Jesień to czas nawożenia pól i przygotowań do kolejnego sezonu. Warto jednak pamiętać, że przepisy osobno regulują stosowanie nawozów i ich przechowywanie. Za naruszenie poszczególnych zasad grożą różne opłaty.
Maksymalne stawki na 2026 r. określa obwieszczenie ministra infrastruktury z 1 października 2025 r., opublikowane w Monitorze Polskim pod poz. 1047. Podstawą jest art. 109 ust. 12 ustawy – Prawo wodne.
Jakie opłaty za naruszenie programu azotanowego?
Od 1 stycznia 2026 r. maksymalne stawki wynoszą:
- 4563,37 zł – za przechowywanie nawozów naturalnych niezgodnie z przepisami;
- 3042,25 zł – za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami lub planem nawożenia azotem;
- 760,56 zł – za brak wymaganej dokumentacji realizacji programu azotanowego lub prowadzenie jej niezgodnie z przepisami;
- 760,56 zł – za brak planu nawożenia azotem.
Są to maksymalne stawki, a nie kwoty automatycznie naliczane za każde stwierdzone naruszenie. Znaczenie ma rodzaj nieprawidłowości i właściwa podstawa prawna.
Obornik można składować na polu, ale pod warunkami
Program azotanowy dopuszcza czasowe przechowywanie obornika bezpośrednio na gruncie rolnym. Pryzma może znajdować się w jednym miejscu maksymalnie przez sześć miesięcy od dnia jej utworzenia. Nie oznacza to jednak, że można składować nawóz w dowolnym miejscu lub traktować pryzmę jako stałe rozwiązanie problemu magazynowania.
Lokalizację trzeba wybrać tak, by ograniczyć ryzyko przedostawania się odcieków do wód i gruntu. Nie należy zakładać pryzmy w zagłębieniu terenu ani w miejscu, które może sprzyjać spływowi zanieczyszczeń.
Po zakończeniu składowania trzeba odczekać co najmniej trzy lata, zanim w tym samym miejscu powstanie kolejna pryzma. Rolnik powinien również udokumentować jej lokalizację i datę utworzenia — na mapie lub szkicu działki. Dokumentację przechowuje się przez trzy lata od zakończenia składowania.
Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że powierzchni czasowych pryzm nie można doliczać do wymaganej powierzchni stałych miejsc przechowywania nawozów naturalnych.
Czasowa pryzma nie zastępuje płyty obornikowej
Program azotanowy wymaga zapewnienia miejsca do przechowywania nawozów naturalnych stałych przez pięć miesięcy. Zbiorniki na nawozy naturalne płynne, takie jak gnojowica i gnojówka, powinny natomiast mieć pojemność pozwalającą na ich przechowywanie przez sześć miesięcy.
Możliwość czasowego składowania obornika na polu nie zwalnia gospodarstwa z obowiązku posiadania wymaganej infrastruktury. Szczegółowe obowiązki mogą zależeć od sytuacji gospodarstwa i wyjątków przewidzianych w przepisach.
Do kiedy można stosować obornik jesienią?
Terminy nawożenia to odrębna kwestia od zasad przechowywania nawozów. Zgodnie z informacją Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 października 2026 r. nawozy naturalne stałe, w tym obornik, można stosować:
- do 31 października – na gruntach ornych;
- do 30 listopada – na trwałych użytkach zielonych, w uprawach wieloletnich i trwałych.
Program azotanowy przewiduje wyjątki pozwalające na późniejsze nawożenie w określonych sytuacjach, m.in. przy niekorzystnych warunkach pogodowych lub zakładaniu upraw jesiennych po późno zbieranych przedplonach. Możliwość skorzystania z wyjątku zależy od spełnienia warunków określonych w przepisach.
Kiedy grozi opłata 3042,25 zł?
Stawka 3042,25 zł dotyczy stosowania nawozów niezgodnie z przepisami programu azotanowego lub planem nawożenia azotem. Nie jest to opłata za samo pozostawienie obornika na polu.
Przepisy określają m.in. terminy i warunki nawożenia, zasady stosowania nawozów w pobliżu wód oraz dopuszczalne dawki azotu. Rolnik powinien więc osobno sprawdzić, czy prawidłowo przechowuje nawóz, i czy stosuje go zgodnie z wymaganiami.
Dokumentacja także podlega kontroli
W zależności od obowiązków gospodarstwa rolnik musi prowadzić wymaganą dokumentację realizacji programu azotanowego oraz — jeśli dotyczą go takie wymagania — plan nawożenia azotem.
Maksymalna stawka za brak wymaganej dokumentacji lub jej nieprawidłowe prowadzenie wynosi 760,56 zł. Taka sama maksymalna kwota dotyczy braku planu nawożenia azotem. Obowiązki należy oceniać indywidualnie, ponieważ nie wszystkie gospodarstwa podlegają identycznym wymaganiom.
Kto kontroluje przestrzeganie przepisów?
Przestrzeganie wymagań dotyczących ochrony wód przed zanieczyszczeniem azotanami kontrolują właściwe organy Inspekcji Ochrony Środowiska. Kontrola może obejmować sposób przechowywania i stosowania nawozów, a także wymaganą dokumentację.
Przed końcem października warto sprawdzić zarówno termin nawożenia, jak i lokalizację pryzmy, czas jej przechowywania oraz dokumenty. W 2026 r. maksymalna stawka za nieprawidłowe przechowywanie nawozów naturalnych wynosi 4563,37 zł, a za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami — 3042,25 zł.
Oprac. Agnieszka Sawicka na podstawie obwieszczenia ministra infrastruktury oraz informacji Ministerstwa Infrastruktury i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
