Zarówno mali, jak i pozostali rolnicy składają wnioski po staremu, czyli za pomocą aplikacji eWniosekPlus. Mali rolnicy, czyli tacy, którzy użytkują nie więcej niż 5 ha i nie chcą ubiegać się o inne dopłaty, poza tymi przewidzianymi dla małego gospodarstwa, zaznaczają to od razu w aplikacji eWniosek Plus. Oprócz tego powinni jednak zadeklarować działki do poszczególnych płatności, ponieważ gdyby się okazało po kontroli, że powierzchnia gospodarstwa przekroczyła 5 ha, nie stracą dopłat, ponieważ Agencja rozpatrzy wniosek na podstawie tego, co rolnik zadeklarował. Ponadto Agencja zwraca uwagę, że rolnik ma obowiązek wskazać we wniosku rzeczywistą powierzchnię działek rolnych, ich przebieg granic oraz użytkowanie.
Jeżeli dane udostępnione rolnikowi w aplikacji eWniosekPlus nie są zgodne ze stanem faktycznym, powinien zgłosić stosowne poprawki, w tym wskazać nowy obrys działki referencyjnej albo prawidłowy przebieg granicy.
W przypadku ustalania maksymalnego kwalifikującego się obszaru powierzchnia kwalifikująca się do płatności nie może być większa niż maksymalny kwalifikujący się obszar ustalony w LPIS (system identyfikacji działek rolnych).
Jakie dopłaty wybrać?
Wszystkie pozostałe płatności, łącznie z płatnością uzupełniającą wypłacaną z budżetu krajowego, pozostają bez zmian. Ze względu na to, że podstawowe wsparcie dochodów nie jest już tak atrakcyjne i wynosi połowę stawki, którą do hektara dostają mali rolnicy, trzeba się zastanowić, z czego jeszcze skorzystać. Chociaż w ubiegłym roku zmieniano zasady wypłaty ekoschematów i są one mniej atrakcyjne, nadal mogą podreperować budżet gospodarstwa, jeśli są rozsądnie dobrane.
Jeśli oziminy wymarzły i trzeba będzie przesiać pole, warto się zastanowić nad wyborem roślin strączkowych, zwłaszcza jeśli w gospodarstwie jest prowadzona produkcja zwierzęca. Dopłata do produkcji tych nasion pozostanie atrakcyjna, nawet gdyby się okazało, że spadnie poniżej ubiegłorocznej stawki (880 zł/ha), bo obszar zasiewu będzie znaczny. Gdy struktura prowadzonej produkcji temu sprzyja, warto sięgnąć także po dopłaty do roślin pastewnych, które wynoszą połowę stawki dopłaty do strączkowych. Ze względu na ograniczenia w kontraktacji w tym roku zmniejszy się zapewne powierzchnia zadeklarowana do płatności do buraków cukrowych, co może przełożyć się na wzrost stawki dopłaty do hektara. Kryzys na rynku cukru nie sprzyja jednak cenom cukru, co przekłada się na ceny buraków, dlatego wzrost stawki dopłaty może nie przełożyć się na poprawę dochodowości uprawy.
GAEC bardziej elastyczny
Od kiedy są Plany Strategiczne, trzeba spełniać normy GAEC. Od tego roku podejście do ich spełniania będzie nieco prostsze.
Po pierwsze, rolnicy wnioskujący o wsparcie dla małych gospodarstw zostali całkowicie zwolnieni z obowiązku ich spełniania. Nie będą więc ani kontrolowani w tym zakresie, ani karani za ewentualne uchybienia. Wcześnej byli zwolnieni jedynie z kontroli.
Po drugie, z kontroli i kar spełniania norm warunkowości są zwolnieni także rolnicy, w przypadku których powierzchnia kwalifikująca się do płatności, zadeklarowana przez nich we wniosku, nie przekracza 10 ha.
Po trzecie, z kontroli i kar w ramach normy GAEC 7 (Zmianowanie i dywersyfikacja upraw na gruntach ornych) zwolnione zostały gospodarstwa do 30 ha.
Po czwarte, gospodarstwa ekologiczne oraz gospodarstwa będące w okresie konwersji na rolnictwo ekologiczne zostaną uznane za spełniające normy GAEC 1 i 3–7.
Zmiany w GAEC w TUZ
Od tego roku zmienia się podejście do normy GAEC 1, dotyczącej utrzymania powierzchni trwałych użytków zielonych. Zwiększono z 5 do 10% poziom, o jaki wskaźnik TUZ w danym roku w Polsce może różnić się od wskaźnika referencyjnego z 2018 roku, co oznacza, że więcej TUZ będzie mogło być przekształcone w grunty orne. Wydłużono także z 5 do 7 lat okres, po którym następuje przekształcenie gruntu ornego wykorzystywanego do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych w TUZ.
