Rolnicy z niepokojem patrzą na wzrost cen oleju napędowego. Zwrot akcyzy nie pokrywa już nawet wzrostu ceny tego paliwa. Ci, którzy zaopatrzyli się w ON na przełomie roku, zaoszczędzili, ale roczny limit zwrotu mają już na wyczerpaniu albo zerowy. Tankując swoje ciągniki, rolnicy boją się nawet kalkulować, czy ten koszt zwróci im się przy sprzedaży płodów rolnych. Izby rolnicze biorą sprawy w swoje ręce, domagając się pilnych działań rządu. Chodzi nie tylko o dopłaty do zakupu paliwa rolniczego, ale także o zwiększenie limitu zwrotu akcyzy i wprowadzenia do sprzedaży tzw. rolniczego ON. Takie rozwiązania są w innych krajach.
Samorządowcy z Wielkopolski mówią jasno: rolnicy potrzebują zwiększenia istniejącego zwrotu podatku akcyzowego o bezpośrednią dopłatę w wysokości 2 zł do każdego litra oraz zwiększenia limitu zwrotu ze 110 do 120 l/ha. Wielkopolska Izba Rolnicza chce także, aby KRiR zwróciła się do rządu o wprowadzenie do obrotu, obok standardowego oleju napędowego B7, oleju napędowego B10 o zwiększonym do 10% udziale bioestrów – biokomponentów produkowanych głównie z oleju rzepakowego. Wielkopolski samorząd rolniczy domaga się także, aby w wydzielonych dystrybutorach bezpośrednio na stacjach paliw lub w dedykowanych systemach dystrybucji rolnicy mogli kupować olej napędowy o obniżonej stawce akcyzy.
Barwiony ON to skuteczniejszy system niż zwrot akcyzy
Takie rozwiązanie funkcjonuje od wielu lat w niektórych krajach Europy Zachodniej, gdzie stosowany jest barwiony olej napędowy (czerwony albo zielony diesel), przeznaczony do wykorzystania w rolnictwie, leśnictwie. Paliwo to, mimo identycznych właściwości technicznych jak standardowy olej napędowy, objęte jest preferencyjną stawką podatkową i odpowiednio oznaczane barwnikiem w celu kontroli jego przeznaczenia.
System uznawany jest za efektywniejszy i bardziej przejrzysty niż funkcjonujący w Polsce mechanizm częściowego zwrotu podatku akcyzowego, który wiąże się z dodatkowymi obowiązkami i kosztami administracyjnymi. W ocenie samorządowców nie tylko że jest prostszy administracyjnie niż częściowy zwrot podatku akcyzowego, ale co najważniejsze – zapewnia natychmiastową ulgę kosztową dla rolników.
Samorządowcy są przekonani, że umożliwienie bezpośredniego zakupu paliwa rolniczego po obniżonej cenie stanowiłoby istotne wsparcie dla sektora rolnego i poprawiłoby jego konkurencyjność na rynku europejskim”.
Zielony ON we Włoszech
Na przykład we Włoszech gasolio agricolo, czyli rolniczy olej napędowy, barwiony jest na zielono. To paliwo o obniżonej stawce akcyzy, przeznaczone wyłącznie do użytku w rolnictwie, ogrodnictwie, hodowli ryb i leśnictwie. Można go używać wyłącznie do prac ściśle związanych z produkcją rolną, takich jak orka, siew, zbiory, nawadnianie czy ogrzewanie szklarni i budynków inwentarskich. Aby móc zakupić takie paliwo z obniżoną akcyzą, rolnik musi być zarejestrowany w specjalnym systemie. Przydział paliwa zależy od wielkości gospodarstwa, rodzaju upraw i posiadanych maszyn rolniczych. Na tym paliwie pojazdy rolnicze mogą poruszać się po drogach publicznych tylko podczas przemieszczania się między polami lub transportu produktów rolnych w ramach działalności gospodarstwa. Cena zielonego diesla wzrosła tam ostatnio z 0,75 (3,2 zł) do ponad 1,20 euro za litr, (5,1 zł/l), co martwi rolników.
