Te gatunki na cele paszowe najlepiej jest uprawiać w czystym siewie. Roślin do uprawy w międzyplonach jest wiele i bardzo dobrze udają się w mieszankach, a najlepszymi mieszankami są te z udziałem bobowatych. Na decyzje i zakupy gotowych mieszanek, mieszanek modułowych i pojedynczych komponentów jest jeszcze trochę czasu. Na początek przed tymi decyzjami przypomnimy ważne zasady wyboru gatunków, uprawy i podstawowej agrotechniki międzyplonów.
Dlaczego warto stawiać na różnorodne mieszanki międzyplonowe?
Dobór gatunków do mieszanek międzyplonowych powinien uwzględniać planowane zmianowanie i cele stawiane międzyplonom. W wielu gospodarstwach głównym celem będzie poprawa właściwości gleby i uzupełnienie deficytowej materii organicznej, w innych podreperowanie rezerw paszowych dla zwierząt. Jeżeli uprawiamy międzyplony w ramach pakietów rolnośrodowiskowych trzeba też przestrzegać przypisanym temu reguł w zakresie terminów siewu i zbioru oraz zasad użytkowania. Jeżeli nie korzystamy z tego typu płatności, nie musimy przestrzegać niektórych reżimów agrotechnicznych i uprawiać poplony jednogatunkowe.
Czego unikać przy wyborze roślin na międzyplon?
Międzyplony mogą przynieść wiele korzyści, ale pamiętajmy o pewnych przeciwwskazaniach dotyczących wyboru roślin do takiej uprawy. Zły, nieświadomy wybór gatunków albo świadome okazjonalne zakupy nasion mogą być przyczyną kłopotów i to na długie lata. Naganna jest uprawa w międzyplonach roślin kapustowatych w gospodarstwach z dużym udziałem w strukturze zasiewów rzepaku. Można w takim zmianowaniu sprowadzić na długie lata kiłę kapusty.
Podobne przeciwwskazania dotyczą wyboru międzyplonów w gospodarstwach z dużym udziałem zbóż – wystrzegać się należy uprawy międzyplonowej zbóż. Grozi to dużym nasileniem chorób podstawy źdźbła. I najważniejsza zasada – materiał siewny międzyplonów kupujmy z pewnego źródła, u sprawdzonego sprzedawcy i w oryginalnym opakowaniu z deklarowanymi parametrami jakości. Im więcej jest gatunków roślin w mieszance, tym lepiej. Są stabilniejsze w plonowaniu, lepiej konkurują ze wschodzącymi chwastami, tworzą piętrowy system korzeniowy. W każdej mieszance powinna się znaleźć co najmniej jedna roślina bobowata. Zdecydowanie zmniejsza nawet do zera konieczność nawożenia mieszanki azotem i pozostawia stanowisko zasobne w ten składnik dla rośliny uprawianej po międzyplonie.
Jak przygotować stanowisko pod siew międzyplonów?
Przygotowania do siewu są bardzo podobne dla wszystkich rodzajów międzyplonów. Zaraz po zbiorze przedplonu (zbóż) należy szybko wykonać płytką orkę na 8–10 cm (lemieszowym pługiem podorywkowym lub taniej i szybciej – pługiem talerzowym) albo spulchnić glebę innymi narzędziami, doprawić agregatem z wałem strunowym na głębokość 2–3 cm dla nasion drobnych lub 4–6 cm dla nasion grubych. Szybka uprawa pożniwna ochroni zapasy wody glebowej, które i tak są w tym okresie zwykle skąpe.
Nawożenie międzyplonów – jakie dawki fosforu, potasu i azotu zastosować?
Na ściernisko jeszcze przed wykonaniem orki (lub innej uprawki pożniwnej) należy zastosować nawożenie. Takim standardem pod międzyplon ścierniskowy jest zastosowane 30–40 kg P2O5 i 60–80 kg K2O na hektar oraz 40–60 kg N – połowę przed siewem a resztę w trakcie wegetacji poplonu. Dawki zależą oczywiście od zasobności gleby, jej kultury, nawożenia rośliny uprawianej w plonie głównym przed międzyplonem. Przy siewie bobowatych z nawożenia azotem można zrezygnować lub zastosować symboliczną dawkę startową 20 kg N/ha. Tak naprawdę bobowate powinny być składnikiem każdej mieszanki międzyplonowej. Jeżeli planowana jest uprawa później sianych poplonów, warto od razu zastosować wyższe dawki fosforu, a na mocnych glebach również potasu, które pokryją potrzeby rośliny zaplanowanej do uprawy po zbiorze międzyplonu.
Siew międzyplonów krok po kroku
Prawie wszystkie międzyplony można wysiewać siewnikiem w rzędy 10–15 cm. Można też zastosować specjalne siewniki poplonowe. W praktyce niektórzy wykorzystują do siewu międzyplonów nawet rozsiewacze nawozów. Po takim siewie trzeba wjechać z broną lekką. Jeszcze lepiej taki zasiew rzutowy jest przywałować.
Gotowe mieszanki czy własna kompozycja? Co wybrać?
