Dzwonek Letnia promocja - Czytaj za 1 zł Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Mszyce już atakują zboża, rzepak i groch. Kiedy je zwalczać?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa
Mszyce już atakują zboża, rzepak i groch. Kiedy je zwalczać?
Uprawa Szkodniki
Data publikacji 12.06.2020r.

Na zbożach i w trawach stwierdza się w Polsce ponad 70 gatunków mszyc. Mszyce mocno szkodzą też w ziemniakach, burakach, kukurydzy i rzepaku. Szkodliwe są zarówno formy dorosłe, jak i larwy mszyc, a temperaturą progową dla ich rozwoju, poniżej której giną jest minus 6 st. C.

Pozostało 0% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Czy w tym roku będą problemy z mszycami. Niewątpliwie tak. Co prawda do tej pory nie miały sprzyjających warunków, ale już są. Warto zajrzeć na stronę internetową Instytutu Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu.

Mszyce atakują już pszenicę,  rzepak i groch

Tam w komunikatach z Winnej Góry czytamy, że 30 kwietnia br. zaobserwowano pierwsze osobniki mszycy zbożowej na pszenicy ozimej, 6 maja br. zaobserwowano pierwsze kolonie mszycy brzoskwiniowej na roślinach rzepaku, a 14 maja br. na uprawach grochu stwierdzono pierwsze osobniki mszycy grochowej, a liczebność zbliżała się do progu ekonomicznej szkodliwości, którym jest stwierdzenie pojedynczych mszyc na 20% roślin.

Oczywiście pierwsza mszyca to jeszcze nie problem, ale warto w tym miejscu przypomnieć najistotniejsze informacje z biologii najważniejszych gatunków mszyc występujących w roślinach uprawy polowej.

Najliczniej występującym gatunkiem zasiedlającym wszystkie zboża (aż 70–80% populacji wszystkich mszyc w zbożach) i kukurydzę jest mszyca czeremchowo-zbożowa zabarwiona w tonacji oliwkowo-brunatnej. Mszyca zbożowa zabarwiona w tonacji zielonej z wyraźnie ciemnymi syfonami, to drugi gatunek pod względem liczebności notowany w zbożach, preferująca górne partie roślin i kłosy. Trzecim gatunkiem co do znaczenia w zbożach jest mszyca różano-trawowa. W zbożach preferuje liście i tak jak mszyca czeremchowo-zbożowa żeruje też w kukurydzy.
W zbożach najliczniej występuje mszyca czeremchowo-zbożowa i zasiedla głównie dolne partie roślin, najczęściej źdźbła
  • W zbożach najliczniej występuje mszyca czeremchowo-zbożowa i zasiedla głównie dolne partie roślin, najczęściej źdźbła

Mszyca czeremchowo-zbożowa – gatunek dwudomny

Z informacji dotyczących biologii mszyc zawartych w opracowaniach Instytutu Ochrony Roślin-PIB w Poznaniu wynika, że dorosłe owady tego gatunku osiągają długość 1,6–2,4 mm, mają czarną głowę, tułów i syfony, a odwłok oliwkowozielony z brązowymi płytkami bocznymi. Larwy są koloru zielonego. Charakterystyczną cechą tego gatunku są syfony dwa razy dłuższe od ogonka z wyraźnym rozszerzeniem na końcu w kształcie kołnierzyka oraz lekko przewężony u nasady ogonek.

Ta mszyca jest gatunkiem dwudomnym, migrującym z czeremchy na zboża i trawy. Z zimujących na czeremsze jaj wylęgają się w pierwszej połowie kwietnia założycielki rodu, z których w drugim pokoleniu rodzą się uskrzydlone migrantki rozpoczynające w połowie maja lub w zależności od panujących warunków pogodowych na przełomie maja i czerwca, przeloty na letnie rośliny żywicielskie. Intensywność przelotów wzrasta często, gdy średnia temperatura dobowa przekracza 15°C.

Latem rozwijają się na łodygach i liściach zbóż liczne kolonie bezskrzydłych populacji mszyc, w których okresowo powstają letnie formy uskrzydlone odbywające loty dyspersyjne w uprawach. Na zbożach rozwija się aż do 12 pokoleń mszycy czeremchowo-zbożowej, a każda dzieworódka może urodzić ok. 70 larw. Jesienne reemigracje na czeremchę rozpoczynają się zwykle w pierwszej połowie września i trwają do pierwszych dni listopada.

