Pszenżyto ozime: Lista Odmian Zalecanych 2026

W 2025 r. ze zbóż ozimych najwyżej plonowała pszenica zwyczajna (plon odmian wzorcowych 101,3 q/ha na poziomie a1), następnie pszenżyto (99,4 q/ha), niżej jęczmień (93,1 q/ha) i żyto (88,5 dt z ha – średnia z dwóch odmian populacyjnych i dwóch odmian mieszańcowych).

Galeria

Ale sezon wcześniej, w trudnym 2024 roku, to pszenżyto ozime było najplenniejsze. W doświadczeniach COBORU plon odmian wzorcowych pszenżyta ozimego na poziomie a1 wyniósł 86,2 q/ha, pszenicy zwyczajnej – 83,3 dt z ha, żyta – 71,1 q/ ha i jęczmienia – 69,9 dt z ha. To pokazuje olbrzymi potencjał plonowania pszenżyta, które ma przecież zdecydowanie mniejsze wymagania niż pszenica.

Polska największym producentem pszenżyta ozimego na świecie

Pszenżyto jest mieszańcem międzyrodzajowym uzyskanym ze skrzyżowania pszenicy i żyta, jego wyjątkowość wynika z posiadania najlepszych cech form rodzicielskich i ograniczeniu wad tych gatunków. Obecnie pszenżyto uprawiane jest w ponad 30 krajach, a Polska jest największym producentem tego gatunku na świecie (1/3 globalnej produkcji). W pszenżycie dominuje polska hodowla DANKO Hodowla Roślin i Hodowla Roślin Strzelce Grupa IHAR. Nie ma sezonu, w którym nie pojawiłyby się jakieś nowe plenne kreacje.

5 nowych odmian pszenżyta ozimego w Krajowym rejestrze

W tym roku do Krajowego rejestru wpisano pięć nowości:

Burrito,
Domenico,
Levito,
Sanmarino,
Triattack.

Po tych wpisach obecnie w Krajowym rejestrze jest 59 odmian pszenżyta ozimego. Wybór odmian jest duży, a w nim można wybierać między odmianami tradycyjnymi i krótkosłomymi. Jest jedna odmiana bezostna – Medalion. Sprawdza się w całym kraju i jest obecnie trzecią pod względem najczęściej rekomendowanych odmian pszenżyta ozimego do uprawy. Postęp hodowlany w tym gatunku trwa, co widać było na tegorocznych Dniach Pola m.in. w Szelejewie i w Strzelcach.

LOZ pszenżyta ozimego na jesienne siewy

Dziś prezentujemy Listy Odmian Zalecanych tego gatunku na jesienne siewy. Na LOZ jest 19 odmian (w tym jedna Trias z katalogu wspólnotowego CCA). Każda jest cenna i unikatowa. Są nowi liderzy tej listy (w kolejności: Tributo, SU Atletus i Madalion), co wynika ze stabilnego i wysokiego ich plonowania praktycznie w całej Polsce. Jednak nie patrzymy tylko na tych liderów.

O czym pamiętać wybierając pszenżyto ozime do siewu?

Przy wyborze odmian należy zwracać uwagę na potencjał plonowania, ale także cechy odporności, wrażliwości na zasolenie i pH stanowiska. Ważna jest też wczesność dojrzewania. Najważniejsze przy wyborze odmian jest bowiem dopasowanie cech do mikroklimatu, warunków glebowych czy niedomagań stanowiska. Zdecydowanie lepsze na słabsze gleby będą odmiany tradycyjne, a do intensywnej technologii uprawy na stanowiskach lepszych odmiany krótkosłome. Dlatego warto prześledzić szczegóły publikowanych wyników plonowania z oddziałów Stacji Doświadczalnych Oceny Odmian COBORU, które są najbliżej naszego gospodarstwa.

Oczywiście plon liczy się najbardziej i w tej kategorii rzeczywiście wybija się w ostatnich latach badań trzy odmiany najczęściej rekomendowane. W ub.r. doskonale plonowały dwie debiutantki tegorocznej LOZ, wpisane do Krajowego rejestru w 2024 r. To odmiana Comodoro plonująca na poziomie a1 o 3,5 q/ha powyżej wzorca (o 3,2 q/ha wyżej od wzorca na poziomie a2) oraz Prosimo plonująca na poziomie a1 o 4,5 q/ha powyżej wzorca (o 5,1 q/ha wyżej od wzorca na poziomie a2). Te najnowsze odmiany często zdecydowanie lepiej prezentują się pod kątem odporności na choroby.

