Ministerstwo rolnictwa przygotowało projekt rozporządzenia, który ma zmienić zasady przyznawania i wypłaty płatności ekologicznych w ramach w ramach Interwencji "Rolnictwo ekologiczne" z PS WPR 2023–2027. Najważniejsza zmiana to likwidacja obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej. Nowe przepisy mają wejść w życie 15 marca 2026 r.
Plan działalności ekologicznej do likwidacji
Do tej pory rolnicy realizujący 5-letnie zobowiązania ekologiczne musieli mieć plan działalności ekologicznej, sporządzany odpłatnie przez doradców ze specjalizacją rolnośrodowiskową lub ekologiczną. Resort przyznaje, że w praktyce był to koszt i problem przy zmianach w gospodarstwie.
- Rezygnacja z wymagania dotyczącego posiadania planu działalności ekologicznej ma na celu uproszczenie procedur administracyjnych (…) oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla rolników już realizujących zobowiązania – czytamy w uzasadnieniu.
Ministerstwo podkreśla też, że plan miał „ograniczone znaczenie”, a rolnicy i tak mogą korzystać z publicznego doradztwa rolniczego.
Rolnik miał być elastyczny, a plan blokował zmiany
W uzasadnieniu rozporządzenia pada argument, że rolnicy częściej muszą dostosowywać produkcję do rynku, a każda zmiana mogła oznaczać konieczność poprawiania planu i ryzyko obniżenia płatności.
- Brak aktualizacji planu skutkuje pomniejszeniem płatności ekologicznych – czytamy w uzasadnieniu.
Co z planami z 2025 r.? Ministerstwo chce „uratować” część rolników
Projekt przewiduje przepisy przejściowe dla sytuacji z 2025 r., gdy w niektórych przypadkach plany były sporządzane lub zmieniane przez osoby z doświadczeniem w ekologii, ale bez formalnej specjalizacji na liście CDR. Według resortu skutkowało to uznawaniem planów za niezgodne i obniżkami płatności.
- Zidentyfikowane (…) przypadki (…) są uznawane za niezgodne (…) i powodują zmniejszenie należnych rolnikom płatności ekologicznych o 40% – czytamy w uzasadnieniu.
Nowe przepisy mają dać ARiMR podstawę do uznania takich planów/zmian z 2025 r., jeśli sporządzała je osoba mająca „wiedzę i doświadczenie” w doradzaniu przy planach ekologicznych.
Zmiany w karach dla rolników: koniec ryzyka „nadmiernego karania”
Projekt porządkuje też system kar w ekologii, zwłaszcza tzw. kar wstecznych. Resort wskazuje, że obecne przepisy mogą prowadzić do sytuacji, w której rolnik byłby „karany” kilka razy za to samo uchybienie, a suma sankcji mogłaby stać się nieproporcjonalna.
- Stwarza to realne ryzyko nadmiernego karania poprzez kilkukrotne nałożenie kar (…) – czytamy w uzasadnieniu.
Dlatego ma pojawić się zasada, że suma kar nie może być wyższa niż suma przyznanych rolnikowi płatności ekologicznych w ramach danego zobowiązania.
Płatności ekologiczne: korzystniejsze liczenie kar za lata poprzednie
Kolejna zmiana dotyczy wyliczania kar odnoszących się do wcześniejszych lat realizacji zobowiązania, gdy w kolejnych latach zmieniały się powierzchnie w pakietach. Ministerstwo chce, by w takich przypadkach stosować rozwiązanie korzystniejsze dla rolnika (niższy procent), żeby nie podnosić kar wstecz przez zmiany areału.
Rolnictwo ekologiczne: kiedy wejdą przepisy i ilu rolników obejmą?
Projekt zakłada wejście w życie 15 marca 2026 r. Resort szacuje, że zmiany będą dotyczyły ok. 25 tys. rolników składających wnioski o płatności ekologiczne w kampanii 2026 (kontynuacje i nowe zobowiązania). Konsultacje publiczne mają odbyć się w lutym 2026 r.