Surowo zabronione jest stosowanie paliwa rolniczego w prywatnych samochodach osobowych, nierolniczych ciężarówkach transportowych oraz w maszynach budowlanych używanych do celów komercyjnych poza rolnictwem. Wykorzystanie zielonego diesla niezgodnie z przeznaczeniem jest traktowane jako uchylanie się od płacenia podatków, co grozi wysokimi grzywnami, konfiskatą paliwa, a w skrajnych przypadkach karą pozbawienia wolności do dwóch lat.
Czerwony w Belgi i Wielkiej Brytanii
Rolniczy ON jest barwiony na czerwono np. w Belgii i w Wielkiej Brytanii.
W Belgii zasady wykorzystania są podobne jak we Włoszech. Jest jednak spory problem z monitorowaniem jego zużycia. Powoduje to, że holenderscy rolnicy, którym zabrano przywilej zakupu takiego ON 13 lata temu, a mieszkają blisko belgijskiej granicy, chętnie korzystają z dystrybutorów, które sprzedają takie paliwo w Belgii.
W Wielkiej Brytanii czerwony olej napędowego, obłożony jest podatkiem na poziomie 11 pensów za litr, podczas gdy tradycyjny ON na poziomie 53 pensów za litr. Rolnicy zazwyczaj kupują to paliwo od hurtowników, którzy dostarczają je na miejsce. Obecnie w niektórych rejonach kraju rolnicy mają ograniczane zamówienia takiego paliwa. Na początku inwazji USA na Iran litr czerwonego oleju napędowego kosztował tam 70 pensów (3,4 zł), a po 20 marca już ponad 1,30 funta za litr (6,4 zł/l).
Czerwony olej napędowy może być tam, podobnie jak we Włoszech czy Belgii, paliwem dla wielu pojazdów i sprzętu rolniczego, ale także być wykorzystywanym do ogrzewania szklarni oraz zasilania suszarni zbożowych. Rolnicy i przedsiębiorstwa rolne są zobowiązani do prowadzenia szczegółowej dokumentacji zakupu i zużycia czerwonego oleju napędowego.
W Hiszpanii czerwony ON i dopłaty
Czerwony ON kupują także rolnicy w Hiszpanii. Może być stosowany w maszynach rolniczych, jeśli mają homologację pojazdu specjalnego do prac rolniczych oraz do wykonywania określonej działalności rolniczej. Konieczne jest wykazanie, że działalność ta jest częścią produkcji rolnej (pozyskiwanie produktów rolnych, zwierzęcych i leśnych). Zakup czerwonego ON jest tam możliwy po uzyskaniu specjalnej karty. Aby ją otrzymać, trzeba mieć zarejestrowaną działalność rolniczą i korzystać z rolniczego systemu ubezpieczeń społecznych oraz mieć zarejestrowane maszyny rolnicze, do których będzie kupowane paliwo. Za niewłaściwe stosowanie czerwonego ON grozi kara ponad 12 000 euro (około 51 200 zł), a pojazd nim zatankowany może zostać zatrzymany i unieruchomiony na miesiąc lub dłużej.
Warto zaznaczyć, że hiszpański rząd wprowadził kompleksowy zestaw środków mających na celu złagodzenie skutków wojny w Iranie. Pakiet pomocowy zawiera dotację w wysokości 20 centów (85 groszy) za litr na zakup oleju napędowego do maszyn rolniczych.
Pakiet CPN
W Polsce ceny paliw są obecnie regulowane przez mechanizm maksymalnej ceny detalicznej wprowadzony ustawą "Ceny Paliwa Niżej" (CPN), która weszła w życie 29 marca 2026 r. Minister Energii regularnie aktualizuje limity cenowe. Obecnie obowiązujące stawki to (z dn. 8 kwietnia 2026 r.):
- Benzyna 95: 6,21 zł/l
- Benzyna 98: 6,82 zł/l
- Olej napędowy (ON): 7,87 zł/l
Magdalena Szymańska
fot. M. Szymańska
