Firma DSM-Firmenich opublikowała Światowe Badanie Mykotoksyn, obejmujące okres od stycznia do września 2026 roku, oparte na 16 244 próbkach i 88 538 analizach z 75 krajów. Raport zawiera przegląd globalnego występowania mykotoksyn, regionalnych poziomów ryzyka i częstości występowania wielu mykotoksyn w próbkach.
Badanie wykazało znaczne różnice w poszczególnych regionach. Azja Południowa odnotowała najwyższy ogólny poziom ryzyka – 92%. Wskaźnik ryzyka reprezentuje odsetek próbek zawierających co najmniej jedną mykotoksynę powyżej zalecanych progów. W Azji fumonizyny wykryto w 66% próbek, a aflatoksyny w 55%.
Mykotoksyny często występują w pakiecie
W europejskiej części badania uwzględniono 4644 próbki i najczęściej wykrywano trichoteceny typu B. Wśród analizowanych próbek w Europie wykrywano:
- trichoteceny typu B, w tym DON, w 72%,
- fumonizyny w 48%,
- zearalenon (ZEN) w 46%,
- trichoteceny typu A w 39%,
- ochratoksynę A w 16%,
- alkaloidy sporyszu w 16%,
- aflatoksyny w 9%.
Częstość występowania fumonizyn była znacznie wyższa niż odnotowana w analogicznym okresie w 2025 roku. Jednym z kluczowych wniosków raportu DSM-Firmenich jest powszechne występowanie wielu mykotoksyn. Spośród badanych próbek aż 83% zawierało więcej niż jedną mykotoksynę, a 11% było skażonych pojedynczą toksyną. Podkreśla to wagę uwzględniania współwystępowania toksyn w ocenie ryzyka zanieczyszczenia surowców i pasz dla zwierząt. Surowce mogą bowiem wnosić różne toksyny, a ich łączne występowanie zwiększa ryzyko dla zdrowia świń i wyników produkcyjnych.
Nie tylko DON i zearalenon
Raport zawiera również wyniki analiz pasz. Spośród 1045 próbek gotowych pasz z 51 krajów najczęściej wykrywano enniatynę B (w 92%), DON (87%), zearalenon (82%), fumonizynę B1 (81%), beauwerycynę (80%) i fumonizynę B2 (77%). Odkrycia te wskazują na występowanie nowych i rzadziej monitorowanych mykotoksyn, obok tych objętych wytycznymi. Mowa tu między innymi o enniatynie czy beauwerycynie, produkowanych m.in. przez grzyby z rodzaju Fusarium, choć nie tylko. Niektóre z nich często występowały w badanych próbkach, ale wiedza o ich znaczeniu dla świń jest uboższa niż w przypadku głównych, lepiej opisanych toksyn.
Ryzyko dla zwierząt zależy od tego, jaka toksyna występuje w jakim stężeniu i jak długo zwierzęta ją pobierają. Znaczenie mają też wiek i stan zdrowia świń oraz obecność innych toksyn. Deoksyniwalenol (DON), często wykrywany w europejskich próbkach, u świń może ograniczać pobranie paszy, pogarszać jej wykorzystanie i powodować zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Pogorszenie apetytu może odbić się na przyrostach i wyrównaniu grupy. Zearalenon może zaburzać gospodarkę hormonalną. U loszek i loch możliwe są problemy z rozrodem oraz objawy estrogenne, zależne od dawki i czasu narażenia. Mykotoksyny mogą też osłabiać kondycję zwierząt i utrudniać radzenie sobie z innymi wyzwaniami zdrowotnymi. Nie należy jednak przypisywać im każdego pogorszenia wyników.
Zagrożenie nie tylko dla świń
Obecność deoksyniwalenolu, zearalenonu, fumonizyn, ochratoksyny A, toksyny T-2 w paszy może stanowić nie tylko zagrożenie dla zdrowia zwierząt, ale także dla zdrowia ludzi po przedostaniu się tych mykotoksyn do żywności pochodzenia zwierzęcego. Dlatego, zgodnie z zaleceniem Komisji Europejskiej (UE) 2026/1801 z lipca br., należy monitorować obecność mykotoksyn w surowcach i paszach oraz podjąć środki w przypadku przekroczenia wartości orientacyjnych, które w mg/kg (ppm) dla paszy pełnoporcjowej dla świń wynoszą:
- deoksyniwalenol – 0,7;
- toksyna T-2 – 0,2;
- fumonizyny – 5,0;
- ochratoksyna A – 0,01;
- zearalenon – dla prosiąt 0,1; dla pozostałych 0,25.
Dominika Stancelewska
