Otwarcie forum i główne postulaty branży
Forum rozpoczęło się od wystąpienia Marcina Hydzika, prezesa Związku Polskich Przetwórców Mleka, który przedstawił efekty funkcjonowania Porozumienia dla Mleczarstwa, zrzeszającego Krajowe Stowarzyszenie Mleczarzy, ZPPM, Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich, Polską Izbę Mleka oraz Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka.
– Chciałem przedstawić kilka punktów, którymi się obecnie zajmujemy w Porozumieniu. Pierwszy punkt to jest infrastruktura krytyczna i wyłączenie z ograniczeń dostaw energii i gazu do naszych zakładów mleczarskich – mówił Hydzik. – Wystąpiliśmy do premiera Tuska z propozycją, z wnioskiem o wpisanie na listę infrastruktury krytycznej zakładów mleczarskich. I po raz pierwszy w historii otrzymaliśmy z ministerstwa rolnictwa tak bardzo jasne wsparcie dla naszego postulatu. Ważne jest również to, co będzie się działo w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa, w Kancelarii Premiera Rady Ministrów. Mamy nadzieję, że uda się to zrobić, ale musimy również mieć świadomość, co idzie za wpisami zakładów mleczarskich do infrastruktury krytycznej. Bo są to również koszty i obowiązki.
Plany formalizacji współpracy
Bardzo dziękuję za pomoc. Z panem prezesem snuliśmy plany rozwoju naszej formy działalności, żeby Porozumienie, które jest rzeczywiście formą nieoficjalnej współpracy, zamieniło się w formę oficjalnej współpracy w postaci na przykład Federacji Organizacji Branżowych. Wtedy mogłoby mieć osobowość prawną, moglibyśmy występować z opiniami do sejmu, senatu, rządu i parlamentu.
No ale póki co, działamy na zasadach nieoficjalnych, ale trzeba przyznać, że współpraca układa się całkiem dobrze.
Fundusze i obciążenia dla rolników
Kolejny punkt to Fundusz Ochrony Rolnictwa i Fundusz Promocji Mleka.
– To są dwie instytucje, które wpływają także na sytuację finansową mleczarstwa. I tu wyrażam zdziwienie, że Fundusz Ochrony Rolnictwa, czyli de facto podatek nałożony na rolników, spotyka się z tak entuzjastycznym przyjęciem wśród organizacji rolników, pomimo że są oni obciążani kosztami, z których dla mleczarni nic nie wynika.
Problemy inwestycyjne i regulacyjne
Trzecia kwestia to wydłużenie procesu inwestycyjnego w zakładach mleczarskich. Chodzi dodatkowo o obowiązki formalne i kosztowe oraz zwiększenie roli organizacji tak zwanych ekologicznych w zgłaszaniu różnego typu zapytań i propozycji do tego procesu.
– Tu mówimy o inwestycjach w modernizację mleczarni, oczyszczalnie ścieków, instalacje energetyczne, chłodnicze i magazynowe. Póki co nasze uwagi zostały zauważone. Mam nadzieję, że w projekcie ustawy zostaną one również uwzględnione – wyjaśniał Marcin Hydzik.
Ekoschematy i rolnictwo węglowe
Porozumienie zajmowało się także ekoschematami dla bydła mięsnego, związanymi z tak zwanym rolnictwem węglowym, czyli zatrzymywaniem węgla w glebie.
– Wystąpiliśmy do ministerstwa z prośbą, żeby również bydło mięsne zostało objęte ekoschematami. To niewątpliwie przyczyni się do tego, że rolnicy będą mogli zarabiać na tak zwanym rolnictwie regeneratywnym, którego częścią jest również rolnictwo węglowe – przekonywał prezes ZPPM.
Kalkulator węglowy i ograniczenie biurokracji
Porozumienie dla Mleczarstwa zajmowało się także sprawą kalkulatora węglowego. Analizowano kalkulator przygotowany przez prof. Zygmunta M. Kowalskiego z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, który zakłada audyt raz w roku i minimalne obciążenia biurokratyczne dla rolników.
Raportowanie ESG i potrzeba ujednolicenia standardów
Kolejna kwestia, to okrągły stół dotyczący tzw. raportowania ESG. To narzucony przez Unię Europejską zestaw pozafinansowych kryteriów oceny przedsiębiorstw, obejmujący ochronę środowiska, odpowiedzialność społeczną i ład korporacyjny.
– Chcemy, żeby w jednym miejscu spotkali się przetwórcy, rolnicy, sieci handlowe oraz instytucje finansowe. Żeby nie było tak, że każda z sieci handlowych ma swój sposób liczenia i raportowania ESG. Chodzi o to, żeby był jeden standard i aby przetwórca nie musiał mieć trzech czy czterech różnego typu kalkulatorów i ankiet dla poszczególnych sieci. Podobnie również rolnik miałby tylko jeden kalkulator – wyjaśniał Marcin Hydzik.
