Precyzja umieszczania nasion w glebie bez bębnów wysiewających
Nowa konstrukcja wykorzystuje układ pneumatyczny, zbiornik nadciśnieniowy i dokładny system dozowania. Rozwiązanie zapewnia bardzo precyzyjny wysiew, nawet przy dużej prędkości roboczej, jednocześnie umożliwiając stosowanie szerokich możliwości mieszanek nasion i nawozów.
Dostępne modele siewników ESPRO oferowane przez firmę KUHN cenione są przez rolników za aparaty wysiewające. Słyną one z precyzyjnego działania a klienci doceniali fakt, że nie wymagały zmiany bębnów wysiewających. KUHN stworzył jednak nowe rozwiązanie w odpowiedzi na zapotrzebowanie rolników.
Wysokie dawki nawożenia startowego podczas siewu maszynami typu kombi
Przyczyną wdrożenia zupełnie nowej konstrukcji aparatów wysiewających były wyraźne zmiany w trendach agrotechnicznych, obserwowane w szczególności na rynkach Europy Zachodniej oraz w krajach nordyckich, takich jak chociażby Dania. W tamtejszych gospodarstwach coraz powszechniejszym standardem staje się stosowanie bardzo wysokich dawek nawożenia startowego podczas siewu maszynami typu kombi z dzielonymi skrzyniami, sięgających 400 i więcej kg/ha.
Duża dawka wysiewanego nawozu wymusiła dokonanie pewnych zmian w układzie wysiewającym. Przepchanie dużej ilości materiału do głowicy i redlic wysiewających wymaga większych prędkości wentylatora, co generuje większą siłę. Odpowiednio dobrany wentylator jest w stanie transportować większe dawki materiału sięgające 400–500 kg/ha. Wyższa prędkość robocza także koreluje ze zwiększeniem prędkości pracy wentylatora.
W takim rozwiązaniu w pewnym momencie ciśnienie, które wytwarzane jest w układzie i które odpowiada za transport materiału zaczyna rosnąć do tego stopnia, że zaburza efektywne działanie aparatu wysiewającego. Dochodzi do ominięcia bębna dozującego przez strumień powietrza, co w efekcie może prowadzić do zmniejszenia dawki i wysiewu bez żadnej kontroli. Powietrze pod wysokim ciśnieniem zaczyna cofać się z przewodu transportowego w górę, przenikając przez aparat do zbiornika i omiatając obracający się bęben dozujący. To niekontrolowane omiatanie ziarna przez pęd powietrza powoduje zaburzenie grawitacyjnego opadania nasion, co w praktyce prowadzi do całkowicie niemierzalnych i niestałych wahań dawki wysiewu.
Tylko pięć milibarów różnicy między zbiornikiem a aparatami
Rozwiązanie tego skomplikowanego problemu inżynieryjnego wymagało całkowitego zniwelowania zjawiska różnicy ciśnień pomiędzy poszczególnymi strefami maszyny. Inżynierowie firmy KUHN zdecydowali, że najskuteczniejszą i zarazem najbardziej niezawodną metodą na przywrócenie stuprocentowej precyzji dozowania jest stworzenie układu nadciśnieniowego, w którym ciśnienie pod aparatem wysiewającym, w samym aparacie oraz wewnątrz zbiornika materiału siewnego jest odpowiednio wyrównane. W efekcie w siewnikach ESPRO 1002 zastosowano całkowicie hermetyczne zbiorniki nadciśnieniowe wyposażone w specjalne, szczelne klapy załadunkowe.
W tak zaprojektowanym, zamkniętym układzie nadciśnieniowym nasiona oraz nawóz nie muszą walczyć z napierającym strumieniem powietrza, lecz spadają pod wpływem siły grawitacji w ten sam sposób, niezależnie od tego, jak wysokie obroty osiąga wentylator i jak duża ilość materiału jest transportowana. Precyzję tego systemu potwierdza fakt, że maksymalna dopuszczalna technologicznie różnica ciśnień pomiędzy zbiornikiem a aparatami wysiewającymi podczas pracy wynosi zaledwie 5 milibarów. Za utrzymanie tak rygorystycznych parametrów odpowiada zaawansowany system czujników, rur wyrównawczych oraz hermetycznych uszczelnień, co pozwala na sprawny wysiew dużych dawek materiału siewnego i nawozu, nawet przy bardzo wysokich prędkościach roboczych z precyzyjnym zachowaniem określonej dawki na każdy ha.
Wymienne kasety wysiewające w nowym aparacie
Siewniki ESPRO otrzymały nowy aparat wysiewający OPTISEED, który został opracowany przez specjalistów firmy KUHN. Konstrukcja samego aparatu w ponad 90% została wykonana z nowoczesnych, wysoce odpornych tworzyw sztucznych oraz elementów ze stali nierdzewnej, co gwarantuje całkowitą odporność na korozję wywoływaną przez pylące nawozy sztuczne. Najważniejszą innowacją w aparatach OPTISEED jest odejście od jednego uniwersalnego wirnika z tarczami na rzecz wymiennych kaset wysiewających.