Mieszanki międzyplonowe, często precyzyjnie przemyślanym składem pod wymagania rośliny, która będzie uprawiana po międzyplonie ma w ofercie wiele renomowanych firm nasiennych i dystrybutorów środków produkcji rolniczej. Można je zobaczyć i ocenić na poletkach demonstracyjnych odbywających się właśnie na spotkaniach z cyklu Dni Pola. Firmy komponują mieszanki międzyplonowe o specjalnych właściwościach, rekomendowanych przed uprawą zbóż, przed uprawą okopowych, mieszanki na cele paszowe, o właściwościach melioracyjnych, fitosanitarnych itd.
Mieszanki modułowe – tańszy sposób na skuteczny międzyplon
Bardzo ciekawą ekonomiczną propozycją są tzw. mieszanki modułowe. Zawierają dobrze zbilansowane w składzie gatunki bazowe o konkretnym działaniu (strukturotwórcze, paszowe, wiążące azot) pozwalają rolnikowi dodać własny wypełniacz – nasiona lub ziarno roślin z własnego rozmnożenia, np. fitosanitarny owies. To zmniejsza koszt takich mieszanek a paletę ciekawych mieszanek modułowych serii Patris na spotkaniach pt. „Pola nowych możliwości” prezentowała firma Agrolok. To m.in. mieszanka modułowa Patris Gold jako baza do produkcji dodatkowej paszy (na kiszonkę lub sianokiszonki). To mieszanka modułowa Patris Iridium – do walki z nicieniami glebowymi, Patris Palladium – do zwiększania ilości azotu w glebie, Patris Platinum – poprawiająca właściwości i strukturę gleby. Istotna jest neutralność komponentów mieszanek modułowych dla roślin uprawianych w plonie głównym. Cechą mieszanki poplonowej, którą powinniśmy wziąć pod uwagę, jest również jej uniwersalność, czyli możliwość uprawy przed różnymi gatunkami roślin, wykluczając problemy związane ze zmianowaniem oraz chorobami przenoszonymi przez różne typy roślin.
Najlepsze międzyplony na paszę dla bydła mlecznego
Z punktu widzenia możliwości zebrania opłacalnego plonu i wykorzystania go w żywieniu bydła mlecznego można polecić zasiew:
- kukurydzy,
- kapusty pastewnej,
- traw (życica wielokwiatowa, życica mieszańcowa, życica westerwoldzka),
- strączkowych w mieszankach (wyki + groch siewny pastewny + bobik + gatunki niemotylkowate),
- słonecznika (w mieszankach ze strączkowymi na bezpośrednie skarmianie zielonki lub na kiszonkę),
- seradeli (w mieszankach z różnymi komponentami na zielonkę lub w siewie czystym – wypasanie)
- i facelii (w mieszankach, rzadziej w siewie czystym).
Jak dobrać międzyplon do rodzaju gleby?
Pamiętajmy o dobrym dopasowaniu gatunków i odmian roślin poplonowych do stanowiska.
Na glebach lekkich zaleca się wysiewać:
- facelię, łubin żółty, seradelę.
Na glebach średnio zwięzłych:
- grykę, groch pastewny, łubin wąskolistny, słonecznik, rzodkiew oleistą, wykę ozimą.
Natomiast na glebach ciężkich:
- bobik, kapustę pastewną, wykę jarą.
Terminy siewu mają znaczenie – podział międzyplonów na trzy grupy
Rośliny na międzyplon (gotowe mieszanki lub własne kompozycje) należy dobierać z uwzględnieniem terminu planowanego siewu. Stanowisko trzeba wykorzystać maksymalnie i po najwcześniej schodzących przedplonach warto stawiać na międzyplony o dłuższym okresie wegetacji, ale budujące do jesieni znacznie większą ilość biomasy. Biorąc pod uwagę długość okresu wegetacji poszczególnych gatunków międzyplonowych (czas od siewu do zbioru opłacalnego plonu), rośliny do uprawy w międzyplonach można podzielić na trzy grupy:
-
wczesnego siewu, czyli o długim okresie wegetacji (ponad 80 dni): kukurydza, kupkówka pospolita, kapusta pastewna, rzepa ścierniskowa – powinny być zasiane do końca II dekady lipca;
-
średnio wczesnego siewu, o średniej długości okresu wegetacji (60–80 dni): łubiny (żółty i wąskolistny), wyka jara i ozima, groch siewny, seradela, życica westerwoldzka, życica wielokwiatowa, słonecznik – wysiew do końca lipca;
-
późnego siewu, o krótkim okresie wegetacji (45–60 dni), szybko rosnące po wschodach: rzodkiew oleista, gorczyca biała, facelia – wysiewa się najpóźniej do połowy sierpnia.
To takie abecadło sprzed lat. Na rynku roślin na międzyplony i mieszanek międzyplonowych zachodzą zmiany. To bardzo bogata oferta i radzę zaopatrywać się w takie produkty z pewnego źródła. Zdarzały się bowiem sygnały, że po okazyjnych zakupach na targowiskach dochodziło do przykrych efektów na polach. Zamiast wartościowych roślin pojawiały się nowe chwasty. Części deklarowanych gatunków po wschodach wcale nie było itd.
Marek Kalinowski
Rynek nasienny oferuje wiele gotowych, dobrze skomponowanych mieszanek. To ma swoją cenę, ale to też najlepszy i bezpieczny wybór z deklarowanym składem i jakością nasion. Okazjonalny zakup bez faktury, u sprzedawcy, którego drugi raz nie zobaczymy, może prowadzić do nieoczekiwanych problemów.