Mszyce wysysają soki z rozwijających się źdźbeł, ponadto osobniki uskrzydlone przenoszą choroby wirusowe. Wcześnie nalatujące mszyce na uprawy zbóż, atakują rośliny w fazie krzewienia (faza rozwojowa w skali BBCH 20–29) lub na początku kłoszenia (faza rozwojowa w skali BBCH 51), powodując więdnięcie i usychanie, względnie zahamowanie ich wzrostu. Szkodliwe są zarówno larwy jak i postacie dorosłe. Na spadzi wydzielonej przez mszyce rozwijają się grzyby chorobotwórcze. Istotnym aspektem szkodliwości mszyc jest ich udział w przenoszeniu wirusów chorobotwórczych, wśród których najważniejszy jest wirus żółtej karłowatości jęczmienia (BYDV).

Mszyca zbożowa – gatunek jednodomny

Mszyca zbożowa jest gatunkiem jednodomnym żyjącym bez zmiany żywiciela na różnych gatunkach traw i zbóż. Owady dorosłe mają 2,0–3,3 mm długości i zmienne zabarwienie, najczęściej żółtozielone. Charakterystyczne cechy morfologiczne to brak widocznego sklerytu na odwłoku, wyraźne na tle jasnego odwłoka czarne syfony równe długością z jasnym ogonkiem.

Mszyce te zimują w postaci jaj na trawach, resztkach pożniwnych, samosiewach, ale także na oziminach. Loty wiosenne uskrzydlonych osobników rozpoczynają się najczęściej w drugiej połowie maja lub na przełomie maja i czerwca. Masowe występowanie mszyc na zbożach obserwuje się zwykle w fazie kłoszenia w warunkach ciepłej i suchej pogody. Mszyca zbożowa zasiedla głównie kłosy i nie tworzy tak licznych populacji jak mszyca czeremchowo-zbożowa. Pod koniec dojrzałości mlecznej zbóż, uskrzydlone osobniki tego gatunku przelatują na kukurydzę i trawy. Późną jesienią po kopulacji z uskrzydlonymi samcami samice jajorodne składają jaja na zimowanie.

Mszyca zbożowa żeruje głównie na kłosach. Wysysając soki powoduje zmniejszenie plonu ziarna, a na spadzi rozwijają się grzyby. Szkodliwe są zarówno larwy, jak i postacie dorosłe. Gatunek ten zdolny jest także do przenoszenia łagodnych szczepów wirusa żółtej karłowatości jęczmienia.
Zanim podejmiemy się chemicznego zwalczania mszyc pamiętajmy o naturalnych sprzymierzeńcach. Dorosła biedronka zjada kilkadziesiąt mszyc dziennie, a larwa zjada nawet 600 mszyc w ciągu swojego rozwoju
  • Zanim podejmiemy się chemicznego zwalczania mszyc pamiętajmy o naturalnych sprzymierzeńcach. Dorosła biedronka zjada kilkadziesiąt mszyc dziennie, a larwa zjada nawet 600 mszyc w ciągu swojego rozwoju

Mszyca różano-trawowa

r e k l a m a

Trzecią pod względem liczebności w zbożach jest mszyca różano-trawowa. Z opisu tej mszycy przez pracowników IOR w publikacji poświęconej mszycom wynika, że mszyca różano-trawowa jest podobna do mszycy zbożowej. Jest długości od 1,6 do 2,9 mm, a od mszycy zbożowej różni się bardziej wrzecionowatym kształtem ciała oraz jasnozielonymi, spiczastymi syfonami.
Mszyca różano-trawowa jest gatunkiem różnodomnym. Zimujące jaja składane są przez mszycę różano zbożową na różach. Pokolenia letnie tej mszycy rozwijają się na roślinach jednoliściennych. Mszyca różano-zbożowa wraz z mszycą czeremchowo-zbożową jest licznie spotykana na kukurydzy, na której zasiedla zarówno górną, jak i dolną powierzchnię liści. Na zbożach mszyca różano-zbożowa zasiedla głównie liście.

