Obecnie kukurydza jest jedną z najbardziej opłacalnych i przyszłościowych roślin uprawy polowej w Polsce. Często jest uprawiana w monokulturze, a to wg badań naukowych powoduje jednostronne wyczerpywanie się składników pokarmowych i obniżenie odczynu gleby.
Prawidłowy odczyn pH gleby rozwija korzenie kukurydzy
Wapnowanie gleby pod uprawę kukurydzy jest konieczne, jeżeli pH spadnie poniżej 5,5. Prawidłowy odczyn pozwala wykształcić kukurydzy silny system korzeniowy już w pierwszym okresie wegetacji, co wpływa na efektywniejsze pobieranie składników pokarmowych i wody, szczególnie ważne w okresie susz.
Planując wapnowanie wiosną w małych dawkach przed siewem kukurydzy pamiętajmy o zasadach, aby równomiernie wymieszać wapno z glebą, i nie łączyć jego stosowania z nawożeniem azotem (szczególnie amonowym). Oczywiście warto regularnie kontrolować pH gleb, a najlepiej wykonywać badania. Zabieg wapnowania najlepiej przeprowadzić pod przedplon lub zaraz po jego zbiorze.
Wapnowanie kukurydzy można wykonać nawet pogłównie
W przypadku stwierdzenia zakwaszenia gleby wiosną, dopuszczalne jest wapnowanie, ale najpóźniej na 2 tygodnie przed wysiewem kukurydzy – w obniżonej dawce o 30–50%. Natomiast jeśli i ten czas z różnych względów zostanie pominięty, wyjątkowo na kwaśnych stanowiskach można zastosować węglanowe wapno pogłówne, najlepiej granulowane. Wapnowanie pól pod kukurydzę jest zabiegiem niezwykle korzystnym, bo poprawiającym strukturę gleby, zwiększającym aktywność mikrobiologiczną gleby oraz przyswajalność składników pokarmowych, głównie makroelementów. Zawartość przyswajalnego wapnia i magnezu w glebie jest ściśle powiązana z jej odczynem. W glebach zakwaszonych zmniejsza się też pobranie innych składników pokarmowych.
Deficyt wapnia może wystąpić również przy stosowaniu wyższych dawek nawozów NPK. Przeprowadzenie wapnowania gleby pod kukurydzę jest konieczne, jeśli pH gleby wynosi poniżej 5,5. Dawka i forma wapna pod kukurydzę wyznaczana jest na podstawie potrzeb wapnowania, jak i kategorii agronomicznej gleby. Te informacje da nam analiza chemiczna gleby i warto ją wykonać.
Właściwe pH, a brakuje często magnezu
Przy okazji wapnowania warto przypomnieć, że poważnym zagrożeniem dla plonowania kukurydzy jest brak przyswajalnego magnezu w glebie. Zapotrzebowanie kukurydzy na magnez wynosi 50–70 kg MgO ha. Od momentu zwarcia rzędów do kwitnienia – w okresie 4–6 tygodni, przyswajane zostają 2/3 tych ilości. W przypadku gleb zakwaszonych i jednocześnie z niedoborem magnezu należy wysiać nawóz wapniowo-magnezowy. Gdy natomiast wyniki analizy gleby potwierdzają wystarczającą zasobność gleby w przyswajalny magnez, wystarczy wysiać zwykłe wapno nawozowe.
Długotrwałe efekty poprawy odczynu gleby zapewnia regularne wapnowanie gleby małymi dawkami wapna. Na gleby lekkie zaleca się 1,5 t/ha wapna węglanowego (CaO), na średnie – 2 t/ha wapna węglanowego lub tlenkowego (CaO) i 2,5 t/ha wapna tlenkowego CaO na gleby ciężkie. Na glebach dających silne objawy niedoborowe magnezu należy po zbiorze roślin koniecznie wysiać nawozy z magnezem. Na glebach bardzo lekkich i lekkich zaleca się stosowanie 120–160 kg MgO/ha, na glebach cięższych 80–120 kg MgO/ha. To dawki na okres 2–3 lat, w zależności od uprawianych gatunków roślin oraz intensywności opadów. Ale te dawki nie poprawią zasobności gleb w przyswajalny magnez.
Niezależnie od pH gleby (a często w praktyce otrzymujemy wyniki niskiej zasobności gleby w przyswajalny magnez na glebach niewymagających wapnowania) wiosną pod kukurydzę warto zastosować np. kizeryt lub nawozów wieloskładnikowych z magnezem.
Częściej wapnować, w mniejszych dawkach wapna
Kukurydza lepiej rośnie i jest bardziej odporna na stres po zwapnowaniu gleby i daje wyższe plony. Niskie pH ogranicza dostępność składników pokarmowych dla kukurydzy. Roczne potrzeby wapna przy plonie 10 ton kukurydzy na ziarno to pobranie wapna: około 100–110 kg CaO/ha, wymycie: 100–250 kg CaO/ha, zobojętnienie nawożenia mineralnego: 100–300 kg CaO/h. Systematyczne stosowanie małych, profilaktycznych dawek nawozów wapniowych lub wapniowo-magnezowych jest najlepszym sposobem zwiększania ilości wapnia w glebie i utrzymania żyzności gleby. Wapń regulując odczyn gleby odgrywa kluczową rolę w tworzeniu próchnicy.
Gleby zwapnowane mają lepszą strukturę granulometryczną, większą pojemność wodną, większą sorpcję wymienną, są łatwiejsze w uprawie, mniej zlewne dzięki powstającym gruzełkom, zatrzymują więcej wody i stają się żyzne, a to przekłada się na większe plony i zdrowie roślin uprawnych. W wyniku odkwaszenia gleby i dostarczenia jej wapnia poprawia się odżywianie mineralne roślin, kondycja i zdrowotność roślin, a w konsekwencji rosną plony i poprawia się ich jakość.
Dr hab. Dorota Pikuła, IUNG – PIB Puławy
![Ceny usług rolniczych 2026. Tyle kosztuje dziś pokos traw [STAWKI]](https://static.tygodnik-rolniczy.pl/images/2026/05/11/h_820999_340.webp?2026-05-11-16-30-00)