W dotychczasowych rozwiązaniach, niezależnie od tego czy operator zakładał tarczę do drobnych nasion rzepaku, czy do grubych ziaren zbóż, uszczelka zgarniająca pozostawała ta sama, zamontowana na stałe w korpusie maszyny. W systemie OPTISEED każda kaseta posiada własny, dedykowany wałek zintegrowany z uszczelką odpowiednio dobraną do specyfiki danego materiału. Kaseta do drobnych nasion rzepaku posiada uszczelkę o specyficznej elastyczności i grubości, kaseta do zbóż ma uszczelnienie dostosowane do średnich ziaren, natomiast kasety dedykowane do nawozów posiadają odpowiednio sztywniejsze uszczelnienia, które radzą sobie z drobno zbrylonym granulatem, zapobiegając jego miażdżeniu i gwarantując stałą objętość dozowania.
Bezpieczeństwo operatora i wymiana bez narzędzi
Drugim, niezwykle istotnym aspektem zastosowania kaset była ochrona zdrowia i bezpieczeństwo operatora oraz ergonomia pracy. Podczas tradycyjnej wymiany samego bębna dozującego operator zmuszony był chwytać rękami bezpośrednio element mający stały kontakt z nasionami pokrytymi zaprawami nasiennymi, kondycjonerami czy chemicznymi środkami ochrony roślin, które są substancjami toksycznymi. W przypadku systemu OPTISEED operator chwyta jedynie zewnętrzną, czystą obudowę kasety, nie mając żadnego fizycznego kontaktu z chemicznie zabezpieczonym ziarnem wewnątrz. Dodatkowo obsługa kaset eliminuje powstawanie luzów mechanicznych i nie wymaga mozolnego czyszczenia strefy wałka z pozostałości ziaren, co w tradycyjnych bębnach często utrudniało prawidłowy montaż.
Proces wymiany kaset w aparacie OPTISEED jest prosty i nie wymaga użycia narzędzi. Operator odblokowuje mechanizm, wyciąga kasetę z korpusu aparatu i w jej miejsce wsuwa nową kasetę. Aby zapobiec niekontrolowanemu wysypywaniu się materiału ze zbiornika podczas zmiany kasety przy pełnym zasypie, nad każdym aparatem umieszczono specjalną giętką zasuwę separacyjną, która odcina dopływ ziaren na czas wymiany.
KUHN zdecydował o zastosowaniu dwóch aparatów wysiewających dla modeli siewników z jedną komorą siewną i czterech w przypadku wersji wyposażonej w dwa zbiorniki.
Podwójny układ aparatów i zmienne dawkowanie nasion i nawozów
Zastosowanie dwóch aparatów na każdą komorę zbiornika pozwoliło zwiększyć precyzję wysiewu i kontrolę sekcji wysiewających. Siewniki ESPRO 1002 posiadają w standardzie funkcję automatycznego wyłączania połowy szerokości roboczej, która realizowana jest bezpośrednio na aparatach wysiewających, a nie za pomocą elektrozaworów na głowicach rozdzielających. W tradycyjnych systemach z zaworami na głowicy, gdy rozłączana jest połowa siewnika, aparat przez moment nadal podaje pełną dawkę nasion do przewodu pneumatycznego, co powoduje chwilowy, gwałtowny wzrost obsady roślin na pracującej połowie siewnika przez pierwsze kilka metrów jazdy. Odłączanie napędu bezpośrednio na aparacie OPTISEED natychmiastowo redukuje dawkę o połowę u samego źródła, eliminuje nakładanie się nasion i gwarantuje odpowiednią obsadę na całej powierzchni pola.
Ponadto, podwójny układ aparatów umożliwia realizację zmiennego dawkowania nasion i nawozu niezależnie dla lewej i prawej strony maszyny. Działa to analogicznie do cenionego w rozsiewaczach nawozów KUHN AXIS systemu EMC. Siewnik w oparciu o wgrane mapy aplikacyjne może w tym samym momencie wysiewać na lewej połowie dawkę 120 kilogramów na hektar, a na prawej 140 kilogramów na hektar, reagując na zmienność stref glebowych i przy dojeżdżaniu do krańców pola. KUHN przewidział także w siewnikach dwukomorowych możliwość umieszczania nasion na różnych głębokościach lub w osobnych rzędach.
Komputer siewnika automatycznie przelicza parametry
W oficjalnej ofercie producenta znajduje się blisko dwadzieścia różnych rodzajów kaset wysiewających przewidzianych dla różnego rodzaju nasion oraz planowanej prędkości roboczej. Innej kasety wymagać będzie między innymi rzepak, zboża czy nasiona roślin grubonasiennych.
Podczas pierwszego uruchomienia maszyny użytkownik wprowadza do pamięci komputera jedynie te kasety, które fizycznie posiada na wyposażeniu swojego gospodarstwa. W momencie wykonywania próby kręconej operator wybiera na terminalu ISOBUS gatunek rośliny, planowaną dawkę w kilogramach na hektar oraz zakładaną prędkość roboczą. Komputer siewnika automatycznie przelicza parametry i wyświetla na ekranie informację, której z posiadanych kaset należy użyć, aby uzyskać optymalną dokładność.
Jeśli zdarzy się sytuacja, że rolnik zamierza wysiać nietypowy gatunek lub zastosować wysoką dawkę i nie posiada dedykowanej kasety, system nie blokuje pracy. Komputer analizuje wykaz posiadanych kaset i podpowiada rozwiązanie zastępcze, wyraźnie informując operatora o ewentualnych ograniczeniach, na przykład proponując użycie posiadanej kasety przy ograniczeniu prędkości roboczej.
Siewnik ESPRO prezentowany był na stoisku KUHN Maszyny Rolnicze podczas ostatniego Agro Show w Bednarach. Maszyna premierę miała w ubiegłym roku na targach Agritechnica w Hanowerze.
Tomasz Ślęzak
