Przez lata prowadzili gospodarstwa, sprzedawali płody rolne i opłacali składki na Fundusz Emerytalny Rolników. Dziś część z tych osób pobiera emeryturę z ZUS, ponieważ nie zgromadziła wymaganego stażu do otrzymania świadczenia z KRUS. Czy składki wpłacane przed kilkudziesięciu laty przepadły? I czy zachowane książeczki sprzedaży produktów rolnych mogą jeszcze pomóc w ustaleniu uprawnień emerytalnych?
O wyjaśnienie tej sprawy zwrócił się do ministra rolnictwa poseł Marcin Skonieczka w interpelacji nr 20424. Przywołał przypadek osoby, która prowadziła gospodarstwo i ma książeczkę sprzedaży produktów rolnych z potwierdzonymi przez bank spółdzielczy wpisami z lat 1979–1989. Mimo tego nie posiada 25-letniego okresu ubezpieczenia wymaganego do emerytury rolniczej i obecnie pobiera świadczenie z ZUS.
Poseł zapytał, czy dawne składki można jeszcze uwzględnić oraz jakie znaczenie mają dokumenty potwierdzające sprzedaż produktów rolnych. Odpowiedzi udzielił 2 listopada 2026 r. Adam Nowak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Książeczka sprzedaży produktów rolnych nie podwyższy emerytury
W dawnym systemie emerytalnym wysokość świadczeń rolniczych była powiązana między innymi z wartością sprzedanych produktów rolnych. Rolnicy dokumentowali tę sprzedaż w specjalnych książeczkach. Dzisiaj nie można już jednak wykorzystać zapisanych w nich kwot do przeliczenia wysokości emerytury lub renty. Ministerstwo wyjaśnia: "Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, brak jest możliwości przeliczenia wartości pieniężnej wynikającej z książeczek sprzedaży artykułów rolnych".
To jednak nie oznacza, że okresy ubezpieczenia z tamtych lat zostały pominięte. Resort zaznacza, że obecnie prawo do świadczeń rolniczych i ich wysokość ustala się na podstawie okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wliczają się do nich również okresy wynikające z wcześniejszych przepisów.
Ministerstwo przypomina przy tym, że zmiany w systemie ubezpieczenia społecznego rolników były wprowadzane z poszanowaniem praw nabytych.
Nie wypracowali 25 lat w KRUS. Mogą mieć zwiększenie emerytury z ZUS
Najważniejsza odpowiedź dotyczy osób, które nie mają wymaganego 25-letniego okresu ubezpieczenia, a pobierają emeryturę z powszechnego systemu. Ministerstwo wskazuje, że w ich przypadku możliwe jest tzw. zwiększenie rolne do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłacanej przez ZUS.
Przy ustalaniu tego zwiększenia uwzględnia się okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
Co istotne, nie chodzi wyłącznie o składki opłacane według obecnych zasad. Ministerstwo potwierdza, że uwzględniane mogą być również okresy z wcześniejszych systemów, regulowanych ustawami z 1977, 1982 i 1990 roku.
W odpowiedzi na interpelację Adam Nowak napisał: "Oznacza to, że okresy opłacania składek w ramach poprzednio obowiązujących rozwiązań w zakresie ubezpieczenia społecznego rolników mogą być uwzględniane przy ustalaniu uprawnień do zwiększenia rolnego do emerytury wypłacanej z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych".
To właśnie ten mechanizm może mieć znaczenie dla osób, które przez część życia opłacały składki rolnicze, ale nie uzyskały prawa do emerytury z KRUS.
Czy ministerstwo wprowadzi nowe przepisy?
Poseł Marcin Skonieczka zapytał również, czy resort widzi potrzebę wprowadzenia dodatkowych rozwiązań, które pozwoliłyby uwzględniać dawne składki przy ustalaniu emerytur.
Ministerstwo nie zapowiedziało zmian. Wskazało, że odpowiedni mechanizm już istnieje, a okresy opłacania składek w dawnych systemach mogą być uwzględniane przy zwiększeniu rolnym do emerytury z ZUS.
W odpowiedzi resort ponownie podkreślił: "W związku z powyższym należy wskazać, że obowiązujące rozwiązania prawne przewidują możliwość uwzględnienia okresów opłacania składek przez rolników również w sytuacji braku prawa do emerytury rolniczej z uwagi na niespełnienie warunku wymaganego okresu ubezpieczenia".
Dawne składki nie dają więc automatycznie prawa do emerytury rolniczej, jeśli rolnik nie zgromadził wymaganego stażu. Mogą jednak mieć znaczenie przy ustalaniu zwiększenia rolnego do świadczenia wypłacanego przez ZUS.
Oprac. Agnieszka Sawicka na podstawie interpelacji nr 20424 i odpowiedzi Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
