Posadź cebulę jesienią. Zbiór będzie nawet dwa tygodnie wcześniej

Dymkę przeznaczoną do uprawy ozimej sadzi się do gruntu w październiku. Taki termin umożliwia cebulom dobre ukorzenienie się przed zakończeniem jesiennej wegetacji, natomiast część nadziemna nie zdąży się nadmiernie rozwinąć. Ma to duże znaczenie dla zimotrwałości roślin, ponieważ zbyt silnie wyrośnięty szczypior zwiększa ryzyko uszkodzeń mrozowych.

W porównaniu z odmianami przeznaczonymi do sadzenia wiosennego wybór dymki do uprawy ozimej jest mniejszy. Materiał taki powinien odznaczać się dobrą zimotrwałością, choć jednocześnie wykazuje większą skłonność do wybijania w pędy kwiatostanowe. Z tego względu bardzo ważne jest przestrzeganie właściwego terminu sadzenia oraz dobór odpowiedniego kalibrażu dymki.

Kiedy sadzić cebulę dymkę do uprawy ozimej?

W uprawie zimującej występują również pewne różnice agrotechniczne. Dymkę sadzi się około 1 cm głębiej niż wiosną, tak aby przykrywała ją około 2-centymetrowa warstwa gleby. Większej uwagi wymaga również ochrona plantacji przed chwastami, która powinna rozpocząć się już od początku produkcji. Ponieważ materiał nasadzeniowy pozostaje w glebie przez znacznie dłuższy okres niż w uprawie wiosennej. Istotne znaczenie ma także ograniczanie zagrożenia chorobami. W praktyce zaleca się stosowanie zaprawiania dymki odpowiednimi substancjami o działaniu grzybobójczym bezpośrednio przed sadzeniem.

Ile dymki potrzeba na hektar? Jak obliczyć zapotrzebowanie na materiał nasadzeniowy

Podstawowymi czynnikami decydującymi o ilości potrzebnego materiału nasadzeniowego są planowana obsada roślin oraz kalibraż dymki. W produkcji na bardzo wczesny zbiór pęczkowy cebule sadzi się bardzo gęsto, zwykle co około 4 cm w rzędzie. Do tego celu najlepiej nadaje się dymka o większej średnicy, wynoszącej co najmniej 14 mm, ponieważ pozwala uzyskać wcześniejszy i bardziej wyrównany plon.

Jaki kalibraż dymki wybrać do uprawy ozimej?

Należy jednak pamiętać, że wraz ze wzrostem średnicy dymki zwiększa się także jej skłonność do wybijania w pędy kwiatostanowe. W uprawie ozimej ryzyko jarowizacji jest z natury większe niż podczas produkcji z sadzenia wiosennego, dlatego dobór kalibrażu powinien być dostosowany do planowanego kierunku produkcji.

Większy materiał nasadzeniowy ma jednak wiele zalet. Rośliny uzyskane z grubszej dymki lepiej znoszą okresowe niedobory wody, są bardziej odporne na stres związany z niskimi temperaturami oraz łatwiej regenerują się po ewentualnych uszkodzeniach. Z reguły lepiej radzą sobie także w mniej sprzyjających warunkach wzrostu, co przekłada się na stabilniejsze plonowanie.

Ze względu na duże zagęszczenie roślin oraz niewielką liczbę dużych cebulek przypadających na kilogram materiału nasadzeniowego (około 300 sztuk przy kalibrażu 14–21 mm), w uprawie na pęczki zapotrzebowanie na dymkę może sięgać nawet 1500 kg/ha.

Uprawiając cebulę z dymki sadzonej jesienią można rozpoczynać zbiór pęczkowy już w połowie maja

FOTO: Aleksandra Czerwińska-Nowak

Dymka na pęczki czy do zbioru suchej cebuli – różnice w obsadzie i normie wysiewu

Do produkcji cebuli przeznaczonej do zbioru z zaschniętą łuską można wykorzystywać dymkę o mniejszej średnicy. W jednym kilogramie takiego materiału mieści się nawet około 800 cebulek, a sadzi się je zwykle co około 7 cm. Dzięki temu zapotrzebowanie na materiał nasadzeniowy jest znacznie mniejsze i przy najdrobniejszym kalibrażu wynosi około 400 kg/ha. W praktyce jednak do jesiennych nasadzeń najczęściej wybierana jest dymka o średnicy 14–21 mm, która zapewnia lepsze przezimowanie i wyższy potencjał plonowania.

