Kiszonka z kukurydzy bez strat? O tym pamiętaj przed zbiorem

Dobra kiszonka zaczyna się od wyboru odmiany

O przyszłej wartości kiszonki decyduje już wybór materiału siewnego. Odmiany przeznaczone na kiszonkę powinny łączyć wysoki plon biomasy z dużym udziałem kolb, wysoką zawartością skrobi i dobrą strawnością włókna.

Nowoczesne odmiany pozwalają zwiększyć koncentrację energii w paszy, przy jednoczesnym uzyskaniu dużego plonu. Przekłada się to na lepsze wykorzystanie paszy przez krowy i możliwość uzyskania wyższej wydajności mlecznej.

Kiedy najlepiej kosić kukurydzę na kiszonkę?

Jednym z najważniejszych elementów jest termin zbioru. Optymalnym momentem jest faza, w której cała roślina zawiera około 35 proc. suchej masy.

W tym okresie łodygi i liście są jeszcze odpowiednio plastyczne, a ziarno zawiera już dużo skrobi. Dzięki temu można uzyskać materiał o wysokiej wartości energetycznej, który dobrze się zakisza.

Zbyt mokra kukurydza zwiększa ryzyko wycieku soków i utrudnia prawidłowe zakiszanie. Z kolei nadmiernie dojrzały materiał jest trudniejszy do rozdrobnienia i zagęszczenia. W pozostawionych przestrzeniach może gromadzić się powietrze, sprzyjające rozwojowi niepożądanych mikroorganizmów.

Warto zwrócić uwagę na odmiany z silnym efektem Stay-Green. Rośliny dłużej zachowują zielone liście i łodygi mimo osiągnięcia dojrzałości, co może ułatwiać zbiór i późniejsze zagęszczenie materiału. Cecha ta jest szczególnie istotna w suchych i gorących latach, gdy przyrost suchej masy może być bardzo szybki. Przykładem odmiany o silnym efekcie Stay-Green wskazanym przez WIR jest DKC3305.

Wyższe koszenie może poprawić jakość kiszonki

Podczas zbioru znaczenie ma również wysokość koszenia. Podniesienie hederu oznacza pewną utratę plonu, ale może poprawić jakość uzyskiwanej paszy.

Dolne części roślin zawierają więcej włókna o niższej strawności i mniej składników energetycznych. Ich ograniczenie może więc zwiększyć wartość pokarmową kiszonki. Wyższe cięcie zmniejsza również ryzyko zanieczyszczenia materiału glebą, która może być źródłem bakterii i zarodników pleśni.

Najczęściej kukurydzę ścina się na wysokości około 25–30 cm, ale niektórzy rolnicy podnoszą wysokość cięcia do 40–45 cm, uzyskując w ten sposób mniejszą ilość materiału, ale lepszej jakości.

Nie tylko długość sieczki. Trzeba rozbić ziarno

Podczas zbioru bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie materiału. Nie chodzi wyłącznie o długość sieczki, ale przede wszystkim o dokładne rozdrobnienie ziarniaków.

Nieuszkodzone mechanicznie ziarno może być słabo wykorzystywane przez krowy i w znacznej części przechodzić przez przewód pokarmowy. Oznacza to stratę energii, która powinna zostać wykorzystana w produkcji mleka.

W praktyce długość sieczki wynosi zazwyczaj 9 – 11 mm. Przy bardziej dojrzałej kukurydzy warto rozważyć dokładniejsze rozdrobnienie materiału.

Zakiszacz może pomóc w prawidłowej fermentacji

Kukurydza stosunkowo łatwo się zakisza, ponieważ zawiera dużo cukrów potrzebnych do fermentacji. Nie oznacza to jednak, że każda kiszonka będzie dobrej jakości.

Jak wskazuje Wielkopolska Izba Rolnicza, większą kontrolę nad procesem można uzyskać dzięki zastosowaniu zakiszaczy. Zawarte w nich mikroorganizmy mają przyspieszać fermentację, obniżać pH oraz ograniczać rozwój niepożądanych bakterii, drożdży i pleśni.

Prawidłowo przygotowana kiszonka powinna mieć przyjemny, lekko kwaskowy zapach, być smakowita dla zwierząt i zachowywać dobrą stabilność po otwarciu silosu.

Ubijanie i folia decydują o bezpieczeństwie kiszonki

Najważniejszym warunkiem prawidłowego zakiszania jest odcięcie dostępu powietrza. Materiał powinien być rozkładany cienkimi warstwami i systematycznie, dokładnie ugniatany.

Po zakończeniu napełniania silosu nie należy zwlekać z jego przykryciem. Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch warstw folii. Cienka folia podkładowa dokładnie dopasowuje się do powierzchni kiszonki i ogranicza kontakt z powietrzem. Grubsza folia zabezpiecza materiał przed uszkodzeniami mechanicznymi, opadami i promieniowaniem słonecznym.

Całość trzeba dodatkowo obciążyć, aby folia szczelnie przylegała do kiszonki.

Każdy błąd podczas zbioru może kosztować rolnika

Wysokiej jakości kiszonka z kukurydzy nie powstaje przypadkiem. Jak podkreśla Wielkopolska Izba Rolnicza, znaczenie ma cały łańcuch działań: wybór odpowiedniej odmiany, właściwy termin zbioru, wysokość koszenia, prawidłowe rozdrobnienie roślin i ziarna, dokładne ubicie oraz szczelne zabezpieczenie silosu.

To właśnie na tych etapach decyduje się, ile energii i składników pokarmowych ostatecznie trafi do dawki dla krów. Dbałość o szczegóły podczas zbioru i zakiszania oznacza nie tylko lepszą paszę, ale również większe bezpieczeństwo zdrowotne stada i lepszą ekonomikę produkcji mleka.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. WIR