Badania różnych strategii odchwaszczania kukurydzy realizuje w każdym sezonie m.in. dr hab. prof. UPP Łukasz Sobiech. Testowane są różne warianty, doglebowe, nalistne i zabiegi sekwencyjne. I nie dają te badania jednoznacznej odpowiedzi co jest najlepsze.
Przy wilgotnej glebie doglebówka da super efekt
Przy sprzyjającej pogodzie i przestrzeganiu kluczowych zasad odchwaszczania można ograniczyć chwasty z efektem czystego pola zarówno substancjami doglebowymi, jak i nalistnymi. Jednak każdy sezon jest inny, a tym idealnym dla wysokiej skuteczności działania substancji doglebowych był rok 2021, z optymalnym uwilgotnieniem gleby w maju w całym kraju.
Uwilgotnienie gleby jest kluczowe, przy czym w praktyce wielu plantatorów wiernych strategii odchwaszczania doglebowego uważa, że ten problem w dużym stopniu rozwiązuje wykonanie zabiegów nocą, najlepiej nad ranem, kiedy po spadku temperatury nocą woda z ewaporacji wystarczająco nawilża górną warstwę gleby. Doglebowe odchwaszczanie sprawdzi się najlepiej na stanowiskach cieplejszych, na średnich i słabszych glebach i oczywiście pod warunkiem optymalnego uwilgotnienia gleby podczas zabiegu.
Herbicyd dopasowany do "glebowego banku" chwastów
Chwastami dwuliściennymi występującymi na takich stanowiskach w kukurydzy są: komosa biała, szarłat szorstki, psianka czarna, ostrożeń polny, powój polny i chaber bławatek, a jednoliściennymi: chwastnica jednostronna, włośnice i perz właściwy.
Przy odchwaszczaniu doglebowym rozpoznawanie chwastów i określanie progu szkodliwości mija się z celem. Najważniejsza jest znajomość historii pola i do chwastów uciążliwych na tym stanowisku należy dobierać substancje czynne i herbicydy. Zachwaszczenie w niezmiennej technologii uprawy powtarza się i wynika z rezerw glebowego banku nasion chwastów.
Odchwaszczanie doglebowe, jak każdy inny system ma plusy i minusy. Minusem jest to, że gleby mocne, z silnym kompleksem sorpcyjnym osłabiają działanie substancji doglebowych. Jeśli dawki herbicydów doglebowych podane są w zakresie "od – do", to wyższe należy stosować na glebach cięższych, zasobnych w próchnicę, na których silny kompleks sorpcyjny unieruchamia znaczącą część substancji czynnych. Generalnie w kukurydzy uprawianej na mocnych glebach zamiast stosować wysokie dawki herbicydów doglebowych lepiej jest polegać na wczesnym odchwaszczaniu powschodowym lub odchwaszczaniu sekwencyjnym dawkami dzielonymi. Odchwaszczanie doglebowe jest łatwiejsze i skuteczniejsze na glebach słabszych, pod warunkiem, że będą dostatecznie uwilgotnione.
Wczesny siew kukurydzy korzystny dla chwastów typowych dla zbóż
Odchwaszczanie kukurydzy mimo dużej palety środków nie jest takie łatwe. Na każdej plantacji są inne uwarunkowania i trudności z odchwaszczaniem wynikające z terminów siewu, przedplonów, wilgotności gleby, typu gleby czy technologii uprawy i siewu (orkowa, bez orki, uproszczona).
Przy bardzo wczesnych siewach kukurydzy w drugiej dekadzie kwietnia pojawiają się na plantacjach chwasty typowe dla upraw zbożowych, jak: gwiazdnica pospolita, rumianowate (maruna, rumian, rumianek), rdesty (powojowy, plamisty, ptasi), rzodkiew świrzepa, stulicha psia, gorczyca polna, przytulia czepna, niezapominajka polna, tasznik pospolity i tobołki polne. W dalszej części prezentujemy substancje czynne herbicydów doglebowych i wymieniamy chwasty wrażliwe przez nie zwalczane (podane dawki zwalczają chwasty wrażliwie na poziomie 85–100%). Warto te listy prześledzić i skonfrontować z problemami w gospodarstwie.
W uprawie pasowej więcej chwastów ciepłolubnych
Na stanowiskach bez orki, gdzie wykorzystuje się uprawę pasową i siew z nawożeniem współrzędowym większym problemem stają się chwasty ciepłolubne. Na pola z uproszczoną uprawą coraz mocniej wchodzi też bodziszek, a są rejony, gdzie wszystkie te chwasty przebija szkodliwością zaślaz pospolity. Trzeba o tym pamiętać i brać pod uwagę przy wyborze herbicydów.
