KRIR chciała powiązać wsparcie z produkcją zwierzęcą
Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych zwrócił się do ministra rolnictwa o zmianę zasad przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Wniosek został przygotowany m.in. w związku ze stanowiskiem Podlaskiej Izby Rolniczej.
Samorząd rolniczy zaproponował, aby w przypadku wybranych interwencji wprowadzić wymóg posiadania zwierząt gospodarskich jako warunek otrzymania wsparcia. Chodziło o:
- Interwencję 1 – Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000,
- Interwencję 2 – Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami Natura 2000.
KRIR argumentowała, że obecne rozwiązania nie zapewniają – jej zdaniem – pełnej realizacji celów środowiskowych i nie zawsze gwarantują rzeczywiste użytkowanie gruntów objętych wsparciem. Według izb rolniczych powiązanie płatności z utrzymywaniem zwierząt mogłoby zwiększyć skuteczność ochrony siedlisk, ograniczyć przypadki formalnego użytkowania gruntów oraz poprawić efektywność wykorzystania środków publicznych.
Dlaczego MRiRW nie zgodziło się na zmianę?
Ministerstwo podkreśla, że wiele gospodarstw położonych na obszarach Natura 2000 jest zobowiązanych do ekstensywnego użytkowania trwałych użytków zielonych zgodnie z planami ochrony lub planami zadań ochronnych. Rolnicy ponoszą koszty związane z utrzymaniem takich łąk i pastwisk niezależnie od tego, czy posiadają zwierzęta.
Zdaniem resortu pozbawienie ich prawa do płatności wyłącznie z powodu braku produkcji zwierzęcej byłoby nieuzasadnione, ponieważ wykonują oni działania wymagane dla ochrony cennych siedlisk przyrodniczych.
Łąki muszą być użytkowane, a biomasa usuwana
MRiRW przypomina, że warianty przyrodnicze interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych wymagają rzeczywistego użytkowania gruntów. W zależności od wariantu obowiązuje użytkowanie kośne, kośno-pastwiskowe albo pastwiskowe.
Przepisy nakładają również obowiązek usunięcia biomasy z powierzchni objętych zobowiązaniem. W praktyce oznacza to, że pozyskane siano lub zielonka są wykorzystywane jako pasza albo materiał na ściółkę.
Korzyści odnoszą także gospodarstwa hodowlane
Resort zwraca uwagę, że efekty realizacji działań rolno-środowiskowo-klimatycznych nie ograniczają się wyłącznie do gospodarstw korzystających z dopłat.
Pozyskiwane siano i zielonka są często sprzedawane lub przekazywane lokalnym hodowcom, stanowiąc cenne źródło paszy. Dodatkowo przepisy pozwalają, aby wypas zwierząt na gruntach objętych zobowiązaniem prowadziło inne gospodarstwo niż użytkownik danej działki. Według ministerstwa sprzyja to współpracy między gospodarstwami roślinnymi i zwierzęcymi oraz lepszemu wykorzystaniu lokalnych zasobów paszowych.
Resort ostrzega przed negatywnymi skutkami
Ministerstwo ocenia, że uzależnienie płatności od posiadania zwierząt mogłoby doprowadzić do ograniczenia, a w części przypadków nawet do zaprzestania użytkowania trwałych użytków zielonych.
Konsekwencją byłaby mniejsza dostępność pasz dla gospodarstw hodowlanych oraz trudności z realizacją wymogów obowiązujących na obszarach Natura 2000.
Zagrożone byłyby również płatności retencyjne
MRiRW zwraca uwagę, że grunty objęte zobowiązaniami rolno-środowiskowo-klimatycznymi mogą kwalifikować się także do płatności za retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych.
Oznacza to, że gospodarstwa bez zwierząt, które utraciłyby prawo do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, mogłyby jednocześnie zostać pozbawione wsparcia retencyjnego. Zdaniem resortu mogłoby to ograniczyć działania poprawiające zatrzymywanie wody w krajobrazie rolniczym, co w warunkach nasilających się susz byłoby niekorzystne zarówno dla rolnictwa, jak i środowiska.
Po 2027 roku możliwe są nowe rozwiązania
Ministerstwo podkreśla, że płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne mają inny cel niż płatności ekologiczne. Ich zadaniem jest wspieranie rolników stosujących praktyki służące ochronie środowiska, w tym zachowaniu ekstensywnego użytkowania łąk i pastwisk. Z kolei płatności ekologiczne są przeznaczone dla gospodarstw prowadzących produkcję zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego.
Jednocześnie MRiRW poinformowało, że podczas prac nad kolejną perspektywą finansową Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r. analizowane są różne warianty dotyczące przyszłego kształtu interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych, w tym możliwość wzmocnienia wsparcia dla gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą. Resort zaznacza jednak, że na obecnym etapie nie zapadły jeszcze decyzje w tej sprawie.
Źródło: KRIR
Oprac. Agnieszka Sawicka
