Na biurko ministra rolnictwa i rozwoju wsi Stefana Krajewskiego trafiła interpelacja autorstwa posła Wiesława Krajewskiego ws. realnych możliwości przekwalifikowania rolników przy ograniczonych środkach Funduszu Pracy.
Jak wynika z treści pisma, chodzi o przekwalifikowanie osób pracujących w rolnictwie:
„Nowa ustawa o rynku pracy obejmuje wsparciem osoby pracujące w rolnictwie, jednak ograniczenie środków krajowych do ok. 680 mln zł poza EFS+ powoduje, że możliwości realnego przekwalifikowania są skrajnie ograniczone” – czytamy.
Poseł Krajewski domaga się zatem udzielenia odpowiedzi na następujące pytania:
- Jak MRiRW ocenia możliwość skutecznego przekwalifikowania rolników przy dostępnych środkach?
- Czy resort wnioskował o dodatkowe środki na ten cel w budżecie 2026 r.?
- Jakie instrumenty przewidziano dla obszarów wiejskich poza projektami EFS+?
Minister rolnictwa proponuje szereg rozwiązań
Odpowiedzi na interpelację udzielił wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi Adam Nowak, który wprost przyznał, że resort rolnictwa stwarza szereg możliwości przekwalifikowania się dla osób pracujących w rolnictwie.
– Przedstawione poniżej rozwiązania odpowiadają na realne bariery tej grupy zawodowej, przede wszystkim ograniczenia czasowe i konieczność łączenia nauki z pracą w gospodarstwie rolnym – argumentuje Nowak.
Wśród wspomnianych rozwiązań znalazły się:
- kwalifikacyjne kursy zawodowe i kursy umiejętności zawodowych pozwalające zdobywać praktyczne kompetencje bez wyłączania się z aktywności zawodowej,
- Branżowe Centra Umiejętności (BCU), zapewniające nowoczesne zaplecze szkoleniowe, ściśle powiązane z potrzebami rynku pracy i nowoczesnego rolnictwa.
- Zintegrowany System Kwalifikacji umożliwiający formalne potwierdzenie kompetencji zawodowych w praktyce.
– Ponadto jednostki doradztwa rolniczego, podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prowadzą działalność informacyjną w zakresie możliwości przekwalifikowania się rolników – zapewnił Nowak.
MRiRW promuje zawód rolnika i zachęca do jego podejmowania
W odpowiedzi na interpelację posła Krajewskiego wiceminister Nowak podkreślił również, że resort rolnictwa nie ustaje w działaniach mających na celu promocję zawodu rolnika i zachęcanie młodych ludzi do jego podejmowania w obliczu zachodzących zmian strukturalnych dotyczących zarówno gospodarstw rolnych, jak i mieszkańców obszarów wiejskich. Ponadto realizowane są zadania, których celem jest reorientacja zawodowa rolników.
Jak wyjaśnia Nowak, proces ten jest wspierany np. przez udzielanie pomocy na:
- dywersyfikację źródeł dochodu w gospodarstwie przez świadczenie usług w zakresie działalności dodatkowej do działalności rolniczej np. agroturystyki, zagród edukacyjnych, gospodarstw opiekuńczych,
- tworzenie przedsiębiorstw wiejskich.
Wsparcie dla rolników na rozpoczęcie działalności
Z relacji Nowaka wynika, że w ramach PROW 2014–2020, w poddziałaniu 6.2 „Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej”, wsparcie było kierowane do rolników decydujących się na podjęcie działalności gospodarczej poza rolnictwem w celu zwiększenia przedsiębiorczości i tworzenia miejsc pracy na obszarach wiejskich. Instrument, odpowiadający na niski udział działalności pozarolniczej w strukturze zatrudnienia na wsi, miał umożliwić mieszkańcom rozwój zawodowy bez konieczności zmiany miejsca zamieszkania.
- W latach 2017–2022 przeprowadzono 8 naborów, w ramach których złożono 31 827 wniosków o łącznej wartości 5,629 mld zł (stan na 31 grudnia 2025 r.). Dzięki zrealizowanym operacjom utworzono 18 134 miejsca pracy, w tym 12 351 w formie samozatrudnienia oraz 5 783 dla pracowników najemnych (stan na 31 sierpnia 2025 r.).
W ramach PROW 2014–2020 rozwój przedsiębiorczości wspierano także w poddziałaniu 19.2 (LEADER), finansując
- podejmowanie działalności gospodarczej (13 517 umów na 985,7 mln zł; zakończono 13 478 operacji na 982,2 mln zł),
- rozwijanie działalności gospodarczej wraz z podnoszeniem kompetencji (4 149 umów na 679,1 mln zł; zakończono 4 122 operacje na 675,0 mln zł)
- oraz tworzenie i rozwój inkubatorów przetwórstwa lokalnego (98 umów na 29,5 mln zł; zakończono 87 operacji na 27,5 mln zł).
Dodatkowo w poddziałaniu 6.5 wspierano rolników trwale przekazujących gospodarstwa innym podmiotom w celu poprawy struktury agrarnej – w pięciu naborach złożono 887 wniosków, wydano 571 decyzji na 10,1 mln zł, a płatności dla 570 beneficjentów wyniosły łącznie niemal 10 mln zł; przekazano 2 509 ha gruntów (średnio 4,4 ha na operację), przy czym większość beneficjentów stanowili mężczyźni (362 wobec 208 kobiet).
Kontynuację wsparcia przewidziano w Planie Strategicznym WPR 2023–2027 w ramach interwencji LEADER/RLKS, obejmującej rozwój pozarolniczych funkcji małych gospodarstw (m.in. agroturystyka, zagrody edukacyjne i gospodarstwa opiekuńcze) oraz przedsiębiorczości: do 28 stycznia 2026 r. LGD ogłosiły 236 naborów na podejmowanie działalności (2 564 wnioski, 180 umów) oraz 239 naborów na rozwijanie działalności (3 839 wniosków, 112 umów).
W ocenie Nowaka, działania te mają kluczowe znaczenie dla zwiększania efektywności i konkurencyjności polskiego rolnictwa oraz tworzą możliwości przekwalifikowania zawodowego mieszkańców obszarów wiejskich.
Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. sejm.gov.pl
