UE ogranicza biurokrację w rolnictwie
Pakiet uproszczeń Omnibus III, przyjęty przez Parlament Europejski 18 grudnia 2025 r., ma zmniejszyć presję administracyjną w rolnictwie. Europosłowie: Krzysztof Hetman (PSL/EPL), oraz Waldemar Buda (PiS/EKR) w rozmowie z Newserią Biznes nie ukrywają, że są to zmiany proceduralne, które nie dotykają kwestii dochodów ani kosztów produkcji.
3000 euro dla małych, 75000 euro na rozwój i mniej kontroli
Przypominjmy. Pakiet Omnibus dla rolników obejmuje m.in. uproszczenie obowiązków sprawozdawczych, większą elastyczność w realizacji warunkowości środowiskowej, rozszerzenie stosowania kontroli administracyjnych i satelitarnych zamiast wizyt w terenie, a także wzmocnienie uproszczonych form wsparcia dla mniejszych gospodarstw rolnych. Małe gospodarstwa rolne mają otrzymać wsparcie finansowe w wysokości do 3 tys. euro rocznie oraz dodatkową jednorazową płatność na rozwój działalności gospodarczej w wysokości do 75 tys. euro. Jednym z elementów pakietu jest także zwiększenie rocznej płatności ryczałtowej dla drobnych rolników, co – według Komisji – ma poprawić ich stabilność finansową i ograniczyć koszty obsługi administracyjnej.
Nowe zasady kontroli WPR. Jedna wizyta w roku zamiast kilku
Krzysztof Hetman wskazuje, że najważniejszym elementem pakietu jest ograniczenie liczby kontroli w gospodarstwach oraz większa elastyczność wobec mniejszych producentów.
– Uproszczeń w Omnibusie jest bardzo wiele. Przede wszystkim jest to jedna kontrola rocznie, brak karania i kontroli rolników posiadających gospodarstwa do 30 ha, poza tym bardzo dużo uelastycznienia i uproszczeń, jeśli chodzi o całą administrację – powiedział europoseł.
Koniec papierologii w rolnictwie? UE tnie biurokrację w gospodarstwach
Z wypowiedzi przedstawicieli Parlamentu Europejskiego wynika, że pakiet obejmuje również uproszczenie obowiązków sprawozdawczych, większą elastyczność w warunkowości środowiskowej oraz szersze wykorzystanie kontroli administracyjnych i satelitarnych zamiast wizyt w terenie. Celem – jak podkreśla Komisja Europejska – ma być lepsza koordynacja nadzoru, a nie jego całkowite zniesienie.
Hetman zwraca uwagę, że dla rolników kluczowe jest ograniczenie czasu poświęcanego na obsługę kontroli.
– To diametralna różnica mieć 12 kontroli w ciągu roku i zajmować się osobami kontrolującymi, przedstawiać im dokumenty w każdym miesiącu, a robić to tylko raz w roku. Oczywiście przerysowałem tę sytuację, ale chodzi o to, żeby rolnik był w polu, mógł pracować i uprawiać ziemię, a nie siedział przy biurku i przygotowywał dokumenty dla instytucji, które przyszły akurat na kontrolę – podkreślił w rozmowie z Newserią.
UE ogranicza kontrole, ale nie podnosi dopłat. Rolnicy rozczarowani Omnibusem
Jednocześnie w materiale Newserii wyraźnie wybrzmiewa sceptycyzm części europosłów wobec realnego znaczenia zmian. Waldemar Buda ocenia, że Omnibus dotyka głównie procedur, a nie systemowych problemów rolnictwa.
– To są zmiany formalne, proceduralne, kwestie formularzy, wniosków, wielkości i liczby kontroli. To są rzeczy z punktu widzenia całego systemu kosmetyczne. Nie odwróciliśmy rzeki, ale zmniejszyliśmy trochę narost administracji – stwierdził.
Mniej kontroli, ale dalej niskie ceny. Dlaczego rolnicy wychodzą na ulice?
Podobną ocenę przedstawiają organizacje rolnicze cytowane przez Newserię. Copa-Cogeca wskazuje, że choć uproszczenia idą w dobrym kierunku, mają ograniczony zakres i nie odpowiadają na kluczowe wyzwania związane z kosztami produkcji, inwestycjami i stabilnością regulacyjną.
W materiale Newserii uproszczenia Omnibus zostały zestawione z trwającymi protestami rolników w Brukseli oraz debatą o przyszłym finansowaniu WPR po 2028 roku. Jak podkreśla Krzysztof Hetman, sama skala protestów pokazuje, że problemy sektora wykraczają poza kwestie kontroli.
– Miejsce rolników nie jest na ulicy, jest w polu i gospodarstwie. Taki protest to już jest użycie broni atomowej przez rolników – zaznaczył europoseł PSL.
Z wypowiedzi europosłów przytoczonych przez Newserię wynika, że Omnibus może poprawić codzienne funkcjonowanie gospodarstw, ale bez decyzji dotyczących przyszłego budżetu WPR uproszczenia administracyjne pozostaną zmianą techniczną, a nie realną odpowiedzią na kryzys dochodowy w rolnictwie.
Omnibus III. Co dokładnie zmienia nowe prawo WPR?
W uzasadnieniu rozporządzenia przyjmującego pakiet Omnibus III wskazano, że zmiany wynikają z doświadczeń dwóch lat wdrażania planów strategicznych WPR i mają usunąć zidentyfikowane bariery, złożoność przepisów oraz nadmierne obciążenia administracyjne i kontrolne gospodarstw.
Rozwiązania te dotyczą przede wszystkim małych rolników objętych uproszczonym systemem płatności, a także rolników prowadzących produkcję ekologiczną, którzy zostali objęci dodatkowymi zwolnieniami w zakresie warunkowości i kontroli. Zakres zmian nie ogranicza się jednak wyłącznie do redukcji liczby kontroli w gospodarstwach.
Rozporządzenie wprowadza również zmiany w systemie warunkowości (GAEC i SMR), upraszcza zasady wypłat w ramach uproszczonego systemu płatności, modyfikuje reguły kontroli i sankcji, a także wzmacnia mechanizmy reagowania kryzysowego w ramach WPR. Obejmuje ponadto uproszczenie sprawozdawczości i rozliczania wyników przez państwa członkowskie, w tym odejście od corocznego rozliczania wyników i uproszczenie rocznych sprawozdań z wykonania.
Albert Katana, na podstawie: Newseria Biznes; Rozporządzenie w sprawie uproszczenia WPR (PE-CONS 49/25)
