Według najnowszych danych Eurostatu, w jedenastu państwach członkowskich naliczono łącznie 100,1 mln świń – o 1% mniej niż rok wcześniej. Liczba loch pozostała na niezmienionym poziomie 7,82 mln. W Niemczech też ubywa gospodarstw, a produkcja skupia się w coraz większych stadach. Pogłowie świń wyniosło 21,04 mln sztuk. W porównaniu z 2016 rokiem pogłowie trzody chlewnej jest niższe o około 23%. Podczas gdy w Polsce pogłowie loch pozostało na poziomie 614 tys. sztuk, liczba loch u naszych zachodnich sąsiadów zwiększyła się o 0,9% do 1,41 mln. Niewielkie zmiany liczby zwierząt nie zatrzymały spadku liczby niemieckich gospodarstw. Według danych tamtejszego urzędu statystycznego w maju bieżącego roku działało 14 550 ferm trzody chlewnej – o 4,6%, czyli około 700, mniej niż rok wcześniej. W ciągu dekady liczba takich gospodarstw zmniejszyła się o około 41%.
Mniej gospodarstw, większe stada świń
Produkcja koncentruje się w coraz mniejszej liczbie większych stad trzody chlewnej. W 2016 roku przeciętne gospodarstwo utrzymywało około 1100 świń, a w 2026 roku około 1400. Tendencja ta jest szczególnie widoczna w gospodarstwach utrzymujących lochy. Zmniejszającą się liczbę ferm trzody chlewnej szczególnie mocno widać w przypadku utrzymania loch. W ciągu roku liczba takich gospodarstw zmniejszyła się o około 200, czyli o 4,1%, do 4690. W porównaniu z 2016 rokiem spadek wynosi około 48%.
Dane potwierdzają utrzymujący się trend zamykania ferm świń. Wśród przyczyn wymienia się niskie ceny świń oraz coraz surowsze wymagania stawiane hodowcom. W efekcie kolejni producenci rezygnują z utrzymywania trzody chlewnej. Wymagania dotyczące adaptacji budynków do nowych wymagań dobrostanowych stawiają przed wieloma gospodarstwami wyzwania niemal nie do pokonania. W szczególności modernizacja chlewni dla loch i przebudowa kojców porodowych są bardzo kosztowne. Przepisy wymagają, aby do 2029 roku sektor krycia był zmodernizowany do grupowego utrzymania loch, zapewniając minimalną powierzchnię 5 m² na lochę. Ponadto do 2036 roku kojce porodowe muszą umożliwiać swobodne poruszanie się loch i zapewniać co najmniej 6,5 m² na maciorę.
Biorąc pod uwagę niskie ceny skupu świń i ograniczoną płynność finansową, wiele gospodarstw już teraz ledwo sobie radzi z niezbędnymi inwestycjami i kosztownymi remontami. Dlatego też badania pokazują, że jeden na pięciu producentów prosiąt w Niemczech planuje zaprzestać produkcji w ciągu najbliższych lat.
Tönnies chciało własnych cen tuczników
Równolegle trwa spór o nowe umowy rolników z ubojnią Tönnies, działającą obecnie pod nazwą Premium Food. Po krytyce firma zapowiedziała, że cena VEZG, czyli Stowarzyszenia Grup Producentów Żywca i Mięsa, ponownie będzie ich wiążącą podstawą. Tönnies wypowiedziało dotychczasowe umowy i zaproponowało producentom nowe warunki. Firma zapowiedziała, że w nowych kontraktach będzie ustalać własną cenę bazową, a notowanie VEZG ma pełnić jedynie funkcję orientacyjną.
Jak donosi niemiecki portal agrarheute.com, takie rozwiązanie spotkało się ze sprzeciwem organizacji rolniczych i hodowców. Niemiecki Związek Rolników (DBV), Stowarzyszenie Rolnicze Westfalii i Lippe (WLV) oraz Niemieckie Stowarzyszenie Producentów Trzody Chlewnej (ISN) argumentowały, że cena VEZG jest ważnym punktem odniesienia na niemieckim rynku. Ułatwia producentom ocenę tygodniowych zmian i stanowi podstawę negocjacji oraz wielu umów. Dlatego organizacje hodowców uznały, że samo wskazanie jej jako orientacyjnej nie daje wystarczającej przejrzystości.
Po kilku tygodniach rozmów Tönnies zapowiedziało, że cena VEZG ponownie będzie wiążącą podstawą rozliczeń w umowach na dostawy. Organizacje DBV, WLV i ISN zapowiedziały, że po odpowiednim dostosowaniu umów wycofają rekomendację, by hodowcy nie podpisywali nowych kontraktów z ubojnią.
Porozumienie w sprawie ceny VEZG nie zamknęło jednak dyskusji. Organizacje hodowców nadal krytykują część zapisów umów – nie tylko tych oferowanych przez Tönnies, lecz także kontraktów stosowanych przez inne ubojnie i odbiorców świń. Dlatego apelują o wypracowanie wspólnych, branżowych zasad dotyczących umów na dostawy. W branży trwają dyskusje o nowych modelach ustalania cen. Najważniejszym postulatem producentów pozostaje jednak przejrzyste określenie, w jaki sposób cena w umowie ma być powiązana z rynkowym punktem odniesienia, takim jak notowanie VEZG.
Dominika Stancelewska
