Zbiór słonecznika przesunął się o dwa miesiące
Jeszcze kilka lat temu Tomasz Cieślik rozpoczynał koszenie słonecznika na początku września. W tym roku prace przeciągnęły się do listopada. Rolnik uprawia 66 ha tej rośliny. Do 6 listopada udało się zebrać ok. 40 ha, a do skoszenia pozostało jeszcze 16 ha.
Problemem było przede wszystkim przedłużające się dojrzewanie roślin. Słonecznik wciąż pozostawał zielony i potrzebowałby jeszcze ok. dwóch tygodni, aby naturalnie doschnąć. Gospodarze nie mogli jednak dłużej czekać, ponieważ prognozy zapowiadały kolejne pogorszenie pogody, a za kilka dni nawet opady śniegu. Do tego w kolejce do zbioru czekała kukurydza.
– Co roku zbiór jest coraz późniejszy. Pamiętam, że pierwszy słonecznik zbieraliśmy na początku września, a teraz mamy prawie dwa miesiące różnicy. Odmiany siejemy te same, a nawet schodzimy z terminem wysiewu. Myślę, że zaczynamy lepiej nawozić. Dużo więcej stosujemy nawozów naturalnych, gnojowicy i obornika. To też sprawia, że rośliny dłużej pozostają zielone – wyjaśnia Tomasz Cieślik.
Wilgotność spadła z 19 do 12,5 proc.
Rolnik zdecydował się rozpocząć koszenie, mimo że słonecznik nie był jeszcze odpowiednio suchy. Pierwszego dnia wilgotność wynosiła 19 proc. Następnego spadła do 17 proc., później do 15 proc., a 6 listopada pomiar wykazał już 12,5 proc.
Jak stwierdził, to duża różnica, szczególnie z punktu widzenia rozliczenia w skupie, gdzie przy pierwszej partii potrącenia mogą być bardzo wysokie. Jednak obecnie ziarno jest już znacznie lepszej jakości – grube, chrupiące i zaczyna samo się łuszczyć.
Cieślik podkreśla, że w przypadku słonecznika nie można czekać w nieskończoność na naturalne doschnięcie roślin.
– Woda zawsze zbiera się w koszyczku. Ta gąbka nasiąka wodą i jej nie oddaje. Zaczyna gnić, pojawia się zapach stęchlizny i są potrącenia. Dlatego musimy wyprzedzić pogodę. Cieszymy się, że udało się zejść do 12-13 proc. wilgotności, bo potrącenia będą dużo mniejsze, niż przewidywaliśmy – mówi rolnik.
Z 1900 zł/t po potrąceniach zostaje ok. 1500 zł
Jak wynika z relacji rolnika, przyzwoity plon nie oznacza jeszcze dobrego zarobku. W gospodarstwie Cieślika słonecznik plonuje obecnie na poziomie ok. 3 t/ha, ale cena skupu spadła z 2 000 do 1 900 zł/t, ale największym problemem są jednak potrącenia za wilgotność.
Słonecznik powinien mieć maksymalnie 9 proc. wilgotności. Za każdy dodatkowy procent skup potrąca ok. 40 zł/t. Przy wilgotności wynoszącej 19 proc. oznacza to nawet 400 zł mniej na każdej tonie. Z ceny 1 900 zł/t zostaje więc ok. 1 500 zł/t.
– To wcale nie jest wysoka cena, można powiedzieć, że bardzo niska. Niestety, na to nie poradzimy. Słonecznik cały czas był zielony, wegetacja trwała, a dopiero teraz się kończy. Taki mamy rok – przyznaje rolnik.
Rolnik nie wierzy w tłumaczenia o braku gazu
Cieślik nie do końca zgadza się z tłumaczeniem, że obniżki cen płodów rolnych wynikają z problemów z dostępnością gazu i rosnących kosztów suszenia. Jego zdaniem trudno uwierzyć, że duże przedsiębiorstwa skupujące i suszące kukurydzę, słonecznik czy inne surowce nie zabezpieczyły wcześniej dostaw gazu.