Ponadto zaoranie, uprawa lub wysiew innego gatunku traw albo innych zielnych roślin pastewnych, po wcześniejszej uprawie lub zaoraniu, nie spowoduje zmiany kwalifikacji tego obszaru jako trwałego użytku zielonego. Z wyjątkiem sytuacji, gdy na tym terenie prowadzi się uprawę traw w siewie czystym.
Dopłaty rolno-środowiskowe za GAEC 2
Od tego roku rolnicy, którzy muszą spełniać wymogi wynikające z normy GAEC 2, będą mogli ubiegać się o wsparcie finansowe za ich realizację w ramach działań rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Przewidziano tutaj trzy warianty wsparcia: dwa, które są zobowiązaniami rocznymi, i jedno będące zobowiązaniem pięcioletnim. Pierwsze ze zobowiązań rocznych dotyczy ochrony torfowisk i obszarów podmokłych na trwałych użytkach zielonych, a drugie na gruntach ornych. Oba warianty łączą się z zakazem wydobywani torfu i zakazem budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody z terenu. Ponadto w wariancie dotyczącym TUZ obowiązuje zakaz przekształcania i zaorywania TUZ, z wyjątkiem możliwości wykonania zabiegu renowacji z zastosowaniem płytkiej uprawy gleby i podsiewu nie częściej niż raz na 4 lata. Natomiast w wariancie obejmującym grunty orne obowiązuje zakaz zaorywania. Umożliwia się jedynie płytką uprawę gleby do głębokości 15 cm. Rolnicy, którzy zdecydują się na wariant chroniący TUZ, mogą otrzymać 581 zł/ha, a ci, którzy sięgną po wariant chroniący grunty orne – 627 zł/ha.
Z kolei rolnicy, którzy zdecydują się na zobowiązanie pięcioletnie, mogą liczyć na roczną płatność na poziomie 2387 zł/ ha. Ten wariant łączy się jednak z przekształceniem gruntów ornych objętych normą GAEC 2 w użytki zielone. W ramach tego wariantu rolnik będzie zobowiązany do wysiania odpowiedniej mieszanki roślin na gruncie ornym oraz właściwego użytkowania tego obszaru.
Więcej systemów jakości w dobrostanie
W tym roku umożliwiono realizację praktyki utrzymywania zwierząt zgodnie z wymogami systemów jakości także przez rolników uczestniczących w innych systemach jakości niż QAFP/QMP, które obejmują swoim zakresem element ograniczania wykorzystania antybiotyków w chowie zwierząt. W przypadku świń, bydła mięsnego i drobiu rzeźnego za płatną praktykę uznano rolnictwo ekologiczne. Natomiast w przypadku świń, tj. loch i tuczników, do listy dopuszczonych systemów dodano PQS oraz „Jakość Tradycja”.
Stawki płatności dobrostanowych w zależności od liczby zwierząt w gospodarstwie kwalifikujących się do tych płatności będą różnicowane nie tylko w odniesieniu do owiec, kóz, koni oraz drobiu, ale także w odniesieniu do świń i bydła.
Ponadto przewidziano możliwość podniesienia maksymalnych planowanych kwot jednostkowych za realizację praktyk poprawiających poziom dobrostanu zwierząt o 21%. Wzrost do maksymalnych stawek będzie możliwy jednak jedynie w sytuacji dostępności środków, czyli tak naprawdę tylko wtedy, gdy do płatności zakwalifikuje się mniejsza, niż założono, liczba zwierząt.
Ekologia bez planu
Od tego roku rolnikom ekologicznym będzie łatwiej. Nie będą już musieli mieć planu działalności ekologicznej. Dodatkowo wprowadzony zostanie limit kar: łącznie (z tego roku i poprzednich lat) nie będą mogły być wyższe niż suma przyznanych rolnikowi płatności ekologicznych. Zmieni się też sposób liczenia powierzchni uchybienia – wskaźnik ten będzie korzystniejszy dla rolnika (będzie się brać pod uwagę relację powierzchni z uchybieniami do powierzchni objętej wymogiem w danym lub poprzednim roku).
Nie zwlekaj z wnioskiem
Jeśli tegoroczna kampania składania wniosków będzie przebiegała w normalnym trybie, zakończy się 15 maja. Bez względu na to, czy termin składania wniosków zostanie wydłużony, czy nie, nie warto zwlekać ze złożeniem wniosków. Do złożonego wniosku można bowiem wracać, uzupełniać go i nanosić w nim poprawki.
Magdalena Szymańska
