Rola potasu w uprawie buraka cukrowego
Optymalne zaopatrzenie buraka cukrowego w potas, pozwala przetrwać okresy suszy, na które burak reaguje dość mocno. Potas w uprawie buraka cukrowego wpływa na produkcję cukru w liściach, jego transport do korzeni i magazynowanie. Ponadto powoduje u buraka zwiększenie odporności na mszyce i mątwika burakowego. Potas spełnia ważną rolę w wytwarzaniu przez rośliny węglowodanów, w tym wpływa głównie na zawartość skrobi w ziarnie zbóż oraz zwiększa liczbę kłosów u roślin.
Rola potasu w uprawie zbóż
Optymalne nawożenie zbóż potasem aktywizuje enzymy wpływając na lepsze wykorzystanie przez rośliny azotu, co w efekcie zwiększa w ziarnie zawartość białka i glutenu oraz ma korzystny wpływ na liczbę opadania ziarna zbóż. Potas sprzyja również budowie silniejszego źdźbła o grubszych ściankach, co przekłada się w późniejszym okresie na ograniczenie wylegania łanu. Potas zwiększa koncentrację kwasu cytrynowego i witaminy C w bulwie ziemniaka, a optymalne zaopatrzenie roślin w potas, wpływa na obniżenie tendencji do ciemnienia enzymatycznego i pouderzeniowej plamistości miąższu oraz poprawia wartości przechowalnicze.
Jakie jest zapotrzebowanie roślin na potas?
Rośliny pobierają potas przez cały okres wegetacji, jednak najwięcej we wczesnych fazach rozwoju. Zapotrzebowanie na potas jest również wysokie podczas budowy plonu: wypełniania kłosów, kolb, bulw, narastania korzenia. Dla przykładu: ziemniak podczas narastania bulw pobiera dziennie około 8-12 kg K2O/ha, rzepak podczas strzelania w źdźbło nawet 7 kg K2O/ha dziennie, a burak cukrowy może pobrać nawet około 15 kg K2O/ha dziennie. Większe zapotrzebowanie na potas wykazują rośliny dwuliścienne, szczególnie ziemniak i burak, niż jednoliścienne, np. pszenica.
Okres krytyczny w żywieniu roślin potasem
W zbożach okresem krytycznym w żywieniu roślin potasem jest faza strzelania w źdźbło do fazy kwitnienia. W kukurydzy największe zapotrzebowanie na potas rozpoczyna się od fazy 7-liścia, a w rzepaku od ruszenia wegetacji do początku kwitnienia. W burakach cukrowych okres krytyczny zapotrzebowania na potas występuje od fazy siewki do początku sierpnia. Z kolei w ziemniaku okres krytyczny w pobieraniu potasu przypada na okres wiązania bulw.
Symptomy niedoboru potasu u roślin
Symptomy niedoboru pojawiają się głównie na liściach starszych w postaci chlorotycznych i nekrotycznych plam, zasychania wierzchołków i brzegów liści, zniekształcenia liści i zahamowania wzrostu, szczególnie w latach suchych. Przy niedostatecznym nawożeniu potasem zbóż, po zakończeniu kwitnienia, ziarno, szczególnie na końcu kłosa, wypełnia się w niewielkim stopniu. Niedobór potasu w uprawach buraka cukrowego obniża zawartość cukru i pogarsza jakość przetwórczą. Niedobór tego składnika obniża wysokość plonu kukurydzy, powoduje deformacje kolb i ziarniaków oraz zwiększa ryzyko jej wylegania. Niedobór potasu w rzepaku osłabia plantację i obniża szansę rzepaku na dobre przezimowanie. Niedostateczne zaopatrzenie kukurydzy w potas zmniejsza wyrównanie łanu, prowadzi do jego wylegania, a także do porażenia roślin przez choroby (zgnilizna łodygowa). Przy niedoborze potasu w uprawie ziemniaka, łodygi i liście zasychają wcześniej, skraca się okres wegetacji i ulega ograniczeniu zdolność asymilacyjna roślin i potencjał plonowania ziemniaka. Dodatkowo, bulwy ziemniaka stają się bardziej podatne na uszkodzenia mechaniczne podczas zbioru.
Na roślinach rzepaku objawy niedoboru potasu obserwuje się początkowo niebieskozielone zabarwienia liści, żółte plamy, liście od brzegów przybierają brunatno czerwoną barwę. O niedoborze potasu w roślinie rzepaku świadczy zwiędły pokrój rośliny, a liście starsze więdną, stają się wiotkie, matowe, niebieskozielone, czasem może objawić się lekka chloroza, szczególnie między żyłkami. Na starszych liściach występuje brązowienie wierzchołków, zasychanie brzegów liści i zwijanie się do góry albo brązowe plamy, zwykle w pobliżu brzegu. Objawy niedoboru potasu u ziemniaka widoczne są w postaci zwiędłego pokroju roślin, rośliny są małe i krzaczaste. Starsze liście mają nienaturalne szarozielone zabarwienie, zasychają na wierzchołkach i brzegach, zwijają się i opadają. Na wierzchołkach i brzegach liści występuje zabarwienie żółtozielone, przechodzące stopniowo w brunatne. Niedobór potasu w zbożach objawia się chlorozami krawędzi liści i nekrozami końcówek liści starszych. Liście młode są wąskie i zabarwione na niebiesko-zielono lub czerwono-brązowo. Późniejszy niedobór potasu objawia się chlor ozami liścia flagowego. Niedobór potasu w buraku cukrowym objawia się ciemnozielonym i niebieskawym zabarwieniem liści. Objawem niedoboru potasu w kukurydzy jest żółknięcie lub zasychanie szczytów i brzegów liści, szczególnie w dolnych partiach rośliny.
Kiedy roślina jest przenawożona potasem?
Nadmiar potasu w roślinie występuje w warunkach wysokiej zawartości potasu przyswajalnego w glebie. Pobranie potasu w ilościach znacznie przekraczających potrzeby pokarmowe rośliny wpływa ujemnie na jakość plonu, zwłaszcza pasz. Wysokie nawożenie potasowe i luksusowe pobranie tego pierwiastka zmniejsza pobranie przez rośliny magnezu i wapnia. Nadmiar potasu wiąże się ze spadkiem zawartości karotenu i witaminy C w roślinach.
W kolejnych artykułach opiszemy skutki nawożenia: siarką, magnezem i wapniem.
Przeczytaj również:
prof. dr hab. Hanna Klikocka, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
