Rosnące zadłużenie rolników w Polsce
W ostatnich latach sytuacja finansowa wielu gospodarstw rolnych ulega pogorszeniu. Niskie ceny skupu płodów rolnych, trudności ze sprzedażą produkcji oraz utrzymujące się nadwyżki magazynowe z poprzednich sezonów powodują coraz większe problemy z płynnością finansową. Dodatkowym czynnikiem jest niepewność geopolityczna, która utrudnia planowanie produkcji i stabilne prowadzenie gospodarstw.
W efekcie rośnie liczba rolników, którzy wpadają w zadłużenie i szukają rozwiązań takich jak restrukturyzacja zadłużenia rolników.
Rolnicy zgłaszają problemy z restrukturyzacją zadłużenia
Samorząd rolniczy wskazuje, że mimo obowiązujących przepisów dotyczących restrukturyzacji zadłużenia gospodarstw rolnych, ich praktyczne stosowanie jest utrudnione.
Najczęściej wskazywane problemy to:
- brak możliwości uzyskania z banków wymaganych zaświadczeń o zadłużeniu,
- niejasne zasady dotyczące przekazywania nieruchomości w zamian za spłatę długu,
- skomplikowane procedury formalne związane z wnioskiem o restrukturyzację.
W wielu przypadkach rolnicy nie są w stanie rozpocząć procedury, co prowadzi do egzekucji komorniczych i utraty gospodarstw rolnych. Izby rolnicze apelują o uproszczenie procedur restrukturyzacyjnych KOWR oraz poprawę współpracy z instytucjami finansowymi, w szczególności bankami.
Na czym polega restrukturyzacja zadłużenia rolników w KOWR?
Mechanizm restrukturyzacji zadłużenia w KOWR polega na przejęciu przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa długu rolnika powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. Warunkiem jest przeniesienie własności całości lub części nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Celem tego rozwiązania jest zapobieżenie upadłości gospodarstwa rolnego, zatrzymanie narastania zadłużenia i umożliwienie dalszego funkcjonowania gospodarstwa w zmienionej formie.
Ułatwienia w procedurze restrukturyzacji KOWR
KOWR wskazuje, że w ostatnich latach wprowadzono szereg usprawnień w procedurze oddłużania gospodarstw rolnych, m.in.:
- możliwość uwzględniania nieruchomości obciążonych hipoteką bez automatycznego pomniejszania ich wartości,
- możliwość objęcia restrukturyzacją także części zobowiązań konsumenckich, jeśli są powiązane z działalnością rolniczą, np. kredyty i pożyczki, które są wykorzystywane przez rolników na spłatę zobowiązań związanych z działalnością rolniczą,
- dopuszczenie dokumentów od wierzycieli zamiast wyłącznie formularzy KOWR,
- wprowadzenie zasady zawieszenia postępowań egzekucyjnych po złożeniu wniosku o przejęcie długu.
Większość wniosków o przejęcie długu rolników odrzucona lub bez rozpatrzenia
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zwraca też uwagę, że istotnym problemem w procesie restrukturyzacji zadłużenia rolników pozostają błędy formalne we wnioskach. Jak podaje w odpowiedzi, najczęściej dotyczą one:
- niekompletnej dokumentacji,
- braku wykazania związku długu z działalnością rolniczą,
- błędów w wycenie nieruchomości rolnych.
Od wejścia w życie znowelizowanych przepisów do końca marca br. rolnicy złożyli łącznie 60 wniosków o przejęcie długu, z czego tylko 1 został rozpatrzony pozytywnie:
- 39 wniosków pozostawiono bez rozpatrzenia (pomimo wezwań rolnicy nie uzupełnili braków formalnych i merytorycznych),
- 2 wnioski wycofano,
- 18 pozostaje w trakcie analizy,
- tylko 1 wniosek został rozpatrzony pozytywnie.
Problemy formalne utrudniają korzystanie z mechanizmu oddłużenia rolników
KOWR zwraca uwagę, że problemy z korzystaniem z mechanizmu oddłużania nie wynikają tylko z trudnej sytuacji finansowej rolników. Równie istotne są kwestie formalne. W praktyce najczęściej pojawiają się błędy lub braki we wnioskach, brakuje pełnej dokumentacji, a część rolników ma trudności ze spełnieniem wszystkich wymogów określonych w ustawie. Dodatkowym problemem są też niejasne przepisy, które można różnie interpretować, co utrudnia sprawne przeprowadzenie całej procedury.
Jednocześnie KOWR zaznacza, że rolnicy mogą korzystać z innych form wsparcia, takich jak rozłożenie należności na raty, umorzenia czy odroczenia płatności, a także sprzedaż lub nabycie nieruchomości w celu spłaty zobowiązań. Instytucja podkreśla, że wszystkie sprawy są rozpatrywane zgodnie z procedurami, a kompletne wnioski procedowane są bez zbędnej zwłoki.
źródło: KRIR, KOWR
oprac. Agnieszka Sawicka