Relacje międzynarodowe i obawy branży
Porozumienie obserwuje także rosnącą aktywność ukraińskich przedstawicieli w Brukseli. Dochodzi nawet do sytuacji, że pewne porozumienia podpisywane są w EDA (Europejskie Stowarzyszenie Mleczarzy) ponad naszymi głowami. O tym też rozmawialiśmy podczas spotkania. Uważamy, że jest absolutnie nieakceptowalne, żeby EDA ponad głowami Polski się dogadywała z organizacjami ukraińskimi.
Krajowa Ocena Przetworów Mlecznych – przebieg i jury
Ukoronowaniem każdego Euroforum Polskiego Mleczarstwa jest Krajowa Ocena Przetworów Mlecznych. W tegoroczną ocenę zaangażowana była komisja superarbitrów powołana przez zarząd Krajowego Stowarzyszenia Mleczarzy w składzie: przewodniczący dr hab. inż. Anna Sylwia Tarczyńska, prof. UWM, członkowie prof. dr hab. inż. Józefa Chrzanowska, prof. dr hab. inż. Jan Pikul, dr hab. inż. Jarosław Kowalik, prof. UWM. Superarbitrzy przeanalizowali karty oceny produktów przedłożone przez komisję arbitrów, dołączoną do produktów dokumentację, a także przeprowadzili ocenę własną, co było podstawą do przyznania medali za zajęcie I miejsca w poszczególnych grupach. W skład komisji arbitrów weszli: przewodnicząca dr hab. inż. Justyna Żulewska, prof. UWM i członkowie: mgr inż. Monika Naruszko, mgr inż. Iwona Serocka, mgr inż. Hanna Nowak. Konkursowi patronował zmarły w 2024 roku profesor Bogusław Staniewski.
Nagrodzone produkty i laureaci
Do oceny zgłoszono produkty w kategoriach: sery podpuszczkowe, twarogi i twarożki i mleko fermentowane. Wybrano także Produkt Mleczny Roku 2026.
W grupie serów podpuszczkowych nagrodzono Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w Krasnymstawie za ser grillowo-sałatkowy oraz Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w Łowiczu za ser sałatkowo-kanapkowy fellada z ziołami.
W grupie twarogi i twarożki medale zdobyły: Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Łowiczu za zestaw serków śmietankowych aksamitnych (mix) bruschetta, papryka śliwkowa, tzatziki; Spółdzielnia Dostawców Mleka w Wieluniu za twarożek kanapkowo-kremowy mój ulubiony (200 g, 450 g, 1 kg); Średzka Spółdzielnia Mleczarska „Jana” za twaróg solankowy z suszonymi pomidorami, bazylią i czosnkiem niedźwiedzim.
W grupie mleko fermentowane wyróżnienia przypadły: Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kole za maślankę truskawkową 1 l oraz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Grodzisku Mazowieckim za kefir bez laktozy 1,5%.
Statuetka Produkt Mleczny Roku 2026 tym razem pojechała do Spółdzielni Mleczarskiej Ryki za ser do smarowania Kremser.
Konkurs innowacji w mleczarstwie
Euroforum Polskiego Mleczarstwa towarzyszył także VII konkurs „Innowacje Techniczne i Technologiczne w Mleczarstwie”. Kapitule konkursu przewodniczył dr hab. inż. Fabian Dajnowiec, w jej skład weszli także: wiceprzewodniczący był prof. dr hab. Andrzej Babuchowski, sekretarz mgr. inż. Dorota Grabarczyk i dr hab. inż. Michał Smoczyński. Konkursowi patronował prof. Julian Gaweł.
Nagrodzone innowacje i wyróżnienia
Wyróżniono osiem podmiotów, które zgłosiły swój udział w konkursie oraz jeden podmiot, który został wyróżniony za całokształt działalności: za spiralny tunel chłodniczy – J.S. Cooling SP. z o. o.;
za odzysk ciepła odpadowego z instalacji kogeneracyjnej – Spółdzielnia Mleczarska w Kosowie Lackim; za technologię przemysłowej separacji laktoferyny o wysokiej czystości z mleka odtłuszczonego z wykorzystaniem chromatografii jonowymiennej i procesów membranowych – Polmlek sp. z o. o.;
za kogenerację 1,2 MW z biogazowni w Grajewie – Spółdzielnia Mleczarska „Mlekpol” w Grajewie;
za wybudowanie nowoczesnej w pełni zautomatyzowanej obory wolnostanowiskowej dla 225 krów mlecznych – Kinga i Jarosław Czyżewscy; za instalację w gospodarstwie 25 robotów udojowych i pełną automatyzację procesu dojenia – Fortune sp. z o. o.; za autorskie rozwiązanie wykorzystania ciepła odpadowego z procesu chłodzenia mleka surowego do ogrzewania budynku mieszkalnego – Katarzyna i Witold Koślaczowie; za wprowadzenie automatyzacji doju mleka i system napowietrzania gnojowicy – Anna Szmajdzińska.
Finansowanie wydarzenia
XIX Euroforum Polskiego Mleczarstwa, XXXIV Krajowa Ocena Przetworów Mlecznych oraz VII konkurs „Innowacje Techniczne i Technologiczne w Mleczarstwie” finansowane były z Funduszu Promocji Mleka.
Paweł Kuroczycki