W kukurydzy po kukurydzy obserwuje się znaczny wzrost nasilenia chwastnicy jednostronnej i komosy białej, a zaniechanie tradycyjnego zmianowania przyczynia się do pojawiania się nowych gatunków chwastów, takich jak: psianka czarna i poziewnik szorstki. Należy o tym pamiętać rozpoczynając wymuszoną monokulturę uprawy.
W uproszczeniach wsparciem herbicydy nieselektywne
Ważnym w wielu gospodarstwach wariantem odchwaszczania przed wschodami kukurydzy (najpóźniej trzy dni przed wschodami) jest wykorzystanie herbicydów zawierających glifosat. Herbicydów z glifosatem jest wiele, ale tylko niektóre mają taką rejestrację. Warto rozważyć taki wariant przedwschodowego odchwaszczania zwłaszcza w uproszczonej uprawie kukurydzy (np. w uprawie pasowej). Wtedy wschody chwastów na pasie nieuprawionym są szybsze. Warunkiem skuteczności glifosatu są wschody chwastów (najlepiej, gdyby w momencie zabiegu miały dwa liście) przed wschodami kukurydzy.
Trudnością w uprawie tradycyjnej jest oszacowanie wschodów kukurydzy, aby nie przekroczyć granicy zabiegu glifosatem najpóźniej, zanim pochewka liściowa kukurydzy przebije się na powierzchnię gleby. Tutaj sprawdzonym przez rolników także w innych uprawach sposobem jest założenie miniaturowego inspektu, tj. przykrycia kawałka plantacji folią (np. 1 m x 1 m). Jeżeli po folią zauważymy pierwsze symptomy wschodów znaczy, że na plantacji zaczną się one masowo właśnie za 2–3 dni. Warunkiem bezpieczeństwa użycia glifosatu w kukurydzy są jej równe wschody, a zatem duża precyzja siewu.
Dobre doglebowe substancje czynne
Kombinacji i rozwiązań o działaniu doglebowym jest sporo w herbicydach jedno- i kilkuskładnikowych. Często właściwości substancji w produktach wieloskładnikowych mają efekt dodany uzupełniający się. Wśród doglebowych substancjami czynnych do przedwschodowego odchwaszczania kukurydzy najważniejsze to:
- Dimetenamid-P – w zasadzie jest tylko komponentem herbicydów dwuskładnikowych (z pendimetaliną) i poszerza skuteczność w ograniczaniu bodziszków, chwastów kapustowatych i maków.
- Glifosat – substancja o działaniu nieselektywnym i niektóre tylko z wielu herbicydów mają rejestrację w kukurydzy na wszystkie młode chwasty, ale przed wschodami kukurydzy.
- Izoksaflutol – komponent herbicydów wieloskładnikowych wspierający działanie na bielunia, fiołki, gorczycę, gwiazdnicę, jasnoty, komosę, marunę, portulaki, psianki, rdest plamisty, rumianki, rzodkiew, szarłat, tasznika i tobołki, skutecznie zwalczając też chwasty prosowate.
- Mezotrion – skuteczny na większość gatunków dwuliściennych, łącznie z ambrozją, bieluniem, blekotem, marchwią, powojem, samosiewami rzepaku i słonecznika, szarłatu, wyki i zaślaz, ale z ograniczoną skutecznością na przytulię.
- Pendimetalina – skuteczna tylko, gdy gleba jest dobrze uwilgotniona. Skuteczna na większość chwastów dwuliściennych, dobrze zwalcza chwastnicę, paluszniki i włośnice, ale z ograniczoną skutecznością na chabra, starca zwyczajnego i żółtlicę.
- Petoksamid – zwalcza dobrze chwasty jedno- i dwuliścienne, ale słabiej radzi sobie z fiołkiem i przytulią.
- Terbutyloazyna – dobry komponent herbicydów, cechuje długotrwałe działanie na chwasty dwuliścienne i w pewnym sensie to dobre rozwiązanie na zachwaszczenie wtórne. Działa głównie doglebowo, zalecana też do stosowania nalistnie.
- Tienkarbazon metylu – komponent herbicydów kilkuskładnikowych poszerzający spektrum zwalczanych chwastów i ich skuteczność.
Marek Kalinowski
