właśnie ze względu na obecność immunoglobulin IgY, które mogą wzmocnić odporność nowo narodzonych zwierząt. Jajo samo w sobie ma wysoką wartość żywieniową, a dodatkowo wzbogacone może się stać remedium na wiele schorzeń. Aby otrzymać wzbogacone jaja, kury utrzymywane są w odpowiednich warunkach i karmione specjalnymi paszami.



Fot. Dominika Stancelewska
Oprac. Natalia Marciniak-Musiał na podstawie artykułu Dominiki Stancelewskiej, który ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 19/2022 na str. 61.  Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody