Zima opanowała Polskę i choć dzieci się cieszą, a drogowcy znowu zaskoczeni, to jednak rolnicy obserwują pogodę pełni obaw o los ozimin. Czy one wytrzymają?
Oziminy na razie mają „polisę ochronną”
Na początek warto uspokoić – zima nadeszła w tempie umiarkowanym i oziminy na większości pól dobrze się zahartowały. Druga dobra wiadomość, to pokrywa śniegu, która chroni nie tylko przed mrozem, ale także przez wiatrem. Dlatego ozimy w większości na razie dobrze znoszą panujące warunki. Są jednak pewne zagrożenia. Jakie?
Przede wszystkim warto sprawdzić jaką zasialiśmy odmianę pod względem zimotrwałości. Jeśli jest to ocena przynajmniej 4,5–5 st. w skali 9-stopniowej, to także możemy spać spokojnie. Jeżeli ocena zimotrwałości jest niższa, to trzeba liczyć na "kołderkę" śniegu i szczęście.
Śnieg chroni przed mrozem, ale...
Na polach pokrytych warstwą co najmniej 2-centymetrową mamy już naturalną "polisę". Jeżeli tego śniegu jest ponad 10 cm, jak to ma miejsce w Polsce północno-wschodniej, to tym bardziej rośliny są chronione, ale… pojawia się większe ryzyko wyprzenia i pleśni śniegowej. Ryzyko to wzrośnie szczególnie dopiero gdy nadejdzie ocieplenie.
Owies i groch ozimy – największe ryzyko tej zimy
Najbardziej wrażliwe na skutki zimowania są ozime odmiany owsa. Te mogą mieć kłopoty z zimowaniem nawet okryte śniegiem. Następne w kolejności ryzyko dotyczy odmian grochu zimującego. Nie ma dokładnych danych co do temperatur jakie wytrzymują te "nowe gatunki" w Polskich warunkach, ale temperatury rzędu kilkunastu stopni poniżej zera mogą być dla owsa i grochu zabójcze, nawet pod śniegiem.
Jęczmień ozimy: kiedy –15°C to jeszcze nie problem?
Wytrzymałość jęczmienia ozimego na mróz zależy od odmiany, pokrywy śniegu oraz fazy w jakiej wchodzi w zimowanie. Najbardziej odporne są rośliny w fazie 4–6 rozkrzewień. Dla takich roślin oraz odmian o zimotrwałości co najmniej 4,5 przy warstwie śniegu 2–3 cm przetrwanie mrozu nawet –15 st. C nie powinno być problemem. Duże jednak jeszcze zależy od czasu trwania mrozu. Jeśli będzie to kilka dni w roku, to także nie powinno być problemów. Gorzej jeśli mrozy potrwają pond 1–2 tygodnie.
Rzepak wytrzyma więcej, ale tylko pod jednym warunkiem
Zimotrwałość rzepaku to także cecha odmianowa. Ocenie odmian rzepaku wg COBORU nie podlega jednak zimotrwałość, ale ich stan po zimie. Niestety, od 10 lat nie było mocniejszej zimy, aby w naszych warunkach dobrze poznać cechę zimotrwałości. Można jednak śmiało stwierdzić, że mrozoodporność w polu rzepaku jest nieco lepsza niż jęczmienia ozimego, ale ona także zależy od śniegu oraz stanu roślin przed chłodami. W tym roku na szczęście rzepak jesienią rozwijał się na większości pól bardzo dobrze. Zatem rzepaki powinny wytrzymać spadki temperatur do –16–18 st. C o ile nie potrwają te mrozy dłużej niż 2 tygodnie.
Pszenica ozima ma przewagę. Te odmiany radzą sobie najlepiej
Zdecydowanie lepsza jest zimotrwałość pszenicy ozimej, zwłaszcza uprawianych w Polsce odmian (choć niestety rejestrowane są odmiany o zimotrwałości ocenianej na zaledwie 2 st., a najlepsze oceny wynoszą 5,5 st. Medalistka, Lokata, Hondia, Euforia). Zimotrwałość zależy ona także od rozwoju roślin przed chłodami – najwyższa jest w fazie szpilkowania oraz później w fazie BBCH 13–15. Kilkucentymetrowa warstwa śniegu pozwoli na przetrwanie odmian o zimotrwałości wg COBORU ocenianej na 4,5 i więcej co najmniej –18 St. C, a często i niższych temperatur.
Pszenżyto podobnie jak pszenica, ale żyto najbardziej odporne
Podobna jest odporność pszenżyta na chłody i warunki zimowania. W tym gatunku najsłabiej zimujące odmiany oceniono na 3, a najlepsze na 6 (Trapero, Stelvio, Panteon). Natomiast najbardziej odporne na mróz jest żyto. Zimotrwałość żyta jest na tyle duże, że nie prowadzi się oceny tej cechy w badaniach PDO. Gatunek ten (odmiany odporne) wytrzymuje temperatury poniżej 25 st. C bez śniegu, a pod śniegiem nawet poniżej 30 st. C.
tcz
