Konopie włókniste po kontrolą
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z nowelizacją ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii ma obowiązek prowadzenia monitoringu rynku konopi włóknistych. Dzięki temu zmienił się nie tylko system nadzoru nad uprawą, ale również nad obrotem konopiami.
Jednym z ważniejszych efektów tego, że KOWR kontroluje rynek konopi włóknistych, jest to, że wszystko jest bardziej jasne i uporządkowane. KOWR prowadzi rejestr firm i rolników, którzy zajmują się uprawą albo skupem konopi włóknistych, bo żeby działać legalnie w tej branży, trzeba być wpisanym do tego rejestru.
Wcześniej rolnicy musieli co roku starać się o pozwolenie na uprawę. Teraz zamiast tego wystarczy wpis do rejestru. Zniesiono też ograniczenia dotyczące wielkości uprawy oraz bariery regionalne, czyli nie trzeba już ubiegać się o zgodę tylko w swoim regionie. Dzięki temu formalności jest mniej i łatwiej rozpocząć lub rozwijać uprawę.
Dzięki temu, że KOWR zbiera dane o uprawach, wiadomo też lepiej, ile jest plantacji, ile firm działa na rynku i co dzieje się z surowcem konopnym. Dla rolników oznacza to łatwiejszy dostęp do rynku i większą pewność prowadzenia działalności. Więcej osób może legalnie uprawiać lub skupować konopie włókniste, co sprzyja rozwojowi całej branży i zwiększa konkurencję.
Liczba rolników produkujących konopię włóknistą rośnie
Jak wynika z danych, którymi dysponuje KOWR, na koniec grudnia 2025 r. w rejestrze konopi włóknistych widniało 1592 producentów oraz 80 podmiotów skupujących. Samą uprawę prowadzono na 1146,78 ha, a najwięcej konopi uprawiano w województwach:
- lubelskim,
- mazowieckim,
- warmińsko-mazurskim.
Analiza wykresu wskazuje, że w okresie od 2022 r. do 2025 liczba osób zajmujących się uprawą konopi włóknistych wzrosła o 1168. Co ciekawe, taki wysoki przyrost producentów nie przekłada się na wzrost powierzchni upraw, która w roku 2025 spadła w stosunku do 2024 o 225,06 ha. Największy przyrost powierzchni uprawy konopi włóknistych notowano w latach 2022 – 2023, kiedy z poziomu 843,22 ha wzrosła ona do 1371,84 ha. Podobnie do liczby ha w roku 2025 zmniejszyła się również liczba podmiotów skupujących konopie włókniste z 87 osób w roku 2024 do 80 w roku 2025. Również w tym przypadku liczba podmiotów skupujących wzrosła najbardziej w okresie od 2022 do 2024 r., bo z 31 osób do 87.
Szerokie wykorzystanie konopi włóknistych
Po zmianach w przepisach dotyczących Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii konopie włókniste mogą być dziś uprawiane na więcej celów niż wcześniej. Roślina ta znajduje szerokie zastosowanie w wielu sektorach gospodarki – m.in. w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, włókienniczym, budowlanym czy energetycznym. W produkcji żywności wykorzystuje się głównie nasiona konopi oraz produkty z nich powstające, takie jak olej czy mąka konopna, które są źródłem białka roślinnego, zdrowych tłuszczów, błonnika oraz witamin.
W przemyśle włókienniczym z włókna konopnego powstają tkaniny, natomiast z paździerzy produkuje się m.in. materiały izolacyjne wykorzystywane w budownictwie. Konopie znajdują również zastosowanie w produkcji biopaliw oraz w branży kosmetycznej – ekstrakty konopne są cenione za właściwości regeneracyjne i przeciwzapalne.
W Polsce dużą popularnością wśród rolników cieszą się odmiany konopi włóknistych takie jak Henola, Finola czy Białobrzeskie. Największą powierzchnię upraw zajmuje odmiana Henola, której areał szacowany jest na około 420 ha.
Jak wygląda kontrola rynku konopi?
Rynek konopi włóknistych jest monitorowany przez KOWR, który gromadzi dane dotyczące powierzchni upraw oraz podmiotów zajmujących się produkcją i skupem surowca. Instytucja prowadzi również kontrole, aby sprawdzić, czy działalność prowadzona jest zgodnie z obowiązującymi przepisami. Takie działania sprzyjają budowaniu bezpiecznego i przejrzystego rynku.
Uprawa konopi włóknistych może być prowadzona także na potrzeby własne, jednak w takim przypadku powierzchnia uprawy nie może przekraczać 1 ha rocznie. Oddziały terenowe KOWR przeprowadzają kontrole co najmniej 10% producentów oraz 10% podmiotów skupujących w danym roku zbiorów.
Współpraca instytucji przy nadzorze rynku
W monitorowanie rynku konopi włóknistych zaangażowane są także inne instytucje publiczne. Jednym z ważnych partnerów jest Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu, który prowadzi badania nad odmianami konopi dopuszczonymi do uprawy w Unii Europejskiej. Współpraca z ośrodkami naukowymi wspiera rozwój produkcji oraz pomaga rolnikom w wyborze odpowiedniego materiału siewnego.
KOWR współpracuje również z policją oraz innymi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo, aby przeciwdziałać nielegalnym uprawom. Istotna jest także koordynacja działań z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Zdrowia, które odpowiadają za regulacje prawne dotyczące konopi włóknistych.
Coraz większe znaczenie konopi w rolnictwie
Jak wyjaśnia KOWR, rosnące zainteresowanie konopiami włóknistymi wynika przede wszystkim z ich szerokiego zastosowania oraz ekologicznego charakteru tej uprawy. Dzięki stabilnym regulacjom prawnym i systemowi monitorowania prowadzonemu przez KOWR, sektor ten ma dobre warunki do dalszego rozwoju i może w najbliższych latach zyskiwać na znaczeniu w polskim rolnictwie.
Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. KOWR