Tradycyjne, czy krótkosłome odmiany pszenżyta ozimego?

Na Liście Odmian Zalecanych ponad połowa to odmiany krótkosłome (półkarłowe). To m.in.: Stelvio, Lombardo, Panaso, Metro, ale i Tributo. Pamiętajmy, że tego typu odmiany wymagają siewu w nieco mniejszym zagęszczeniu niż odmiany tradycyjne. Odmiany krótkosłome cechuje po prostu silniejsza krzewistość i należy je siać zdecydowanie rzadziej.

O ile rzadziej? Nawet o ok. 30% w porównaniu do zaleceń dla odmian tradycyjnych. W centralnej Polsce zalecany jest siew pszenżyt ozimych krótkosłomych, zależnie od odmiany w ilości 250–300 ziaren na metr kwadratowy (ok. 130–140 kg materiału siewnego/ha). Nadmierne rozkrzewienie przy gęstym ich siewie to większe kłopoty z chorobami, ale także z wyleganiem mimo krótkiej słomy.

Każdą odmianę trzeba traktować indywidualnie i korzystać w zakresie agrotechniki z zaleceń hodowców. Odmiany krótkosłome lepiej sprawdzą się w siewach opóźnionych. Pamiętajmy, że ich potencjału nie wykorzystamy na słabszych glebach. Na takie stanowiska lepiej wybierać odmiany tradycyjne i bardziej w typie żytnim. Poniżej na podstawie Listy opisowej odmian COBORU przedstawiamy charakterystykę trzech odmian najczęściej rekomendowanych. Na mapie kompletną LOZ pszenżyta ozimego na 2026 r., a w tabeli porównanie cech odmian.

Tributo – odmiana wpisana do Krajowego rejestru w 2022 r., średniej wysokości, o dość małej odporności na wyleganie. Plon ziarna duży do bardzo dużego. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość średnia (5,0). Odporność na fuzariozę kłosów – duża do bardzo dużej, na septoriozę plew – duża, na mączniaka prawdziwego i rdzę żółtą – dość duża, na rdzę brunatną, septoriozę liści, rynchosporiozę i choroby podstawy źdźbła – średnia. Termin kłoszenia bardzo późny, dojrzewania dość późny. Masa 1000 ziaren duża, gęstość ziarna w stanie zsypnym średnia. Odporność na porastanie w kłosie średnia, liczba opadania dość mała. Zawartość białka średnia. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.

SU Atletus – odmiana wpisana do Krajowego rejestru w 2021 r., średniej wysokości, o dość dużej odporności na wyleganie. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość mała do średniej (4,0). Odporność na mączniaka prawdziwego, septoriozę plew i rynchosporiozę – dość duża, na choroby podstawy źdźbła, rdzę brunatną i septoriozę liści – średnia, na fuzariozę kłosów – dość mała. Termin kłoszenia wczesny, dojrzewania średni. Masa 1000 ziaren duża, wyrównanie i gęstość ziarna w stanie zsypnym średnie. Odporność na porastanie w kłosie i liczba opadania dość małe. Zawartość białka dość mała. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.
Medalion – odmiana wpisana do Krajowego rejestru w 2020 r., dość wysoka, o przeciętnej odporności na wyleganie. Plenność dobra do bardzo dobrej. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Zimotrwałość dość duża (5,5). Odporność na pleśń śniegową, mączniaka prawdziwego, rdzę brunatną i rdzę żółtą – dość duża, na choroby podstawy źdźbła, rynchosporiozę, septoriozę liści, septoriozę plew, fuzariozę kłosów – średnia. Termin kłoszenia dość wczesny, dojrzewania średni. Masa 1000 ziaren duża, wyrównanie ziarna średnie, gęstość ziarna w stanie zsypnym dość mała. Odporność na porastanie w kłosie średnia, liczba opadania dość duża. Zawartość białka dość mała. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.