Po trzech latach analiz Komisja Europejska opublikowała długo oczekiwaną ocenę dyrektywy azotanowej. W dokumencie stwierdzono, że te liczące ponad 30 lat przepisy nadal skutecznie realizują swoje cele środowiskowe, a utrzymujące się niedociągnięcia przypisano przede wszystkim niewłaściwemu wdrożeniu dyrektywy w państwach członkowskich.
Szerzej na ten temat pisaliśmy w poniższym artykule: KE szykuje zmiany dla rolników. Będą uproszczenia w nawożeniu azotem.
Copa-Cogeca rozczarowana oceną dyrektywy azotanowej
Rolnicy z Copa-Cogeca nie kryją rozczarowania opublikowanymi przez KE wynikami oceny dyrektywy azotanowej. Ich zdaniem, dokument ten nie uwzględnia istotnych zmian, jakie zaszły w europejskim rolnictwie od czasu przyjęcia dyrektywy w 1991 roku.
– Unia Europejska się rozszerzyła, zmieniły się warunki klimatyczne, ewoluowała wiedza naukowa i praktyki rolnicze, a nowe technologie stwarzają obecnie możliwości realizacji celów środowiskowych dzięki bardziej ukierunkowanym i efektywnym rozwiązaniom – zaznacza Copa-Cogeca w swoim komunikacie.
Organizacja przyznaje, że choć początkowo dyrektywa przyczyniła się do znacznej poprawy jakości wód, w ostatnich latach w wielu państwach członkowskich postęp w tym zakresie uległ zahamowaniu.
– Jednocześnie zapewnienie zgodności z przepisami stało się dla rolników coraz bardziej złożonym i kosztownym wyzwaniem. Spełnienie wymogów dyrektywy często wiąże się z koniecznością poczynienia znacznych inwestycji i prowadzenia długoterminowego planowania, podczas gdy rolnicy funkcjonują w coraz bardziej niestabilnym otoczeniu gospodarczym, klimatycznym i geopolitycznym. Przeprowadzona przez KE ocena nie uwzględnia również w należyty sposób skutków gospodarczych i konsekwencji dla gospodarstw rolnych, gdyż nie odzwierciedla w wystarczającym stopniu ewolucji struktur rolniczych, różnorodności systemów produkcji ani skumulowanego wpływu kolejnych zmian w polityce, które kształtowały ten sektor na przestrzeni ostatnich trzech dekad – podkreślono w komunikacie.
KE nie proponuje nic konkretnego dla rolników
W tym kontekście organizacje Copa-Cogeca wyraziły ubolewanie, że w ramach oceny nie przedstawiono żadnych istotnych propozycji modernizacji ani uproszczenia ram prawnych obowiązującej dyrektywy.
– Poza wezwaniem do usprawnienia wdrażania przepisów przez państwa członkowskie, dokument ten oferuje niewiele praktycznych rozwiązań odpowiadających na współczesne wyzwania, w tym na trwający kryzys na rynku nawozów, rosnące skutki zmian klimatu oraz potrzebę większej elastyczności w gospodarowaniu składnikami odżywczymi – zauważają rolnicy z Copa-Cogeca.
Ich zdaniem, ocena ta powinna była zapoczątkować rzeczywistą refleksję nad tym, czy ramy prawne dyrektywy azotanowej, opracowane ponad trzy dekady temu, są nadal w pełni dostosowane do wyzwań rolnictwa XXI wieku. Tymczasem – jak zauważają - w dużej mierze potwierdza ona jedynie dotychczasowy stan rzeczy.
Ocena KE jest niespójna z innymi pomysłami na przyszłość unijnego rolnictwa
Rolnikom z Copa-Cogeca trudno też zrozumieć sytuację, gdy Unia Europejska utrzymuje, że dyrektywa spełnia swoje zadanie, a jednocześnie zauważa, że jakość wód w UE jest niska. UE uważa, że konieczne jest upowszechnienie rozwiązań sprzyjających gospodarce o obiegu zamkniętym oraz systemów zagospodarowania nawozów naturalnych, a przy tym pomija się kwestie, w których przepisy dyrektywy są przestarzałe lub wadliwe.
– Rozczarowujące byłoby zaniechanie tego niezbędnego kroku w kierunku modernizacji, skoro jest on na wyciągnięcie ręki – podkreśla Copa-Cogeca i zaznacza, że do tego wszystkiego trzeba też dodać uderzający brak spójności między unijnymi ambicjami określonymi w takich dokumentach, jak „Wizja przyszłości rolnictwa”, „Strategia dotycząca hodowli zwierząt” i „Plan działania w zakresie nawozów” a wnioskami płynącymi z przedstawionej oceny dyrektywy azotanowej.
Dlatego też Copa-Cogeca uznają tę ocenę jedynie za wstęp do oczekiwanych, konkretnych zmian.
– Kluczowe jest, aby dialog w sprawie wdrażania oraz przyszłe procesy oceny dyrektywy azotanowej doprowadziły do rzeczywistego uproszczenia przepisów, umożliwiły wprowadzanie innowacji i zapewniły rolnikom nowoczesne, oparte na wiedzy naukowej i praktyczne ramy regulacyjne, które pozwolą na realizację celów środowiskowych przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności i odporności europejskiego rolnictwa – czytamy w najnowszym komunikacie organizacji.
Opr. A. Kozłowska
