Rolnicy dostaną pomoc już przy 20% strat? Polska naciska na Brukselę
Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), które odbyło się 26–27 października 2026 roku, przedstawiono wspólną deklarację ośmiu państw dotyczącą pomocy rolnikom poszkodowanym przez klęski żywiołowe i kryzysy rynkowe. Dokument przygotowały państwa Grupy Wyszehradzkiej, czyli Polska, Czechy, Słowacja i Węgry, wspólnie z Bułgarią, Chorwacją, Rumunią i Słowenią.
Jednym z najważniejszych postulatów jest obniżenie minimalnego progu strat uprawniającego do pomocy kryzysowej. Sygnatariusze proponują, aby wynosił on 20% średniej rocznej produkcji.
Takie rozwiązanie mogłoby zwiększyć dostępność wsparcia dla gospodarstw, w których niekorzystne zjawiska pogodowe spowodowały poważne szkody, ale nie doprowadziły do całkowitego zniszczenia produkcji.
Susza, przymrozki i grad. Rolnicy mają otrzymywać pomoc szybciej
Ministrowie rolnictwa zwrócili uwagę na coraz trudniejszą sytuację gospodarstw dotkniętych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. W deklaracji wymieniono przede wszystkim utrzymującą się suszę, wysokie temperatury, niedobory wody, powodzie, przymrozki i gradobicia. Zjawiska te ograniczają plony, pogarszają jakość pasz i zwiększają koszty produkcji. Mogą też powodować problemy z przygotowaniem gospodarstw do kolejnego sezonu.
Zdaniem ośmiu państw obecne instrumenty wsparcia nie zawsze pozwalają reagować wystarczająco szybko. Problemem są m.in. skomplikowane warunki kwalifikowania do pomocy, ograniczenia związane z wykorzystaniem funduszy oraz długotrwałe procedury. Dlatego ministrowie domagają się uproszczenia zasad i stworzenia mechanizmów umożliwiających szybsze uruchamianie pieniędzy.
Straty mają być liczone dla konkretnej uprawy, a nie całego gospodarstwa
W deklaracji znalazł się jeszcze jeden ważny postulat dotyczący sposobu szacowania szkód. Osiem państw chce, aby straty były oceniane na poziomie danej uprawy, którą dotknęło niekorzystne zjawisko pogodowe. W przypadku produkcji zwierzęcej ocena miałaby odnosić się do odpowiedniego gatunku, rasy lub kategorii zwierząt, a niekoniecznie do całego gospodarstwa.
Przykładowo, jeżeli przymrozek zniszczy znaczną część plonu jednej rośliny, ocena strat wyłącznie w odniesieniu do całego gospodarstwa może nie odzwierciedlać rzeczywistej skali szkody w tej uprawie. Proponowane rozwiązanie ma pozwolić lepiej dopasować pomoc do faktycznych strat.
Jak obliczać średnie plony? Państwa chcą zmiany zasad
Ministrowie postulują także ponowną ocenę sposobu ustalania normalnych plonów, które stanowią punkt odniesienia przy szacowaniu strat spowodowanych suszą. W deklaracji wskazano potrzebę przeanalizowania reprezentatywności prostej średniej pięcioletniej. Zdaniem sygnatariuszy w warunkach coraz częstszych i dotkliwszych susz taki sposób obliczania średniej może wymagać dostosowania.
Państwa proponują również rozważenie specjalnych rozwiązań dla regionów regularnie dotykanych poważnymi niedoborami wody. Chodzi o to, aby zasady pomocy lepiej uwzględniały sytuację gospodarstw, które zmagają się z powtarzającymi się stratami.
Rolnicy potrzebują pieniędzy, zanim będzie za późno
Polska i pozostałe państwa podkreślają, że pomoc kryzysowa musi być nie tylko dostępna, ale również uruchamiana na czas. W deklaracji zaapelowano do Komisji Europejskiej o przygotowanie skoordynowanej odpowiedzi na poziomie całej UE. Miałaby ona obejmować zarówno natychmiastowe wsparcie finansowe, jak i rozwiązania zwiększające odporność gospodarstw na kolejne kryzysy.
Ministrowie chcą również dodatkowych środków z budżetu unijnego, ponieważ skala szkód może przekraczać możliwości istniejących instrumentów finansowych, w tym rezerwy rolnej. Postulują ponadto zwiększenie limitów pomocy de minimis w rolnictwie, aby państwa mogły szybciej i elastyczniej wspierać poszkodowanych gospodarzy.
## Nie tylko sus