Stanowisko pod cebulę z dymki – wymagania glebowe i zmianowanie

Choć cebula uprawiana z dymki jest mniej wymagająca niż produkowana z siewu, odpowiedni wybór stanowiska nadal ma duży wpływ na powodzenie uprawy. Najlepsze wyniki uzyskuje się na glebach o odczynie pH 5,5–6,5, dobrze przygotowanych i o uregulowanych stosunkach wodnych. Warto wybierać pola o niewielkim zachwaszczeniu oraz unikać stanowisk silnie zasiedlonych przez chwasty wieloletnie.

Istotne znaczenie ma również zmianowanie. Cebuli nie powinno się uprawiać po sobie ani po innych warzywach cebulowych przez co najmniej 4–5 lat. Dobrym przedplonem są zboża lub rośliny kapustowate. Korzystny wpływ na właściwości gleby wywiera także wcześniejsze stosowanie nawozów organicznych, które poprawiają strukturę podłoża i zwiększają pojemność wodną gleby.

Przed sadzeniem pole powinno być starannie przygotowane. Gleba powinna mieć drobną, wyrównaną strukturę oraz odpowiedni stopień zagęszczenia, co ułatwia uzyskanie jednakowej głębokości sadzenia. Ma to duże znaczenie dla równomierności wschodów i późniejszego wzrostu roślin.

Nawożenie cebuli z dymki – zapotrzebowanie na makro- i mikroskładniki

Cebula charakteryzuje się płytkim systemem korzeniowym, dlatego składniki pokarmowe najlepiej wykorzystywane są wtedy, gdy nawożenie jest podzielone na kilka mniejszych dawek. Pozwala to zwiększyć efektywność ich pobierania i ograniczyć straty.

Orientacyjnie można przyjąć nawożenie na poziomie 125–160 kg azotu, 90–130 kg fosforu oraz 160–200 kg potasu na hektar, przy założeniu braku wcześniejszego nawożenia organicznego i z uwzględnieniem zasobności gleby. Nadmierne nawożenie azotem nie jest wskazane, ponieważ może opóźniać dojrzewanie cebul oraz pogarszać ich jakość.

Duże znaczenie ma również odpowiednie zaopatrzenie roślin w wapń i siarkę. Siarka uczestniczy w przemianach azotu i wpływa na jego efektywne wykorzystanie przez rośliny. Nie można również zapominać o mikroskładnikach, zwłaszcza borze, molibdenie, cynku, miedzi i żelazie, których niedobory mogą ograniczać wzrost i plonowanie.

Ochrona cebuli ozimej przed chwastami, chorobami i szkodnikami

Skuteczna ochrona cebuli zimującej wymaga systematycznego monitorowania plantacji od jesieni aż do zbioru. Szczególnie ważne jest utrzymywanie plantacji wolnej od chwastów, które konkurują z cebulą o wodę i składniki pokarmowe już od początku wzrostu. Program odchwaszczania powinien obejmować zarówno zabiegi wykonywane bezpośrednio po sadzeniu, jak i wiosenne korekty z wykorzystaniem substancji czynnych dostosowanych do składu gatunkowego chwastów oraz fazy rozwojowej roślin.

Równie istotna jest ochrona przed chorobami grzybowymi. W okresach zwiększonego zagrożenia warto prowadzić zabiegi profilaktyczne z wykorzystaniem substancji o działaniu kontaktowym, natomiast po pojawieniu się pierwszych objawów infekcji lub w warunkach sprzyjających rozwojowi patogenów stosować substancje o działaniu wgłębnym lub układowym. Systematyczna lustracja plantacji pozwala ograniczyć rozwój najgroźniejszych chorób liści i cebul.

Nie można również zapominać o monitorowaniu występowania szkodników, zwłaszcza wciornastków, których liczebność może szybko wzrastać w okresach ciepłej i suchej pogody. Terminowe wykonanie zabiegów oraz odpowiednia technika opryskiwania mają istotny wpływ na skuteczność ochrony.

Dr inż. Aleksandra Czerwińska-Nowak