W podjęciu jakichkolwiek działań przeciwko brodawkom na wymieniu i strzykach, pomocne będzie zrozumienie choroby i jej rozprzestrzeniania się. Za powstawanie brodawek odpowiadają wirusy papilloma.
Mała rana i słaba odpornoś
Brodawki tworzą się przez zakażenie papilloma. Wnikają one przez najmniejsze uszkodzenia górnej warstwy skóry, a następnie namnażają się w jądrach komórek. Obumarłe komórki skóry rogowacieją i tworzą narośl.Krew z brodawek zawiera dużo materiału wirusowego i jest wysoce zakaźna. Jeśli brodawka oderwie się lub zostanie usunięta metodą krwawą, okoliczny obszar skóry powinien być oczyszczony mydłem, aby zabić wirusy.
Wirus przenosi się bezpośrednio ze zwierzęcia na zwierzę, a także pośrednio przez wyposażenie obory, jak np. legowiska.Okres inkubacji (od zakażenia do wystąpienia objawów klinicznych) wynosi od dwóch do sześciu miesięcy.
Czynnikami ryzyka zakażenia są drobne rany skóry i osłabienie układu odpornościowego (np. spowodowane stresem, chorobą, wysoką presją zarazków chorobotwórczych, niedoborem składników odżywczych). Młode zwierzęta są bardziej narażone na powstawanie brodawek, a pojedyncze zwierzęta z tego samego stada często są w różnym stopniu zakażone. U bydła występują różne gatunki wirusów brodawczaka. Obrazy kliniczne prawie się nie różnią. Wiele brodawek goi się samoistnie, co może trwać od jednego do dwunastu miesięcy. Po tym czasie odporność przeciwko danemu wirusowi utrzymuje się zwykle przez całe życie. Jednakże nie istnieje odporność krzyżowa na inne typy wirusów.
Szczepionka specyficzna dla obory
Możliwości leczenia brodawek wymienia są ograniczone. Wielokrotnie prowadzono badania nad różnymi metodami leczenia, jednak jak dotąd bez przełomu. Usunięcie brodawek w sposób, w jaki można to zrobić na powierzchni ciała poprzez podwiązanie/zaciskanie, na wymionach i strzykach jest mocno utrudnione. Ryzyko powstania blizny jest zbyt duże, co trwale pogarsza mleczność. Szansą na długofalowe rozwiązanie może być zastosowanie stabilnej szczepionki swoistej. Jest ona produkowana z materiału z brodawki zainfekowanych zwierząt. Na dwie dawki szczepionki potrzeba ok. 0,4 g materiału. Jest kilka laboratoriów, które to oferują – np. ViroVet z Uniwersytetu w Giessen.
Leczenie: laboratorium zaleca dwukrotne szczepienie w odstępach trzech do czterech tygodni. Szczepionkę stosuje się w terapii i w celach profilaktycznych. Wskazane jest szczepienie wszystkich grup wiekowych, a ze względu na długi okres inkubacji, zaleca się rozpoczęcie już w wieku cielęcym.
Homeopatia alternatywą
Alternatywą jest leczenie homeopatyczne. Głównym środkiem na brodawki jest Thuja D30, najlepiej w połączeniu TR 16 z Logoplex (preparat do stymulacji układu odpornościowego). Oba leki homeopatyczne są dopuszczone dla zwierząt gospodarskich (np. Ziegler-Homoeopathika).Leczenie: Thuja D30 i 10 ml TR 16 Logoplex podaje się zwierzętom chorym oraz w ramach profilaktyki wszystkim zdrowym sztukom w stadzie; w formie iniekcji lub przez kontakt z błonami śluzowymi (w pysku lub pochwie). Thuja D30 i TR 16 Logoplex mogą być podane w jednej strzykawce. Leczenie trwa 10 dni, a zwierzęciu podaje się jeden zastrzyk dziennie.Od momentu rozpoczęcia leczenia brodawki powinny zacząć zasychać, a następnie odpadać. W razie potrzeby kurację można powtórzyć po 14. dniach. Leczenie daje najlepszy efekt w fazie ubywającego księżyca (ostatnia kwadra).
Focus na układ odpornościowy
Odpowiedź immunologiczna odgrywa kluczową rolę w leczeniu brodawek. Każdy, kto chce się ich pozbyć, w dłuższej perspektywie oprócz leczenia całego stada powinien zainwestować w poprawę warunków utrzymania. Celem jest zarówno odciążenie, jak i wzmocnienie układu odpornościowego. Aby odciążyć organizm, zaleca się zmniejszenie presji zarazków chorobotwórczych, a tym samym również wirusów brodawczaka. Klasycznie polecić można czyszczenie obory wraz z dezynfekcją (roztwór wodorotlenku sodu, roztwory formaldehydu) oraz przerwę w użytkowaniu obiektu. Alternatywą dla dezynfekcji jest stworzenie stabilnego mikrobiologicznie środowiska poprzez bakterie kwasu mlekowego. Te pozytywne bakterie powinny usunąć z otoczenia inne patogeny. Zaleca się urządzenia w oborze, ściany, podłogę oraz sufit spryskać zgodnie z instrukcją producenta, a następnie przez około tydzień pozostawić w pomieszczeniu włączony dyfuzor z preparatem. Można również spryskać preparatem zwierzęta. Dyfuzory umożliwiają bardzo dokładne pokrycie wszystkich powierzchni.
Ze względu na to, że wirusy przenikają do organizmu poprzez skórę ważne jest, aby chronić ją przed wszelkimi uszkodzeniami. W przypadku brodawek na wymionach wymagana jest szczególna higiena oraz kontrolowanie komfortu leżenia. Zalecaną – ze względu na skórę – ściółką są maty pokryte sieczką ze słomy, ale w żadnym wypadku nie wapnem!
System odpornościowy może być również wzmocniony poprzez podawanie wysokowartościowych pasz, kuracją witaminą E lub preparatami sfermentowanymi. Niezbędne jest również zredukowanie stresu zwierząt, jak na przykład zmniejszenie obsady w oborze, polepszenie warunków mikroklimatycznych oraz kontrola poziomu pasożytów.
Oprac. Beata Dąbrowska
