1 maja startuje Mercosur. Ile mięsa trafi na rynek i jak rząd chce chronić rolników?

Umowa UE-Mercosur: ile i czego wjedzie do Polski 1 maja?

Tymczasowe stosowanie umowy przejściowej w sprawie handlu UE-Mercosur rozpocznie się 1 maja 2026 r.

Podstawą do tego jest decyzja Rady UE w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania umowy z Mercosurem, przegłosowana 9 stycznia 2026 r. przy sprzeciwie Polski, Francji, Irlandii, Austrii i Węgier.

Jak informuje wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak w odpowiedzi na interpelację ws. oceny skutków dla polskich rolników w 2026 r. wynikających z umowy UE-Mercosur, od 1 maja 2026 r. zacznie obowiązywać tymczasowe stosowanie nowej umowy handlowej (ITA), która wprowadzi zmiany w handlu produktami rolnymi, szczególnie w sektorze mięsa.

W przypadku wrażliwych produktów, takich jak wołowina i drób, import do Unii Europejskiej będzie możliwy na preferencyjnych warunkach jedynie w ramach określonych limitów ilościowych (tzw. kontyngentów taryfowych). Po ich przekroczeniu nadal stosowane będą standardowe stawki celne wynikające z zasad Światowej Organizacji Handlu (WTO).

W pierwszym okresie obowiązywania umowy kontyngenty nie zostaną otwarte w pełnej docelowej wysokości, lecz będą dostosowane do części roku 2026 (od maja do grudnia). Oznacza to, że w pierwszym roku wyniosą one:

• ok. 11 tys. ton dla mięsa wołowego,
• ok. 20 tys. ton dla mięsa drobiowego.

Docelowo, po kilku latach wdrażania umowy, limity te mają wzrosnąć do:

• 99 tys. ton dla wołowiny,
• 180 tys. ton dla drobiu.

W praktyce oznacza to stopniowe zwiększanie możliwości importu tych produktów na preferencyjnych warunkach.

Jednocześnie część produktów rolnych, takich jak kukurydza czy śruta sojowa, już obecnie objęta zerową stawką celną, nie odczuje żadnych zmian w dostępie do rynku unijnego.

Na początku obowiązywania umowy wpływ zmian na rynek ma być ograniczony, jednak w kolejnych latach, wraz ze wzrostem kontyngentów i liberalizacją handlu, presja konkurencyjna w sektorach mięsa wołowego i drobiowego może się zwiększać.

Jakie kontyngenty uzgodniono docelowo?

Jak wynika z informacji opublikowanych przez Instytut Gospodarki Rolnej, w negocjacjach uzgodniono tzw. kontyngenty taryfowe (TRQ) – czyli ściśle określone ilości towarów, które mogą być sprowadzane po obniżonej stawce celnej lub bez cła. Kluczowe liczby wyglądają następująco:

• wołowina – 99 tys. ton rocznie, z 7,5% stawką cła (55% mięso świeże/chłodzone, 45% mrożone). To około 1,5% produkcji wołowiny całej UE (Komisja Europejska, 2025a).
• drób – 180 tys. ton bezcłowo, wprowadzane stopniowo w ciągu pięciu lat. To ok. 1,3% produkcji drobiu UE(Komisja Europejska, 2025a).
• cukier – szacunki wskazują na 180–190 tys. ton, wciąż czekamy na ostateczne brzmienie zapisów taryfowych (Copa-Cogeca, 2024).
• bioetanol – łącznie 650 tys. ton, z czego 200 tys. ton do wszystkich zastosowań (z obniżoną stawką do 1/3 MFN) i 450 tys. ton do zastosowań chemicznych bez cła (ePURE, 2024).

Jak polski rząd będzie chronić rolników przed skutkami Mercosur?

Polski rząd zapowiedział, że będzie chronić rolników przed skutkami umowy UE–Mercosur przede wszystkim poprzez ścisłą kontrolę importu i działania na poziomie Unii Europejskiej.

Po pierwsze, do Polski będą importowane wyłącznie produkty spełniające unijne normy bezpieczeństwa żywności. Towary niespełniające tych wymagań nie trafią na rynek. Import może odbywać się tylko z krajów i zakładów zatwierdzonych przez Komisję Europejską, które podlegają regularnym kontrolom.

Po drugie, od 1 maja 2026 r. rusza dodatkowa akcja kontrolna „Priority Control Action”. W jej ramach Inspekcja Weterynaryjna, Krajowa Administracja Skarbowa i inne służby będą dokładniej monitorować towary z krajów Mercosur – zarówno pod kątem bezpieczeństwa, jak i ewentualnych nieprawidłowości w handlu.

Po trzecie, Polska współpracuje z Komisją Europejską i innymi państwami UE nad zaostrzeniem kontroli importu. Planowane jest zwiększenie liczby audytów i częstsze kontrole na granicach.

Dodatkowo rząd zapowiada, że jeśli import zacznie negatywnie wpływać na rynek – np. doprowadzi do spadku cen – będzie wnioskować o uruchomienie unijnych mechanizmów ochronnych dla rolników.

W praktyce oznacza to większy nadzór nad importem oraz gotowość do reakcji, jeśli umowa Mercosur zacznie szkodzić polskim producentom.

MRiRW zaskarży umowę UE-Mercosur do TSUE

Wraz z końcem kwietnia br. minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski poinformował o tym, że resort rolnictwa zaskarży umowę UE-Mercosur do TSUE. 

– Przygotowujemy skargę do TSUE, bo nie zgadzamy się na sposób procedowania umowy UE–Mercosur i jej częściowe stosowanie od 1 maja. Chcemy, aby Trybunał przyjrzał się podejmowanym decyzjom. Od początku pokazujemy, jakie skutki ta umowa może mieć dla polskiego rolnictwa i eksportu. Jednocześnie otwieramy nowe rynki – w Japonii, Korei czy Maroku, aby wzmacniać pozycję polskiej żywności – powiedział minister Stefan Krajewski.

Wołowina z Mercosur szybciej na polskim rynku

Nowe ustalenia dotyczące umowy UE–Mercosur wskazują, że liberalizacja importu wysokiej jakości wołowiny (tzw. kwota Hilton) nastąpi natychmiast po wejściu w życie części handlowej porozumienia, a nie – jak wcześniej komunikowano – stopniowo w ciągu 6 lat. Oznacza to zniesienie ok. 20% ceł i szybki napływ tańszego mięsa z krajów Mercosur, takich jak Brazylia i Argentyna, co może zwiększyć konkurencję i obniżyć ceny na rynku UE. Według doniesień RMF FM, mechanizm przydziału eksportu ma pozostawać w gestii państw Mercosur, co budzi obawy o standardy i kontrolę rynku. Rolnicy i część państw UE, w tym Polska i Francja, krytykują zapisy umowy.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. TPR, sejm.gov.pl, MRiRW, IGR