Wojsko szkoli lokalnych liderów
Program „Odporność gminy i sołectwa na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa” to ogólnopolskie przedsięwzięcie Ministerstwa Obrony Narodowej, które jest realizowane przez Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji we współpracy z Akademią Sztuki Wojennej.
Główną grupą, do której MON kieruje szkolenia, są sołtysi i lokalni liderzy. W programie uczestniczyć mogą jednak także przedstawiciele władz samorządowych i lokalnych instytucji oraz mieszkańcy.
Jak informuje MON, chodzi o praktyczne przygotowanie gmin i sołectw do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych oraz w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa.
Sołtys ma wiedzieć, jak działać podczas kryzysu
Dlaczego wojsko chce szkolić właśnie sołtysów? MON wskazuje na ich rolę w lokalnych społecznościach. To osoby, które są blisko mieszkańców i mogą być ważnym ogniwem przekazywania informacji oraz organizowania działań na poziomie sołectwa.
Podczas spotkań omawiane są więc nie tylko kwestie związane z bezpieczeństwem państwa, ale również funkcjonowaniem lokalnej społeczności w sytuacji kryzysowej.
Zakres szkolenia obejmuje siedem głównych obszarów. Są to:
- ciągłość działania administracji publicznej i zapewnienie kluczowych procesów państwa,
- zaopatrzenie w energię,
- zdolność do reagowania na masowe, niekontrolowane migracje,
- zaopatrzenie w wodę i żywność,
- reagowanie na zdarzenia z dużą liczbą ofiar,
- zapewnienie łączności,
- transport cywilny.
Oznacza to, że szkolenia dotyczą również sytuacji, które mogą bezpośrednio wpływać na codzienne funkcjonowanie mieszkańców.
Żywność i woda też znalazły się w programie
Jednym z elementów szkolenia jest zapewnienie zaopatrzenia w wodę i żywność. Konkretnie to chodzi o przygotowanie lokalnych struktur do funkcjonowania w sytuacji, gdy zostanie zakłócone normalne działanie państwa i podstawowych usług.
W praktyce dla mieszkańców wsi znaczenie mogą mieć również inne omawiane zagadnienia, takie jak dostęp do energii, łączność czy transport cywilny. Są to elementy, od których zależy możliwość normalnego funkcjonowania gminy podczas sytuacji kryzysowej.
45 tys. sołtysów ma zostać przeszkolonych
Pomysł objęcia szkoleniami wszystkich sołtysów został przedstawiony przez wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza podczas podsumowania pierwszego etapu programu w Tarnowie 24 kwietnia 2026 r.
Szef MON mówił wówczas o przeszkoleniu około 45 tys. sołtysów. Jednocześnie cały program jest szerszy. W ciągu dwóch lat szkoleniami ma zostać objętych około 70 tys. osób związanych z samorządem.
Jak podkreślał, szkolenia nie mają ograniczać się wyłącznie do kwestii związanych z działaniami wojennymi. Ich celem jest również przygotowanie do reagowania na sytuacje kryzysowe.
Tysiące osób już przeszkolono
Program jest już realizowany. W pierwszym kwartale 2026 r. przeprowadzono 435 szkoleń, w których uczestniczyły 6643 osoby. MON informował jednocześnie, że do końca 2026 r. zaplanowano kolejnych 638 szkoleń. Oznacza to, że w całym roku liczba przeprowadzonych szkoleń może przekroczyć tysiąc.
Szkolenia odbywają się w różnych częściach Polski. W 2026 roku przeprowadzono je m.in. w Świerczowie, Radowie Małym, Krzyżu Wielkopolskim, Mucharzu, Brzesku, Stepnicy, Rudniku i Sztabinie. 21 września szkolenie odbyło się w Cisnej, a 28 września zaplanowano je w Lesku.
Sołtysi mają być łącznikiem z mieszkańcami
W założeniach programu sołtys nie jest przedstawiany jako osoba, która ma samodzielnie rozwiązywać wszystkie problemy podczas kryzysu. Jego znaczenie wynika przede wszystkim z bliskości mieszkańców. W sytuacji zagrożenia ważne jest bowiem szybkie przekazanie sprawdzonych informacji i sprawna współpraca pomiędzy mieszkańcami, samorządem, służbami oraz innymi podmiotami działającymi na danym terenie.
Program potrwa także w 2027 roku
Szkolenia dla lokalnych liderów nie są jednorazową akcją. MON zapowiada ich kontynuację w 2027 r., tak aby program objął kolejne osoby i gminy.
Z punktu widzenia mieszkańców wsi najważniejsze jest przygotowanie lokalnych struktur na sytuacje, w których normalne funkcjonowanie może zostać zakłócone. Chodzi zarówno o możliwość utrzymania działania administracji, jak i dostęp do podstawowych usług, komunikację oraz współpracę mieszkańców z samorządem i służbami.
Źródła: Ministerstwo Obrony Narodowej, Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji, Gmina Sztabin, Gmina Cisna, Gmina Mucharz
Oprac. Agnieszka Sawicka
