A wraz ze słodyszkiem pojawia się pierwszy szkodnik łuszczynowy – chowacz podobnik. Już od fazy tworzenia się pąków czeka w rzepaku, aż pojawią się młode łuszczyny. Ten chowacz w pojedynkę nie wyrządza może wielkich strat, ale toruje drogę pryszczarkowi kapustnikowi.
Biologia chowacza podobnika
Wystarczy znać kilka faktów z rozwoju chowacza podoobnika i w ochronie rozpatrywać w kontekście zagrożenia rzepaku pryszczarkiem kapustnikiem. Te szkodniki łuszczynowe współpracują, z większą korzyścią dla pryszczarka. Chowacz podobnik najbardziej w najwcześniej kwitnących odmianach rzepaku. Jest chrząszczem wielkości 2,5–3 mm, czarnym, ale z powodu owłosienia wydaje się szary.
Głowa ryjkowato wydłużona oraz czułki i odnóża są czarne. Na pokrywach skrzydeł są paski równej szerokości z łuskowatymi włoskami (szare) ułożonymi w rzędy. Składane przez samice w łuszczynach jaja są białe, błyszczące i owalne długości ok. 0,5 mm. Larwy są beznogie, długości 4–5 mm, białe, łukowato wygięte z jasnobrązową głową. Poczwarka jest biała długości ok. 4 mm.
Samice znaczą łuszczynę feromonem
Po złożeniu jaj samice chowacza podobnika zostawiają informację dla innych samic tego gatunku. Znaczą łuszczynę feromonem, co zapobiega wewnętrznej konkurencji tego gatunku i składaniu jaj do tej samej łuszczyny przez inne samice. Wewnątrz łuszczyny żeruje tylko jedna larwa, niszcząc zwykle do 5 zawiązków nasion. Uszkodzone łuszczyny pozostają zamknięte, przedwcześnie żółkną i są lekko zdeformowane. Dorosłe larwy opuszczają łuszczyny i przepoczwarczają się w glebie. W lipcu i sierpniu pojawiają się młode chrząszcze.
Ale zanim to się stanie, chowacz musi wyjść z zimowli, z wierzchniej warstwy gleby pod ściółką. Robi to zwykle, kiedy temperatura osiągnie ok. 13°C i przelatuje na plantacje rzepaku w fazie tworzenia się pąków kwiatowych. Po odbyciu żeru uzupełniającego samice wygryzają otwór w ściance młodych jeszcze delikatnych łuszczyn i składają jaja, znacząc łuszczynę feromonem. Po 8–9 dniach z jaja wylęga się larwa i żeruje na zalążkach nasion.
Próg szkodliwości podobnika
Na konieczność wykonania zabiegu ograniczającego chowacza podobnika wskazuje stwierdzenie obecności 4 chrząszczy chowacza na 25 roślinach. Obserwacje chowacza podobnika w celu określenia progu szkodliwości prowadzimy na przełomie kwietnia i maja (BBCH 60–69). Monitoring za pomocą żółtych naczyń należy wspomagać lustracją roślin przez strząsanie szkodników z pąków na białą kartkę papieru.
Możliwym i ekonomicznym rozwiązaniem jest ograniczenie powierzchni chronionej przez stosowanie zabiegów brzegowych. Szkodnik najczęściej nalatuje na rzepak od strony lasów i dlatego szczególnie tam trzeba prowadzić obserwacje. Co do zasady, ograniczanie chowacza podobnika przypada na fazę opadania płatków kwiatowych i po wykształceniu się pierwszych łuszczyn.
Marek Kalinowski
