Produkcja zwierzęca w Polsce pod znakiem zapytania
Polska produkcja zwierzęca znajduje się w coraz trudniejszej sytuacji. Rosnące koszty produkcji, wysokie ceny energii i nawozów, spadająca opłacalność oraz kolejne wymagania środowiskowe sprawiają, że wielu rolników rezygnuje z hodowli. Szczególnie dotkliwy kryzys dotyczy sektora trzody chlewnej, który od lat zmaga się z ASF, niskimi cenami skupu i uzależnieniem od importu warchlaków.
Na problem zwraca uwagę Wielkopolska Izba Rolnicza, która podczas ostatniego posiedzenia Komisji ds. Produkcji Zwierzęcej przygotowała pakiet postulatów skierowanych do prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych, z prośbą o podjęcie interwencji u właściwych instytucji.
Dramatyczny spadek liczby stad świń
Według Wielkopolskiej Izby Rolniczej skala problemu jest ogromna. W ciągu ostatniej dekady liczba stad trzody chlewnej w Polsce zmniejszyła się z blisko 250 tys. w 2015 roku do ok. 42 tys. obecnie.
Samorząd rolniczy wskazuje, że za tak gwałtowny spadek odpowiada przede wszystkim wieloletnia walka z ASF, niska opłacalność produkcji oraz rosnące wymagania związane z bioasekuracją. Z produkcji najczęściej rezygnują mniejsze gospodarstwa, co dodatkowo osłabia krajowy sektor wieprzowiny.
WIR chce powrotu rekompensat dla hodowców
Jednym z najważniejszych postulatów WIR jest ponowne uruchomienie rekompensat dla producentów trzody chlewnej znajdujących się w czerwonych strefach ASF.
Zdaniem WIR hodowcy ponoszą straty nie z własnej winy. Ograniczenia związane z przemieszczaniem zwierząt oraz niższe ceny skupu znacząco pogarszają sytuację finansową gospodarstw.
WIR przypomina również, że możliwość stosowania takich rekompensat została wcześniej potwierdzona przez Komisję Europejską. Samorząd podkreśla, że bez gwarancji wsparcia rolnicy nie będą decydować się na nowe inwestycje i odbudowę stad.
Program „Locha Plus” ma wrócić
Kolejnym postulatem jest czasowe wznowienie programu „Locha Plus”. WIR argumentuje, że obecne ceny skupu świń od dłuższego czasu nie pokrywają kosztów produkcji, dlatego wsparcie dla utrzymania loch powinno zostać ponownie uruchomione.
Jak przypomina WIR, zapowiedź przywrócenia programu padła podczas inauguracyjnego forum rolniczego powiatów nowotomyskiego, grodziskiego i wolsztyńskiego w Sielinku. Hodowcy oczekują teraz realizacji tych deklaracji.
Walka z ASF nadal priorytetem
Komisja ds. Produkcji Zwierzęcej apeluje również o zdecydowane działania ograniczające rozprzestrzenianie ASF.
Wśród postulatów znalazły się:
- interwencja u Głównego Lekarza Weterynarii w sprawie funkcjonowania azylu dla świń „Gieniutkowo”, który zdaniem WIR może zwiększać ryzyko szerzenia się ASF,
- szybsze znoszenie stref z ograniczeniami tam, gdzie pozwala na to sytuacja epizootyczna,
- konsekwentny odstrzał dzików uznawanych za główny wektor rozprzestrzeniania wirusa.
Zdaniem izby skuteczne ograniczenie ASF jest warunkiem odbudowy krajowego pogłowia świń i nowych inwestycji w sektorze.
Kontrole importu i mniej biurokracji
WIR domaga się również zwiększenia kontroli żywności sprowadzanej z krajów trzecich. Według samorządu rolniczego kontrole powinny obejmować nie tylko jakość produktów, ale również sposób ich produkcji oraz przestrzeganie zasad dobrostanu zwierząt, tak aby polscy producenci konkurowali na równych zasadach.
Kolejnym postulatem jest połączenie baz danych ARiMR i Powiatowych Lekarzy Weterynarii. Obecnie hodowcy muszą wykonywać podwójne procedury związane z rejestracją i przemieszczaniem zwierząt, co – zdaniem WIR – stanowi zbędną barierę administracyjną.
Problemy nie dotyczą tylko producentów świń
Jak podkreśla WIR, pogarszająca się sytuacja obejmuje także producentów bydła i mleka.
Na rynku żywca wołowego ceny w ostatnim czasie spadły do ok. 12,30–13,20 zł/kg, co oznacza obniżkę o ponad 3,00 zł w krótkim okresie. Przy obecnych kosztach produkcji wielu hodowców sprzedaje zwierzęta poniżej progu opłacalności.
Trudna sytuacja panuje również na rynku mleka. Ceny skupu wynoszą obecnie ok. 1,40–1,70 zł/l, zależnie od wielkości dostaw. W opinii rolników takie stawki coraz częściej nie pokrywają kosztów produkcji.
Produkcja zwierzęca ma strategiczne znaczenie
WIR podkreśla, że produkcja zwierzęca odgrywa kluczową rolę w gospodarstwach, szczególnie na terenach o słabszych glebach i mniejszych areałach. Pozwala zwiększać wartość dodaną produkcji rolnej, dostarcza nawozów organicznych oraz poprawia retencję wody i żyzność gleby.
Zdaniem samorządu rolniczego bez szybkich działań osłonowych i poprawy opłacalności kolejni producenci będą rezygnować z hodowli, co w dłuższej perspektywie może negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo żywnościowe kraju.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. WIR