Mszyce ziemniaczane – mogą przenosić choroby wirusowe

Mszyce są problemem plantacji nasiennych ziemniaka, a ich producenci są ostrzegani o konieczności wykonania zabiegów zwalczających wektory wirusa Y i liściozwoju komunikatami Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin. Wirusy Y i liściozwoju są bardzo groźne w nasiennictwie ziemniaka, a ich presja zależy od populacji mszyc.
Na roślinach ziemniaka może żyć i rozmnażać się kilka gatunków mszyc. Wśród nich duże znaczenie ma mszyca brzoskwiniowa – jedyny w Polsce wektor wirusa liściozwoju ziemniaka o znaczeniu ekonomicznym, bardzo efektywnie przenosi wirusa Y ziemniaka i nieco słabiej wirusy M i S.

Kolejną jest mszyca szakłakowo-ziemniaczana – bardzo efektywny wektor wirusów Y i M ziemniaka oraz słabszy wirusa S. Mszyca kruszynowo-ziemniaczana jest oceniana jako niezbyt efektywny wektor wirusów Y i M ziemniaka i prawdopodobnie przenosi również wirusa S. Mszyca ziemniaczana smugowa i mszyca ziemniaczana średnia – obydwa te gatunki notowane są jako wektory wirusów Y, M i liściozwoju.

Mszyca kapuściana – szkodnik rzepaku

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Kukurydza. Fundamenty plonu

Kukurydza. Fundamenty plonu

Płacisz tylko

15,00 zł

Cena regularna 25,00 zł

SPRAWDŹ
Rzadko zdarza się, aby mszyca kapuściana wyrządzała straty gospodarcze w rzepaku, ale trzeba obserwować jej obecność. Występują formy uskrzydlone oraz bezskrzydłe mszycy kapuścianej, a larwy są podobne do dorosłej mszycy. Mszyca kapuściana występuje w dużym nasileniu na rzepaku jarym i gorczycy, w mniejszym w rzepaku ozimym. Jest to gatunek jednodomny pojawiający się w czerwcu a populacja osiąga szczyt liczebności na przełomie lipca i sierpnia. Mszyca zasiedla wierzchołkowe części pędów głównych rzepaku, a potem pędów bocznych. Opanowane części roślin są zahamowane w rozwoju. Największe straty w plonie powoduje mszyca, gdy rośliny rosną w warunkach dużego braku wody.

Mszyca trzmielinowo-burakowa – upały są dla niej śmiertlene

W burakach cukrowych groźna jest mszyca trzmielinowo-burakowa, preferująca ciepłą i suchą pogodę. Bezmroźna zima, ciepła i sucha wiosna, sprzyjają przeżywalności i szkodliwości mszyc. Temperatury powyżej 30°C są dla niej śmiertelne. Mszyce chętniej nalatują na pola przenawożone azotem, a także na rośliny osłabione przez mątwika burakowego. Szczególnie narażone są plantacje w pobliżu jej gospodarzy zimowych – krzewów kaliny, trzmieliny, jaśminowca. Mszyca ta najczęściej żeruje na liściach sercowych, które fałdują się i zwijają.
W grochu pojawiła się już mszyca grochowa. Mszyce mogą zaszkodzić także innym bobowatym – także bobikom
  • W grochu pojawiła się już mszyca grochowa. Mszyce mogą zaszkodzić także innym bobowatym – także bobikom

Próg szkodliwości mszyc – to 300 mszyc na roślinie

Zabiegi chemicznego zwalczania mszyc w zbożach należy wykonać w okresie od fazy pełni kłoszenia (skala BBCH 55) do początku fazy dojrzałości mlecznej wszystkich gatunków zbóż (skala BBCH 73) po przekroczeniu progu szkodliwości, tj. stwierdzeniu w okresie kłoszenia i zaraz po kłoszeniu 5 mszyc na kłos.
Progiem szkodliwości mszyc w kukurydzy od fazy 1 liścia do końca wegetacji jest stwierdzenie 300 mszyc na roślinie.

Progową szkodliwość w rzepaku stanowią dwie kolonie mszyc na 1 mkw. na brzegach plantacji. Zagrożenie zbiega się najczęściej w okresie rozwoju łuszczyn (BBCH 65–80).

Uprawą szczególnie zagrożoną przez mszyce są ziemniaki nasienne. W tej produkcji pierwsze uskrzydlone mszyce będące wektorami chorób wirusowych zwalcza się interwencyjnie. Progiem szkodliwości w dalszym okresie na plantacjach nasiennych jest 5–10 mszyc na 100 liściach, a na plantacjach produkcyjnych 10–20 mszyc na 100 liściach.

Marek Kalinowski
Zdjęcia: Marek Kalinowski
 
 

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody