Polscy rolnicy mogą stracić 87 euro na hektarze. Farm Europe wylicza skutki reformy
Brukselski think tank Farm Europe opublikował 26 października analizę dotyczącą przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028–2034. Jej autorzy ostrzegają, że propozycje Komisji Europejskiej mogą doprowadzić do wyraźnego pogorszenia sytuacji dochodowej europejskich gospodarstw.
Według szacunków Farm Europe do 2035 roku przeciętny dochód rolniczy w Unii Europejskiej może być niższy o 94 euro na hektar (ok. 410 zł). W Polsce prognozowany spadek wynosi 87 euro na hektar (ok. 380 zł).
Co istotne, analitycy uwzględnili w swoich wyliczeniach oczekiwany wzrost produktywności, wynikający m.in. z postępu genetycznego i cyfryzacji rolnictwa.
Największe spadki dochodów prognozowane są w Grecji – 169 euro/ha, Holandii – 156 euro/ha oraz Francji – 143 euro/ha. We Włoszech miałoby to być 113 euro/ha, w Czechach, podobnie jak w Polsce, 87 euro/ha, a w Niemczech 77 euro/ha.
Ministrowie chcą uzgadniać WPR, choć nie znają jej budżetu
Autorzy analizy zwracają uwagę na przebieg negocjacji w Radzie UE. Irlandzka prezydencja dąży do wypracowania wspólnego stanowiska państw członkowskich wobec reformy WPR. Problem polega na tym, że ostateczna wysokość środków przeznaczonych na jej finansowanie pozostaje nieznana.
– Rada ministrów rolnictwa przygotowuje się do ustalenia swojego stanowiska negocjacyjnego, nie wiedząc nawet, jaki budżet będzie dostępny na wdrożenie reformy WPR, którą chce teraz uzgodnić – wskazuje Farm Europe.
Think tank przypomina, że w dyskusji pojawiają się różne warianty ograniczenia finansowania rolnictwa. Komisja Europejska proponuje cięcie budżetu WPR o 20%, ale rozważane są również scenariusze zakładające redukcję o 10%, a nawet 30% lub więcej.
– Czy możemy rozsądnie zadowolić się WPR, która nie ma zapewnionego finansowania ani europejskich priorytetów, podczas gdy w innych obszarach polityki mówi się o odbudowie europejskiej suwerenności? – pytają autorzy analizy.
Dodatkowe 45 mld euro nie rozwiąże problemu?
Komisja Europejska wskazuje na możliwość uruchomienia przez państwa członkowskie dodatkowych 45 mld euro z rezerwy przewidzianej w ramach nowych planów krajowych i regionalnych.
Zdaniem Farm Europe nie wystarczy to jednak do zrekompensowania potencjalnych strat w finansowaniu WPR. Według wyliczeń think tanku dodatkowe środki mogłyby zmniejszyć niedobór finansowania, w zależności od kraju, najwyżej o 7–40%.
Analitycy podkreślają przy tym, że takie szacunki zakładają brak kolejnego międzynarodowego kryzysu i utrzymanie Unii Europejskiej w obecnym składzie 27 państw.
Farm Europe ostrzega przed likwidacją gospodarstw
Zdaniem autorów analizy problemem nie jest wyłącznie wysokość przyszłego budżetu, ale również kierunek proponowanych zmian.
Farm Europe obawia się, że ograniczenie finansowania i przeniesienie większej odpowiedzialności za politykę rolną na państwa członkowskie może przyspieszyć restrukturyzację europejskiego rolnictwa.
– Propozycje znajdujące się obecnie na stole negocjacyjnym popchną rolnictwo w kierunku masowej, niekontrolowanej restrukturyzacji i doprowadzą do ogólnego spadku europejskiej produkcji rolnej – ostrzega think tank.
Autorzy wskazują również na ryzyko związane z ograniczaniem wsparcia dla większych gospodarstw. Ich zdaniem w części państw spadki dochodów mogą być na tyle duże, że proponowane mechanizmy pomocy okażą się niewystarczające. Jako przykład podają Słowację, gdzie w niektórych przypadkach dochód z hektara mógłby spaść o blisko 60%.
Wojciechowski: jak uzgadniać WPR, nie wiedząc, ile będzie pieniędzy?
Na analizę Farm Europe zareagował Janusz Wojciechowski, były komisarz UE ds. rolnictwa. W opublikowanym w serwisie X wpisie zwrócił uwagę przede wszystkim na prognozę dotyczącą polskich gospodarstw.
- Według jego prognozy polscy rolnicy mogą stracić 87 euro dochodu na hektar do 2035 r. – napisał Wojciechowski, odnosząc się do raportu.
Były komisarz postawił również pytanie dotyczące samego procesu negocjacji.
- Jak można uzgadniać nową WPR, nie wiedząc, ile pieniędzy będzie na jej realizację? - napisał.
Czy niższe dochody rolników są już przesądzone?
Nie. Przedstawione przez Farm Europe wartości są prognozą opartą na analizowanym wariancie reformy, a nie ostatecznym wynikiem negocjacji. Komisja Europejska przekonuje, że nowa konstrukcja budżetu pozwoli państwom członkowskim finansować rolnictwo także z dodatkowych instrumentów, a nie wyłącznie ze środków przeznaczonych bezpośrednio na wsparcie dochodów rolników.
Ostateczny poziom finansowania WPR oraz zasady podziału pieniędzy między państwa członkowskie nie zostały jeszcze ustalone, ale wiele wskazuje na to, że cięcia będą, i to duże.
Kamila Szałaj