– Nie wierzę, że te duże koncerny, które suszą i skupują, nie mają kontraktów. Nagle w jeden dzień zabrakło gazu i cena wszystkiego poszła w dół. Przecież takie firmy mają podciągnięte linie gazowe do swoich zakładów. Gaz kontraktują pewnie z półrocznym wyprzedzeniem, a może nawet rok wcześniej. Nie wierzę w te bajki, że to wszystko spada przez to, że gaz idzie do góry – ocenia Cieślik.
Jak dodaje, pojedynczy rolnik może nie zdążyć zamówić gazu do suszenia, ale trudno porównywać jego sytuację z dużymi przedsiębiorstwami, które prowadzą skup i suszenie na dużą skalę.
Koszty produkcji zjadają opłacalność
Rolnik podkreśla, że nastroje w gospodarstwach są coraz gorsze, a problemem nie są wyłącznie niskie ceny skupu, ale przede wszystkim wysokie koszty produkcji. Drożeją paliwo, nawozy, środki ochrony roślin i praca. W takich warunkach nawet wzrost cen płodów rolnych nie musi oznaczać poprawy sytuacji gospodarstw.
Cieślik sceptycznie podchodzi również do kolejnych form rekompensat.
– Nie chodzi o to, żeby dostać kolejną rekompensatę i cały czas wyciągać rękę. Tu dadzą 500 zł do tony nawozu, tam 50 gr do paliwa, ale to i tak nic nie zmieni. Cena paliwa poszła dwa razy do góry, a my dostajemy 50 gr rekompensaty. Do tego trzeba złożyć wniosek, czekać w kolejce i nie wiadomo, czy ostatecznie będzie 50 gr, czy może 30 gr. To nas w ogóle nie satysfakcjonuje – mówi.
Jego zdaniem poprawa opłacalności musi zacząć się od obniżenia kosztów produkcji, a nie od doraźnego dopłacania do kolejnych wydatków.
Mleka jest mniej, więc cena zaczyna rosnąć
Cieślik zwraca uwagę, że podobny mechanizm widać na rynku mleka. Ceny zaczynają się poprawiać, ponieważ surowca jest mniej. Rolnicy ograniczają produkcję i sprzedają krowy, a to przekłada się na sytuację rynkową.
– Cena mleka rzeczywiście zaczyna iść do góry. Oczywiście dlatego, że mleka jest mniej na rynku. Rolnicy zaczynają ucinać produkcję, sprzedawać krowy. I ta cena musi pójść do góry. Mówiłem, że pod koniec roku będzie wyższa i rzeczywiście delikatnie rośnie – zauważa.
Podobnego scenariusza spodziewa się po zakończeniu zbiorów zbóż i kukurydzy. Jego zdaniem ceny mogą wtedy wzrosnąć, ale wielu rolników nie będzie już miało czego sprzedać. Za to przyjdzie im kupować droższe komponenty paszowe.
– Za dwa tygodnie skończą się żniwa i cena zacznie iść do góry. Tylko że rolnik nie będzie już miał ani zboża, ani kukurydzy, ani słonecznika. Wtedy zaczną cenić, ale dla nas, kiedy będziemy kupować komponenty. Śruta sojowa, rzepakowa czy słonecznikowa poekstrakcyjna będzie kosztowała więcej niż gotowy słonecznik, który teraz leży za mną – przewiduje.
Bez magazynu i suszarni trzeba się spieszyć
W gospodarstwie zbiory trzeba zakończyć jak najszybciej. Do zebrania pozostaje słonecznik, a na polu czeka również kukurydza. Dodatkowym problemem jest brak własnych magazynów i suszarni, które pozwoliłyby przetrzymać mokry plon i poczekać na lepsze warunki.
Prognozy nie pozostawiają wiele czasu. Rolnik spodziewa się opadów śniegu, dlatego prace prowadzone są pod presją pogody.
– Nie mamy magazynów, nie mamy suszarni, żeby to przetrzymać. Musimy się tego pozbyć. To jest ten czas dla spekulacji i spekulantów. Nie ma optymistycznych rzeczy w tym roku. Jest bieda i nędza, i zgrzytanie zębami. Trzeba mówić tak, jak jest. Mam nadzieję, że kolejnego TikToka nakręcimy już bardziej optymistycznego. Kiedyś ta bieda musi odpuścić – podsumowuje Cieślik.
Zobacz WIDEO:
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. YT/Monika i Tomek Cieślik Pokaniewo Złote Jabłko
