Podczas Dolnośląskiego Targu Rolnego, który 24 października miał miejsce w siedzibie Dolnośląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu, rozmawiałam z wystawcami o opłacalności produkcji i sposobach rozwijania gospodarstw. Jednym z moich rozmówców był Krzysztof Faltyn z Zabłocia w gminie Nowogrodziec, niedaleko Bolesławca.
Rolnik, który jest także emerytowanym żołnierzem, postawił na stare odmiany zbóż, ekologiczną produkcję i przetwarzanie części plonów w swoim gospodarstwie. Zamiast sprzedawać wyłącznie ziarno, zaczął mielić je na mąkę i oferować gotowy produkt bezpośrednio konsumentom.
O gospodarstwie i uprawie starych odmian zbóż rolnik informuje na facebookowym profilu BioŁan.
Od upraw konwencjonalnych do starych odmian zbóż
Zmiana nie nastąpiła z dnia na dzień. Gospodarstwo, które Krzysztof Faltyn przejął po ojcu, prowadzone było w systemie konwencjonalnym.
– W konwencji uprawiałem pszenicę, jęczmień, groch i owies – wylicza.
Na produkcję ekologiczną i stare odmiany zbóż rolnik zdecydował się przejść kilka lat temu.
– Ekologią zajmujemy się od około 3–4 lat. Przeszliśmy z konwencji na ekologię i stare odmiany zbóż – mówi Krzysztof Faltyn.
Około 20 ha przeznacza obecnie na stare odmiany zbóż. Całe gospodarstwo ma około 50 ha. Uprawia między innymi orkisz, odmianę Oberkulmer Rotkorn oraz żyto krzyca. W płodozmianie uwzględnia także łubin, grykę i gorczycę. Eksperymentował również z soją.
– W tym roku eksperymentowaliśmy też z soją, ale chwasty zdominowały uprawę i plon był niewielki – opowiada.
Rolnik ma certyfikat ekologiczny obejmujący uprawiane zboża. Jak podkreśla, wybór upraw i sposób prowadzenia produkcji są dostosowane do możliwości jego gospodarstwa.
Jakie plony osiągnął rolnik?
W 2026 r. orkisz plonował w gospodarstwie Faltyna na poziomie około 3,5–4 ton z hektara. To jednak masa ziarna w łusce, a więc nie można jej bezpośrednio porównywać z ilością ziarna gotowego do dalszego wykorzystania.
– W tym roku orkisz plonował u nas w granicach 3,5–4 ton z hektara. To ziarno w łusce, więc trzeba odliczyć około 30 procent – opowiada rolnik.
Inne wyniki osiągnęło żyto krzyca.
– Krzyca to bardzo stara odmiana żyta. Plonuje u nas od 1 tony do 1,5 t z hektara i taki wynik uznajemy już za dobry – wyjaśnia Faltyn.
W takim gospodarstwie znaczenie ma nie tylko ilość zebranego ziarna, lecz także możliwość jego przetworzenia i znalezienia odbiorców na gotowy produkt.
Rolnik sam miele ziarno na mąkę
Pomysł na przetwarzanie plonów pojawił się z dwóch powodów. Pierwszym było poszukiwanie ekologicznej żywności dla rodziny, drugim – potrzeba znalezienia dodatkowego źródła dochodu.
– Przede wszystkim sami dla siebie, dla swojej rodziny szukaliśmy zdrowej żywności. Ekologicznej. I tak powoli się ten pomysł gdzieś tam narodził, ale też nie ukrywam, że warunki, jakie mamy w rolnictwie, czyli kryzys, który nas dotyka, sprawił, że musieliśmy szukać jakichś alternatyw, przetwarzać swoje produkty, żeby generalnie utrzymać się, bo mamy zbyt mały areał, żebyśmy mogli tylko żyć z rolnictwa – mówi Krzysztof Faltyn.
– Zboża, które uprawiamy, przetwarzamy w gospodarstwie: najpierw je czyścimy, a potem mielimy na młynie żarnowym. Kupiliśmy go w ubiegłym roku w Tyrolu Wschodnim. Maszyna ma niewielką wydajność, ale na razie wystarcza, żebyśmy mogli przetwarzać własne zboże i sprzedawać je bezpośrednio konsumentom – opowiada.
Faltyn zaczął mielić ziarno w grudniu 2025 r. Początkowo były to próby i nauka obsługi maszyny. Sprzedaż mąki rozpoczął pod koniec stycznia 2026 r.
– Obsługi młyna żarnowego, mielenia i ustawiania parametrów uczyłem się sam – przyznaje.
Mąkę sprzedaje w gospodarstwie, przez aplikację i na targu
Klienci mogą kupić produkty od rolnika na trzy sposoby.
– Sprzedajemy mąkę w gospodarstwie, gdzie mamy niewielki sklepik, poprzez aplikację Food Farmer i na Dolnośląskim Targu Rolnym, na który przyjeżdżam co dwa tygodnie – mówi.
Bezpośrednia sprzedaż daje Faltynowi możliwość rozmowy z klientami i opowiedzenia o pochodzeniu produktów.
Ile kosztuje mąka ze starych odmian zbóż?
W ofercie Krzysztofa Faltyna jest mąka orkiszowa z odmiany Oberkulmer Rotkorn w trzech typach. Za kilogram mąki typu 630 trzeba zapłacić 14 zł, typu 850 – 13 zł, a typu 2000 – 12 zł. Sprzedawana jest również mąka żytnia ze starej odmiany żyta Krzyca. Mąka żytnia typu 850 i 2000 kosztuje po 9 zł za kilogram, czyli 9000 zł za tonę.
Przetwórstwo wymaga inwestycji
Zapytany, czy na produkcji i sprzedaży własnej mąki można zarobić, Faltyn odpowiada krótko i zdecydowanie.
– Można. Tak, można zarobić – mówi.
Jednocześnie podkreśla, że rozwój takiej działalności wymaga czasu, pieniędzy i odpowiedniego sprzętu. Sam wybór starych odmian zbóż nie wystarczy, jeśli rolnik chce zarabiać na gotowym produkcie. Potrzebne są również urządzenia do czyszczenia i mielenia ziarna oraz sposób dotarcia do odbiorców.
W przypadku gospodarstwa z Zabłocia przetwórstwo jest próbą znalezienia dodatkowego źródła dochodu przy ograniczonym areale. Dalszy rozwój zależy od kosztów, sprzedaży i możliwości gospodarstwa.
Żona pomaga, ale pracuje poza gospodarstwem
– Na razie większość pracy wykonuję sam, choć żona bardzo mi pomaga. Docelowo chcielibyśmy wspólnie skupić się na produkcji mąki, jeśli pozwolą na to warunki finansowe – opowiada rolnik.
Choć przed gospodarstwem wciąż są wyzwania, Faltyn z optymizmem patrzy na rozwój przetwórstwa. Ma już własny młyn, sprawdzone kanały sprzedaży i konkretny plan: stopniowo rozwijać produkcję mąki, a w przyszłości prowadzić ją wspólnie z żoną.
Agnieszka Sawicka
