Od czego zależy zapotrzebowanie roślin uprawnych na siarkę?
Zapotrzebowanie roślin uprawnych na siarkę zależy przede wszystkim od gatunku rośliny oraz od wielkości uzyskiwanego plonu. Największe ilości siarki od 40 do 80 kg S/ha-1 pobierają rośliny krzyżowe oraz czosnek i cebula. Rośliny bobowate wykazują średnie zapotrzebowanie na siarkę od 30 do 40 kg S/ha-1, natomiast potrzeby pokarmowe zbóż, traw łąkowych i ziemniaków na siarkę wahają się od 15 do 25 kg S/ha-1. Rośliny dwuliścienne mają większe wymagania względem tego pierwiastka niż jednoliścienne. Wytworzenie 1 tony nasion rzepaku wymaga pobrania średnio około 16 kg S·ha-1, w przypadku roślin strączkowych wartość ta wynosi 8 kg S/ha-1, a dla zbóż 3-4 kg S/ha-1. Stąd przyjmuje się, że w warunkach Polski, zalecana dawka nawozowa siarki dla rzepaku wynosi 30-50 kg S/ha-1, a dla zbóż 10-25 kg S/ha-1.
Co daje nawożenie siarką roślin rolniczych?
Nawożenie siarką zwiększa zawartość białka w ziarnie zbóż, szczególnie u tzw. odmian chlebowych, wpływając na wzrost ilości glutenu i poprawę parametrów decydujących o wartości wypiekowej mąki. Siarka korzystnie oddziałuje na wzrost zawartości oraz plonu tłuszczu i białka w nasionach rzepaku. Zastosowanie siarki w nawożeniu ziemniaka skutkuje wzrostem zawartości skrobi i witaminy C. W korzeniu buraka cukrowego siarka zwiększa zawartość cukru, a w ziarnie jęczmienia browarnego poprawia aktywność enzymatyczną słodu. W roślinach strączkowych wspomaga wiązanie wolnego azotu z powietrza oraz syntezę białka, oraz większą produkcję biomasy, oraz nasion.
Siarka podnosi odporność roślin uprawnych przed szkodnikami i chorobami. Rośliny dobrze odżywione siarka produkują więcej lotnych związków, które działają odstraszająco, a nawet toksycznie na niektóre patogeny. Przykładowo, rzepak optymalnie odżywiony siarką wydziela siarkowodór, który hamuje rozwój grzybów na powierzchni blaszki liściowej. Dodatkowo, w warunkach stałego dopływu siarki nasilenie chorób, takich jak cylindrosporioza liści rzepaku i mączniak prawdziwy w zbożach występuje w mniejszej skali. Po nawożeniu siarką rośliny uprawne są bardziej tolerancyjne na inne czynniki stresowe, takie jak niska i wysoka temperatura oraz susza.
Skutki niedoboru siarki w roślinach uprawnych
Odpowiednie zapotrzebowanie roślin uprawnych w siarkę wpływa na metaboliczne przemiany azotu. Niedobór siarki powoduje, że azot nie bierze udziału w przemianie białkowej. Niedobór siaki wyraźnie zmniejsza efektywność wykorzystania przez rośliny azotu, co prowadzi do obniżenia plonu ziarna i nasion. Ocenia się, że brak 1 kg S uniemożliwia wykorzystanie około 10 kg S przez rośliny uprawne. W warunkach niedoboru siarki następuje pogorszenie pobierania azotu z gleby oraz zahamowanie jego obiegu w roślinie. W wyniku tego następuje zwiększenie ilości azotanów, które w dużych stężeniach są dla roślin trujące. Jeśli rolnik w tym czasie pomyli objawy niedoboru siarki z objawami niedoboru azotu i zastosuje dodatkowo nawożenie azotem to w wyniku tego dojdzie do straty azotu, a w efekcie do znacznej redukcji plonów.
Jednym z charakterystycznych objawów długotrwałego niedoboru siarki jest chloroza, dotykająca zwłaszcza najmłodszych liści w pobliżu wierzchołka pędu. W pszenicy, niedobór siarki powoduje w fazie strzelania w źdźbło żółknięcie liści środkowych i młodych. W kukurydzy, niedobór siarki powoduje, że młode liście kukurydzy wykazują zabarwienie jasnożółte, aż do białawego, a nerwy liściowe są słabo widoczne. U buraka cukrowego na młodych liściach pojawia się tzw. chloroza siarkowa, która jest wynikiem spadku zawartości chlorofilu w liściu w połączeniu ze zredukowaną syntezą białek. Liście buraka cukrowego zwykle przyjmują chochelkowaty kształt. Niedobór tego składnika prowadzi do skarlenia roślin. Niedobór siarki w rzepaku powoduje, że na liściach pojawiają się żółte zabarwienia przesuwające się od ich brzegów do środka blaszki liściowej, a nerwy liściowe pozostają zielone i są wyraźnie widoczne. U roślin rzepaku występuje charakterystyczne wygięcie blaszki liści najmłodszych, zwane łyżkowatością.
Symptomy nadmiaru siarki w roślinach uprawnych
Symptomy nadmiaru siarki przyjmują postać nekrotycznych plam na liściach. W wyniku przenawożenia roślin siarką, nadmiar siarki może indukować niedobór u roślin innych składników, takich jak miedź, molibden czy selen. Zbyt duże zaopatrzenie roślin w siarkę powoduje bardzo ostry smak cebuli i czosnku oraz warzyw kapustnych. Nadmiar siarki ujemnie wpływa także na jakość oleju rzepakowego, bo zwiększa się jego kwasowość oraz powoduje wzrost zawartości glukozynolanów w nasionach.
W kolejnych artykułach opiszemy skutki nawożenia: magnezem i wapniem.
Przeczytaj również:
-
Bez fosforu nie ma plonu. Jak rozpoznać niedobór w zbożach, rzepaku i burakach?
- Brakuje potasu? Te objawy w zbożach, rzepaku i burakach łatwo przeoczyć
prof. dr hab. Hanna Klikocka, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
