Uwaga na zboża! Choroby atakują, a objawów jeszcze nie widaćMarek Kalinowski
StoryEditorUprawa

Uwaga na zboża! Choroby atakują, a objawów jeszcze nie widać

27.04.2026., 08:00h

Naukowcy IOR – PIB wskazują na ważne zagrożenia w zbożach ozimych. Na plantacjach pszenicy, szczególnie na starszych liściach, obserwuje się symptomy porażenia sprawcy wywołującego objawy septoriozy paskowanej liści z charakterystycznymi nekrotycznymi plamami z obecnością piknidiów (owocników grzyba). To wskazuje na aktywny rozwój patogenu i możliwość dalszej infekcji.

Na plantacjach jęczmienia stwierdzono występowanie objawów powodowanych przez sprawcę plamistości siatkowej liści z poziomem porażenia 1–3%. Objawy mają postać brunatnych, siatkowatych nekroz, typowych dla tej choroby. Na obu gatunkach obserwuje się symptomy porażenia podstawy źdźbła i systemu korzeniowego przez sprawców łamliwości podstawy źdźbła.

Kiedy ograniczać septoriozę paskowaną liści?

Septoriozę paskowaną liści powinno się ograniczać zaraz po infekcji, a ma ona niestety bardzo długi okres inkubacji. Zależnie od warunków pogodowych i od wrażliwości odmiany ten okres może trwać od ok. 16 dni do nawet 38 dni. Ale jak rolnik ma dowiedzieć się o tym, że roślina jest chora skoro utajona inkubacja trwa 3–4 tygodnie? Wykonując oczywiście test kopertowy.

Test kopertowy ujawnia zagrożenia chorobami liści

Przy okazji obserwowanych zagrożeń przypominamy, opisany w literaturze test kopertowy umożliwiający przetestowanie zagrożenia chorobami liści, w tym właśnie najgroźniejszą długo inkubującą septoriozą paskowaną liści. W pszenicy najważniejsza jest ochrona przed sprawcą choroby liścia flagowego i dwóch podflagowych. Test kopertowy prowadzony w kontrolowanych warunkach temperatury i zwilżenia po prostu przyspiesza rozwój obecnych na liściach chorób. Jeżeli liście wyglądają na zdrowe, z testu dowiemy się z wyprzedzeniem nie tylko o ewentualnym zagrożeniu septoriozą paskowaną liści, ale także rdzą brunatną i żółtą, czy brunatną plamistością liści. Test pozwala stwierdzić potencjalne zagrożenie septoriozą znacznie wcześniej, niż dostrzeżemy jej objawy w łanie.

Jak wykonać test kopertowy?

Do wykonania testu potrzebna jest koperta (torebka) i zebrane w łanie liście – kilkadziesiąt liści flagowych. Zebraną próbę liści kładziemy na zwilżonym papierze (np. zwilżone arkusze papieru gazetowego) i zwijamy lub składamy na pół. Tak przygotowaną próbkę wkładamy do zwilżonej koperty lub papierowej torby. Całość wkładamy do torby foliowej z otworami dającymi dostęp powietrza. Przygotowany pakunek najlepiej włożyć do szuflady w miejscu, gdzie zapewniona będzie odpowiednio wysoka temperatura (18–20°C). W razie potrzeby próbkę trzeba dodatkowo zwilżać.

image
Do testu kopertowego na septoriozę pobieramy w łanie losowo kilkadziesiąt liści flagowych
FOTO: Marek Kalinowski

Co po wynikach testu?

Jeżeli septorioza paskowana liści lub inne choroby liści są w łanie, po kilku dniach zaobserwujemy na liściach chlorotyczne lub nekrotyczne plamy. Gdy stwierdzimy w teście objawy septoriozy paskowanej liści i pogoda sprzyja jej rozwojowi – trzeba wykonać zabieg. Jeżeli jednak po ok. 4 dniach trwania testu i obserwacji nic nie stwierdzimy, ponownie powinniśmy pójść w pole, zebrać kolejną próbę i test powtórzyć. Testy kopertowe to dobre metody wspomagania kosztownych decyzji o ochronie. Wiedza o zagrożeniu i potrzebie wykonania zabiegu kilka dni wcześniej niż będziemy mogli zauważyć to w łanie, daje nam kontrolę i sporą przewagę. Bardzo podobny test można wykonać do wcześniejszego wykrycia obecności fuzariozy kłosów.

Marek Kalinowski

Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
27. kwiecień 2026 08:02