Przesiewanie rzepaku ozimego. Jak nawozić rzepak jary, żeby nie stracić plonu?

Startowe dawki nawozów w rzepaku ozimym w przypadku przesiewu idą na poczet rzepaku jarego. I to bardzo dobrze, bo uprawki przed siewem jarego wymieszają te nawozy i składniki pokarmowe będą szybko dostępne dla kiełkujących i rozwijających się roślin.

Czy można wsiać rzepak jary w ozimy?

Takie pytania również padały na webinarium z udziałem prof. UPP dr hab. Witodla Szczepanika i np. Artur Kozetra z firmy Rapool mówi stanowczo, że nie, to nie ma sensu z kilku powodów. Po pierwsze, rzepak jary i ozimy rozwijają się wiosną w innym tempie. Poza tym rywalizują. Gdy przyjdzie zbiór, rzepak ozimy mimo nawet odmiany odpornej na pękanie łuszczyn i osypywanie się nasion, przy czekaniu na dojrzałość rzepaku jarego może się osypać.

To główny powód tego, że przy plantacji rzepaku ozimego po silnych uszkodzeniach mrozowych, której obsada jest mniejsza niż 8 roślin/m², jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest likwidacja roślin, płytkie doprawienie stanowiska i siew rzepaku jarego w optymalnym terminie i zagęszczeniu.

Rzepak jary z Listy Odmian Zalecanych

Listy Odmian Zalecanych tworzą tylko dwa województwa, ale odmiany na tej liście są topowe i przy konieczności przesiewu warto z niej skorzystać.Poza odmianami z LOZ w Krajowym rejestrze jest w sumie 13 odmian rzepaku jarego.

Na LOZ rzepaku jarego woj. kujawsko-pomorskie rekomenduje do uprawy na 2026 r. odmianę populacyjną Laur oraz odmiany mieszańcowe: Invigor 305 PS, Lakrit i Crazy CL (ta ma potwierdzoną w badaniach IOR odporność na kiłę kapusty).

Na LOZ rzepaku jarego woj. podkarpackie rekomenduje do uprawy na 2026 r. odmianę Laur oraz odmiany mieszańcowe: Invigor 305 PS, Lakritz i Lumen.

Siew rzepaku z początkiem kwietnia

Rzepak jary zależnie od rozkładu opadów plonuje o 20% do 50% niżej niż rzepak ozimy. Najlepiej udaje się na dobrych glebach i w tych rejonach, gdzie roczna suma opadów jest relatywnie wysoka. Ważnym czynnikiem warunkującym dobre plonowanie jest pH gleby powyżej 5,8. Przy przesiewie rzepaku ozimego rzepakiem jarym stanowisko będzie więcej niż dobre. Jego siew zaleca się wykonać jak najwcześniej, na początku kwietnia w ilości ok. 3,5 kg nasion/ha na głębokości 1,5–2,0 cm w dobrze przygotowaną glebę.

Z zagęszczeniem rzepaku jarego jest pewien kłopot i należy o to pytać hodowców odmian. W doświadczeniach COBORU rzepak jary jest wysiewany w zagęszczeniu 100 nasion/m². A jak rzepak jary plonuje? Plon wzorca w 2023 r. wyniósł 23,3 q/ha, w 2024 r. – 15,1 q/ha, a w 2025 r. – 22,5 q/ha. A zatem, przy obsadzie ok. 8 żywych roślin rzepaku ozimego i dobrym jego wsparciu na podobny plon można liczyć. Myślę, że taka właśnie obsada, a nawet 6–8 roślin rzepaku ozimego, jest na granicy podejmowania decyzji o przesiewie.

Przedsiewnie pod rzepak siarka i magnez

A jaki potencjał plonowania, to i takie nawożenie rzepaku ozimego. Fosfor i potas zastosowany pod rzepak ozimy, posłuży jaremu i wymaga niewielkich korekcyjnych dawek. Podobnie z azotem po zastosowanej już dawce startowej, a ostatecznie można będzie niedobory uzupełnić dolistnie.

Ważniejsze wydaje się tutaj zastosowanie siarki i magnezu, najlepiej przedsiewnie. Cała dawka azotu nie powinna przekraczać 80 kg N/ha i trzeba z niej zdjąć azot zastosowany i pewną ilość azotu z mineralizacji. Jeżeli podejmiemy decyzję o siewie rzepaku jarego pamiętajmy, że szczególne znaczenie w jego prowadzeniu i ostatecznym plonowaniu ma zwalczanie słodyszka rzepakowego. Jego presja w rzepaku jarym jest zdecydowanie większa niż w ozimym.

Marek Kalinowski