Rada Ministrów „na dniach” powinna zatwierdzić przygotowany przez resort rolnictwa projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym zaproponowano podwyższenie o 20% cen usług pozwalających na ubieganie się o dofinansowanie kosztów unieszkodliwienia padłych zwierząt gospodarskich. I tak, stawka za zbiór i transport padłej sztuki bydła, owcy, kozy lub konia wzrośnie ze 140,30 zł do 168,36 zł; świni do 50 kg z 97,98 zł do 117,58, a świni powyżej 50 kg z 16,32 zł na 19,58 zł. Podobnie proporcjonalnie podwyższono też stawki za unieszkodliwienie padłych zwierząt.
Dofinansowanie nie pokrywa kosztów utylizacji
Jak czytamy w uzasadnieniu, wzrost kosztów realizacji ww. usług w tym opłat pośrednich energii elektrycznej, stawek opłat za transport, kosztów paliwa oraz wynagrodzeń pracowników spowodował zwiększenie o ponad 20% kosztów operacyjnych podmiotów prowadzących usługi w zakresie wykonywania zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich (podmioty utylizacyjne). Nic więc dziwnego, że podmioty utylizacyjne alarmują, że pomoc udzielana rolnikom przez ARiMR na pokrycie kosztów usług w zakresie wykonywania zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich nie pokrywa kosztów poniesionych przez podmioty utylizacyjne.
Firmy utylizacyjne ponoszą straty
Sugestie firm potwierdzają wyliczenia IERiGŻ. Według raportu przygotowanego przez Instytut średni koszt zbioru, transportu i unieszkodliwiania 1 tony padłego bydła wynosi 976 zł, podczas gdy pomoc wypłacana przez ARiMR na pokrycie tego kosztu wynosi 700 zł, co oznacza dla podmiotu utylizacyjnego stratę w wysokości 276 zł, tj. koszt poniesiony przez podmiot utylizacyjny jest o 39,4% wyższy niż dotacja otrzymana z ARiMR.
Konsekwencje dla branży byłyby poważne
Najwyższy więc czas na waloryzację omawianych usług, bo – niestety istnieje ryzyko, że podmioty utylizacyjne po prostu nie złożą na nie oferty w tym roku do Agencji. Od 2015 r. waloryzacja o 10% cen usług pozwalających na ubieganie się o dofinansowanie kosztów unieszkodliwienia padłych zwierząt gospodarskich była przeprowadzona tylko raz w 2023 r. Wtedy też zaistniało duże ryzyko, że podmioty utylizacyjne nie zdecydują się na współpracę z ARiMR w 2024 r. Sytuacja powtarza się także obecnie, a nie ma co ukrywać, że rezygnacja ze świadczenia usług przez podmioty utylizacyjne oznaczałaby bardzo poważne konsekwencje dla całego rynku.
Będzie więcej czasu na złożenie oferty
Nowelizacja omawianych przepisów pozwoli nie tylko na podwyższenie o 20% cen jednostkowych netto za wykonanie od dnia 1 stycznia 2026 r. usług w zakresie zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie. Przedłużono też okres na złożenie wniosku do Prezesa ARiMR przez podmiot utylizacyjny o podwyższenie tych cen, w formie pisemnej lub elektronicznej, do dnia 30 września 2026 r.
Kto w 2026 roku świadczy usługi związane z utylizacją padłych zwierząt gospodarskich?
Umowy na świadczenie w 2026 r. usług utylizacyjnych zawarło na 2026 r. z ARiMR 10 firm. Są to następujące podmioty:
- Energoutil sp. z o.o.;
- Przedsiębiorstwo Jasta sp. z o.o.;
- PP-H Hetman sp. z o.o.;
- PPP Bacutil sp. z o.o.;
- Promarol - Plus sp. z o.o.;
- Saria Polska sp. z o.o.;
- Struga sp. z o.o.;
- Top Pro sp. z o.o.;
- ZP-H Rakowscy sp. j.;
- ZR-P "Farmutil HS" S.A.
Ponieważ w 2026 r. w poszczególnych województwach usługi utylizacyjne świadczyć będzie od trzech do ośmiu firm, Agencja przypomina, że rolnicy zanim podejmą decyzję dotyczącą zlecenia wykonania takich usług, powinni zapoznać się z cenami oferowanymi przez przedsiębiorców działających w ich regionie.
Zasady korzystania w 2026 r. z usług utylizacyjnych z dofinansowaniem Agencji dla producentów rolnych nie ulegają zmianie w stosunku do lat ubiegłych. Oznacza to, że pomoc może otrzymać producent rolny prowadzący gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub dział specjalny produkcji rolnej. Wsparcia nie mogą jednak otrzymać producenci, którzy nie spełniają kryterium mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa określonego w Załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r.
Kwota jaką ewentualnie będą zobowiązani zapłacić rolnicy zależy od wieku i gatunku padłego zwierzęcia. I tak, Agencja sfinansuje za rolnika pełne koszty zbioru i transportu padłego bydła, owiec, kóz, koni oraz świń, a także pokryje w 100% koszty unieszkodliwienia bydła, które ukończyło 48 miesiąc życia oraz owiec i kóz, które ukończyły 18 miesiąc życia (zwierzęta z tych grup podlegają badaniom w kierunku TSE).
Natomiast w przypadku unieszkodliwienia padłego bydła poniżej 48 miesiąca życia, owiec i kóz poniżej 18 miesiąca życia oraz świń i koni niezależnie od ich wieku, Agencja może dofinansować do 75% kosztów poniesionych przez producenta rolnego.
W przypadku producentów rolnych będących płatnikami podatku VAT, dofinansowanie Agencji nie obejmuje kwoty podatku VAT.
Pomoc udzielana przez ARiMR na pokrycie kosztów zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich jest jedną z tzw. form "pomocy krajowej" w całości finansowanych z budżetu krajowego i w obecnej formie jest ona udzielana od 2008 r.
Agnieszka Kozłowska
