Gdzie w Polsce hoduje się najwięcej gęsi?
Polska należy do grona wiodących producentów gęsi, pierza i puchu gęsiego w Unii Europejskiej. W ostatnich pięciu latach krajowe pogłowie tych ptaków utrzymywało się na poziomie od 0,9 do 1,3 mln sztuk. Produkcja nastawiona jest przede wszystkim na mięso, ale znaczenie gospodarcze ma również pierze i puch, wykorzystywane jako naturalny materiał izolacyjny.
Chów gęsi w Polsce jest mocno skoncentrowany regionalnie. Jak wynika z danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, w 2025 roku największe pogłowie odnotowano w województwie wielkopolskim, gdzie utrzymywano 319 tys. sztuk. To aż 34 proc. krajowego pogłowia.
Na drugim miejscu znalazło się województwo kujawsko-pomorskie z wynikiem 214 tys. gęsi, co stanowiło 23 proc. krajowego stada. Oznacza to, że dwa regiony odpowiadały łącznie za 57 proc. krajowej produkcji.
Znaczące pogłowie gęsi odnotowano również w województwach:
- łódzkim – 74 tys. szt.,
- zachodniopomorskim – 58 tys. szt.,
- podlaskim – 54 tys. szt.
Tak duża koncentracja produkcji nie jest przypadkowa. Polski chów gęsi opiera się w dużej mierze na systemie kontraktacyjnym. Oznacza to, że decyzje podejmowane przez duże zakłady drobiarskie i wylęgarnie mogą wpływać na liczbę utrzymywanych ptaków w poszczególnych regionach, a nawet niewielkie zmiany w skali kraju mogą więc powodować wyraźne przesunięcia w regionalnej strukturze produkcji.
Gęś Biała Kołudzka dominuje w polskich gospodarstwach
Na świecie występuje ok. 60 ras gęsi, ale w Polsce zdecydowanie dominuje Gęś Biała Kołudzka, co jest efektem wieloletniej pracy hodowlanej Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego w Kołudzie Wielkiej.
Rasa ta wyróżnia się dobrymi przyrostami masy ciała, wysoką zawartością białka i stosunkowo niewielką zawartością tłuszczu. Mięso zawiera ok. 23 proc. białka i 4 proc. tłuszczu, a gęś trafiająca do skupu waży zazwyczaj od 6,5 do 7 kg.
Polska gęsina ceniona jest nie tylko za smak, ale również za wartości odżywcze. Zawiera pełnowartościowe białko, dostarczające wszystkich aminokwasów egzogennych, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytworzyć. Jest także źródłem witamin z grupy B, witamin A i E oraz składników mineralnych.
W tłuszczu gęsim znajdują się natomiast kwasy tłuszczowe, w tym omega-3 i omega-6. To właśnie połączenie walorów smakowych i wartości odżywczych sprawia, że gęsina ma ugruntowaną pozycję na rynku mięsa premium.
Polska gęsina trafia przede wszystkim do Niemiec
O sile polskiej produkcji w dużym stopniu decyduje eksport. W ostatnich pięciu latach za granicę sprzedawaliśmy od 12 do 16 tys. ton mięsa gęsiego rocznie.
Nie zawsze jednak duży wolumen oznaczał równie wysokie przychody. Wartość eksportu zależała przede wszystkim od cen transakcyjnych na rynkach międzynarodowych. W 2022 roku sprzedaż zagraniczna przyniosła 116 mln euro, natomiast w 2024 roku już tylko 61 mln euro. Tak duże wahania mają istotne znaczenie dla opłacalności produkcji, która w Polsce jest mocno nastawiona na eksport.
Najważniejszym odbiorcą polskiej gęsiny są Niemcy. W 2025 roku sprzedaliśmy tam 8,6 tys. ton mięsa o wartości 79 mln euro. Odpowiadało to aż 71 proc. całego wolumenu eksportu i 86 proc. jego wartości.
Pozostali odbiorcy kupowali znacznie mniejsze ilości polskiej gęsiny. W 2025 roku eksport do poszczególnych krajów przedstawiał się następująco:
- Francja – 1,2 tys. t o wartości 2,7 mln euro,
- Hongkong – 0,9 tys. t o wartości 2,6 mln euro,
- Wielka Brytania – 0,4 tys. ton o wartości 1,5 mln euro,
- Austria – 0,2 tys. t o wartości 1,7 mln euro,
- Czechy – 0,1 tys. t o wartości 1 mln euro.
Tak duża zależność od jednego rynku zbytu może być jednocześnie atutem i zagrożeniem dla krajowej branży. Z jednej strony niemieccy odbiorcy zapewniają stabilny popyt na polskie mięso, z drugiej – wszelkie zmiany na tym rynku mogą mocno odbić się na krajowych producentach.
Polska eksportuje nie tylko mięso, ale też gęsie podroby i tłuszcz
Zagraniczni odbiorcy interesują się nie tylko tuszkami i elementami mięsa gęsiego. Polska eksportuje również gęsie wątróbki, zaliczane do produktów premium. Przedmiotem handlu są także żołądki, serca oraz smalec gęsi, ceniony za swoje właściwości kulinarne.
To ważne, ponieważ pozwala zagospodarować większą część surowca i rozwijać sprzedaż produktów o różnym przeznaczeniu i wartości.
Jednocześnie KOWR wskazuje, że dalszy rozwój eksportu powinien opierać się na dywersyfikacji kierunków sprzedaży. Szczególnie duży potencjał upatruje się w rynkach Azji Południowo-Wschodniej oraz Bliskiego Wschodu, co pozwoliłoby ograniczyć uzależnienie polskiej branży od niemieckich odbiorców.
Gęsina to polska tradycja. Jakie produkty są na liście MRiRW?
Gęsina ma w Polsce nie tylko znaczenie gospodarcze, ale również kulinarne i kulturowe. W wielu regionach kraju od pokoleń przygotowuje się tradycyjne potrawy z tego mięsa. Przykłady takich produktów znajdują się na Liście produktów tradycyjnych prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Według stanu na 23 października 2026 roku znalazły się na niej m.in. Gęś owsiana z Bogusławic, Gęś pomorska pieczona, Gęś Biała Kołudzka – owsiana oraz Półgęsek z Radziwiłłowa.
Zdaniem KOWR dalszy rozwój krajowej produkcji wymaga nie tylko poszukiwania nowych rynków eksportowych, ale również wzmacniania popytu w Polsce. Ważne jest odpowiednie oznakowanie produktów, świadome wybory konsumentów oraz promocja krajowej żywności, m.in. poprzez kampanię „#Kupuj świadomie” i znak PRODUKT POLSKI.
Coraz większe zainteresowanie żywnością wysokiej jakości, jej pochodzeniem i autentycznością może być szansą dla krajowych producentów. Warunkiem jest jednak to, aby konsumenci wiedzieli, skąd pochodzi kupowana przez nich gęsina i mogli łatwo odróżnić polski produkt od mięsa sprowadzanego z zagranicy.
Opracowano na podstawie materiału Biura Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR)
