Sezon upraw letnich dobiega końca. Prognozowane dla Europy plony poniżej średniej – czytamy w najnowszym, październikowym biuletynie JRC MARS.
Trudny start ozimin po słabym sezonie. JRC MARS ostrzega przed suszą
Letni sezon uprawny 2026 dobiega końca, a zbiory w większości krajów Europy są już na zaawansowanym etapie. Prognozy plonów w UE zmieniły się w niewielkim stopniu w porównaniu z ubiegłym miesiącem i w przypadku większości upraw pozostają poniżej średniej z ostatnich pięciu lat. W niektórych regionach dokonano niewielkich korekt w dół, co wynika z utrzymujących się niekorzystnych warunków wilgotności gleby, które obniżyły plony i opóźniły zbiory.
Nowy sezon upraw ozimych wiąże się z odmiennymi wyzwaniami – czytamy w najnowszym raporcie MARS. W części Europy (tj. w niektórych częściach Europy Zachodniej, Środkowej i Południowo-Wschodniej) niska wilgotność gleby utrudnia wschody rzepaku oraz zakorzenianie się zbóż ozimych na obszarach dotkniętych suszą, co prowadzi do nierównomiernego rozwoju roślin. Z kolei w krajach bałtyckich i Finlandii nadmierne opady deszczu opóźniły siewy roślin ozimych, co może skutkować zmniejszeniem powierzchni ich upraw.
Zdaniem ekspertów MARS, prognozowane opady deszczu w większości regionów Europy mogą poprawić wilgotność gleby i sprzyjać zakorzenianiu się upraw ozimych, natomiast przewidywane bardziej suche warunki w krajach bałtyckich mogą pomóc w ograniczeniu nadmiernego uwilgotnienia gleby.
Jak wygląda sytuacja z zasiewami w konkretnych regionach Europy?
Jeśli chodzi o rzepak, utrzymujące się niedobory opadów oraz niska wilgotność gleby utrudniły siew i wschody tej rośliny w wielu regionach – podaje MARS. Siew zbóż ozimych przebiegał natomiast zasadniczo w optymalnym terminie, jednak potrzebne są kolejne opady deszczu, aby wspomóc przygotowanie gleby pod zasiewy oraz prawidłowe przyjęcie się upraw.
Francja, południowa Belgia, Luksemburg i południowe Niemcy: Utrzymująca się susza utrudniła wschody rzepaku, co spowodowało nierównomierne wschody w kilku regionach. Siew zbóż ozimych przebiegał wolniej w niektórych częściach Francji i krajach Beneluksu, podczas gdy ostatnie opady deszczu poprawiły warunki siewu i wczesne wschody w południowych Niemczech. Dalsze opady deszczu są potrzebne do wschodów upraw.
Niemcy Wschodnie i zachodnia Polska: Niedobory opadów od września doprowadziły do spadku wilgotności gleby, chociaż warunki są mniej surowe niż wcześniej na południu. Siew zbóż ozimych przebiegał zadowalająco, ale niedostateczna wilgotność gleby budzi obecnie obawy o wschody i wschody roślin przed okresem spoczynku zimowego.
Austria, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Chorwacja, zachodnia Rumunia oraz północno-zachodnia Bułgaria: Utrzymujący się niedobór wody nadal ogranicza proces zakładania upraw ozimych, mimo wystąpienia opadów w niektórych częściach regionu. Siewy i wschody rzepaku ucierpiały szczególnie na Węgrzech, Słowacji, w Chorwacji i na obszarach przyległych, co skutkuje nierównomiernym rozwojem roślin i możliwym zmniejszeniem powierzchni zasiewów. Siewy zbóż ozimych rozpoczęły się w niektórych regionach nieco później niż zwykle, jednak zasadniczo mieszczą się jeszcze w optymalnym terminie.
Środkowe i południowe Włochy: Niska wilgotność gleby utrudnia przygotowanie pola pod zasiewy oraz rozpoczęcie siewu upraw ozimych. Niemniej jednak, stosunkowo długi okres przewidziany na siewy pozwala jeszcze na terminowe przeprowadzenie prac polowych.
Państwa bałtyckie i Finlandia mają problem z namiarem wody
Długotrwałe opady deszczu doprowadziły do powszechnego przesiąknięcia gleby wodą w Europie Północnej, co utrudnia prace polowe, a na niektórych obszarach uniemożliwia zakończenie zbiorów oraz siewu upraw ozimych, czytamy w biuletynie MARS.
Państwa bałtyckie: Utrzymujące się opady deszczu doprowadziły do nadmiernego uwilgotnienia gleby, co w niektórych regionach całkowicie wstrzymało siewy roślin ozimych. W obliczu zbliżającego się końca optymalnego terminu siewu należy spodziewać się zmniejszenia powierzchni upraw ozimych; na części pól prawdopodobnie zostaną wysiane rośliny jare.
Finlandia: Nadmierna wilgotność gleby opóźniła zbiory upraw wiosennych i letnich, uniemożliwiając ich zakończenie na niektórych obszarach. Lokalnie utrudnione zostały również siewy roślin ozimych, choć stanowią one jedynie niewielki odsetek całkowitego areału upraw.
Turcja: Sumy opadów przekraczające średnią oraz ograniczone nasłonecznienie wpłynęły niekorzystnie na fazę wypełniania ziarna kukurydzy, co nieznacznie obniżyło – i tak bardzo dobre – prognozy plonów.
Wrzesień nie przyniósł poprawy dla upraw wiosennych i letnich
Północna Hiszpania, Francja, kraje Beneluksu, południowe Niemcy, Włochy, Austria, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Chorwacja, zachodnia Rumunia oraz części Ukrainy: skutki notowanej we wcześniejszych miesiącach suszy utrzymywały się do końca sezonu na znacznych obszarach Europy zachodniej, środkowej i południowo-wschodniej. Wg MARS, wrześniowe opady deszczu przyniosły pewną ulgę, jednak wystąpiły zbyt późno, by odwrócić wcześniejsze straty w plonach. W niektórych z tych regionów (m.in. we Francji, południowych Niemczech, Austrii, na Słowacji, w Słowenii i Chorwacji) stan upraw we wrześniu uległ dalszemu pogorszeniu z powodu niedostatecznej wilgotności gleby.
Opr. A.Kozłowska na podst. biuletynu JRC MARS
