Wiosenna ocena GUS za 2026 r. pokazuje trudny start sezonu. Chłody, niedobór opadów i kwietniowe przymrozki pogorszyły stan upraw ozimych, sadów i plantacji jagodowych.
Najpierw mróz, potem susza. Pogoda nie oszczędzała rolników
GUS w najnowszej „Wiosennej ocenie stanu upraw rolnych i ogrodniczych w 2026 r.” wskazuje, że warunki agrometeorologiczne od jesieni 2025 r. do wiosny 2026 r. były dla rolnictwa trudne. Zimą pojawiały się silne spadki temperatury, a wiosną problemem stał się przede wszystkim niedobór opadów i przesuszenie wierzchniej warstwy gleby.
Przebieg warunków agrometeorologicznych w ciągu ostatniego półrocza wyglądał następująco:
- Listopad: Częste opady utrudniały prace polowe, a dodatnie temperatury sprzyjały oziminom. Pod koniec miesiąca ochłodzenie pomagało roślinom się hartować.
- Grudzień: Pogoda była na ogół bezpieczna dla roślin zimujących. Miejscami silne spadki temperatury nie spowodowały jednak większego wychłodzenia gleby.
- Styczeń i luty: Silne mrozy zwiększały ryzyko uszkodzeń mrozowych, a słaba pokrywa śnieżna nie chroniła upraw. Pod koniec lutego przyszło ocieplenie i deszcz, lokalnie powodując zastoiska wodne.
- Marzec: Warunki były na ogół korzystne dla rolnictwa. Ruszyła wegetacja, prowadzono siewy jarych zbóż, ale brak opadów ograniczał wilgoć w glebie.
- Kwiecień: Miesiąc był niekorzystny — chłody spowalniały rozwój roślin, a przymrozki uszkadzały sady i jagodniki. Dodatkowo pogłębiała się susza glebowa.
- Maj: Nadal było chłodno i sucho, co spowalniało wegetację. Lokalnie deszcz poprawiał wilgotność gleby, ale niedobór ciepła nadal ograniczał wzrost upraw.
Oziminy słabsze niż rok temu. Tysiące hektarów poszły pod pług
Stan zasiewów zbóż ozimych oceniono niżej niż w 2025 r.
Najbardziej ucierpiały:
- mieszanki zbożowe ozime – 1,1% strat
- jęczmień ozimy – 1,0% strat
- pszenica ozima, żyto i pszenżyto ozime – po ok. 0,2% strat
Do połowy maja zaorano i zakwalifikowano do zaorania ok. 12,2 tys. ha zbóż ozimych oraz ok. 9,1 tys. ha rzepaku i rzepiku ozimego.
Rzepak oberwał od mrozu i suszy
Powierzchnia rzepaku i rzepiku ma się zmniejszyć o ok. 0,4%. GUS podaje, że głównymi przyczynami strat były:
- uszkodzenia mrozowe
- mała obsada roślin
- szkody wyrządzone przez zwierzynę leśną
Rolnicy zasiali więcej, ale pogoda szybko pokrzyżowała plany
Wstępnie szacuje się, że powierzchnia zasiewów zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi wyniesie ok. 5,6 mln ha, czyli o 2,9% więcej niż rok wcześniej.
W tym:
- ozime zboża podstawowe z mieszankami: ok. 4,5 mln ha
- jare zboża podstawowe z mieszankami: ok. 1,2 mln ha
Wśród jarych wzrosła powierzchnia większości gatunków, poza owsem. Największe znaczenie mają:
- pszenica jara – ok. 0,1 mln ha
- jęczmień jary – ok. 0,2 mln ha
- owies – ok. 0,5 mln ha
- pszenżyto jare – ok. 0,1 mln ha
- mieszanki zbożowe jare – ok. 0,2 mln ha
Rośliny nie mogły ruszyć z miejsca. Winne chłody i brak deszczu
GUS podkreśla, że w drugiej dekadzie marca rozpoczęła się wegetacja, ale chłody spowalniały rozwój roślin. W kwietniu i maju sytuację pogarszały przymrozki oraz coraz większy deficyt wody.
W wielu regionach kraju:
- opóźnione były wschody
- siewy utrudniała sucha gleba
- wzrost roślin przebiegał wolniej
- miejscami notowano znaczne przesuszenie wierzchniej warstwy gruntu
Przymrozki uderzyły w sady. Temperatura spadała nawet do -9°C
Przezimowanie drzew i krzewów owocowych oceniono ogólnie dobrze, ale późniejsze przymrozki wyrządziły szkody. Pod koniec kwietnia temperatura lokalnie spadała nawet do -9°C, co uszkadzało:
- kwiaty
- słupki
- młode zawiązki owoców
Problem dotyczył zarówno sadów, jak i plantacji jagodowych.
Problemy nie tylko na polach. Łąki i pastwiska też zawiodły
Stan trwałych użytków zielonych oceniono gorzej niż w 2025 r. GUS wskazuje, że niskie temperatury i brak wilgoci ograniczały krzewienie traw i przyrost zielonej masy.
Średnie oceny wyniosły:
- łąki – 3,6
- pastwiska – 3,5
- koniczyna czerwona – 3,6
Ziemniaki i warzywa nadal tracą w przechowalniach
W sezonie 2025/2026 straty w przechowywanych ziemniakach oszacowano na 11%. Podobny poziom strat odnotowano w warzywach przechowywanych po zbiorach, przy czym różnice regionalne były duże.
W przypadku jabłek straty wyniosły ok. 12%.
GUS nie ma dobrych wieści. To może być trudny sezon dla rolników
Najnowszy raport GUS pokazuje sezon, który od początku był wystawiony na próbę. Z jednej strony rośnie powierzchnia zasiewów zbóż, z drugiej — pogoda mocno ogranicza potencjał plonowania. Największe zagrożenia dla tegorocznych zbiorów to nadal:
- susza wierzchniej warstwy gleby
- skutki przymrozków
- słabsza kondycja ozimin i upraw jarych
- straty w sadach i jagodnikach
Bartłomiej Czekała
Źródło: GUS
