Gdański Agro Terminal (GAT) to strategiczna inwestycja na lata 2025–2028, odpowiadająca na zapotrzebowanie rynku rolno-spożywczego oraz dywersyfikację eksportu. Projekt zakłada budowę jednego dużego magazynu płaskiego na Nabrzeżu Szczecińskim o powierzchni 7 tys. m2 i pojemności 30 tys. ton, kompleksu stalowych silosów płaskodennych o łącznej pojemności 100 tys. ton na Nabrzeżu Wiślanym oraz stworzenie nowoczesnej instalacji do załadunku i rozładunku statków o wydajności 1000 ton/h. Zbożowe obiekty zostaną także zintegrowane w całości z infrastrukturą kolejową, drogową i przeładunkową portu.
Kanały eksportowe dla polskiego zboża
- Głównym celem powstania terminalu jest stworzenie skutecznych kanałów eksportowych dla polskiego zboża, co pozwoli na efektywną rotację nadwyżek, których nie sposób zagospodarować na rynku wewnętrznym. Dzięki temu Polska zyska realny wpływ na kształtowanie sektora zbożowego, wychodząc poza dotychczasową rolę podmiotu posiadającego jedynie marginalny, około dwuprocentowy udział w rynku. Inwestycja ta otwiera przed polskim rolnictwem szerokie perspektywy eksportowe, celując w rynki o dużym potencjale nabywczym, takie jak Egipt w Afryce czy kraje azjatyckie – Indonezja, Malezja oraz Wietnam – mówi wiceminister rolnictwa Małgorzata Gromadzka.
Jak wskazuje wiceminister Gromadzka ma służyć nie tylko przechowywaniu ziarna w ramach rezerw strategicznych, ale przede wszystkim dynamicznemu obrotowi i sprzedaży.
- Jest to budowanie też potencjału sektora rolno-spożywczego, ale sektora zbożowego w Polsce, tak abyśmy mieli realny wpływ na oddziaływanie na rynek zboża” – zaznacza wiceszefowa resortu rolnictwa. Nowa infrastruktura ma zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe kraju, oferując przestrzeń magazynową, która w sytuacjach kryzysowych może zostać wykorzystana do zabezpieczenia zapasów artykułów rolno-spożywczych.
Pod względem technicznym i operacyjnym, Agro Terminal w Gdańsku imponuje planowaną skalą działania. Choć projekt jest realizowany etapami, docelowo, do 2030 roku, jego zdolności eksportowe mają osiągnąć poziom około 3 milionów ton ziarna rocznie. Kluczowym elementem jest automatyzacja i wysoka wydajność procesów załadunkowych oraz rozładunkowych, co jest krytycznym czynnikiem dla podmiotów korzystających z infrastruktury portowej. Docelowa wydajność nowoczesnych instalacji ma wynosić 1000 ton na godzinę. Obecnie zakończono pierwszy etap budowy, obejmujący duży magazyn płaski na Nabrzeżu Szczecińskim. Kolejne kroki przewidują budowę kompleksu stalowych silosów o łącznej pojemności 100 tysięcy ton, realizowaną przy udziale Krajowej Grupy Spożywczej.
Stabilizacja cen skupu
Struktura organizacyjna i zasady korzystania z terminalu zostały zaprojektowane tak, aby w pierwszej kolejności wspierać polskie podmioty państwowe. Priorytet w dostępie do infrastruktury mają spółki takie jak Elewarr, Krajowa Grupa Spożywcza, Zamojskie Zakłady Zbożowe czy spółka zbożowa w Stoisławiu. To właśnie te firmy mają stanowić trzon polskiej obecności na rynku i wpływać na stabilizację cen skupu. Niemniej jednak, terminal jako hub logistyczny musi dbać o rentowność i budowanie potencjału konkurencyjnego, dlatego w przypadku niewyczerpania dostępnych wolumenów przez spółki skarbu państwa, zarząd portu będzie mógł dopuścić do korzystania z infrastruktury również prywatnych przedsiębiorców.
Działalność operacyjna terminalu i związanych z nim spółek już trwa, a jej efekty mają być odczuwalne dla rolników poprzez aktywne prowadzenie dialogu i zachęcanie do sprzedaży zboża do państwowych punktów skupu. Prezes spółki Elewarr, Marcin Roszczyk, zwraca uwagę na specyficzną rolę, jaką jego firma pełni na polskim rynku. W odróżnieniu od podmiotów czysto komercyjnych, Elewarr realizuje misję publiczną związaną z utrzymywaniem rezerw strategicznych, co sprawia, że biznes schodzi na dalszy plan.
Dynamiczna sytuacja na zbożowym rynku
- Naszą misją są przede wszystkim rezerwy i do tego musimy skupić na to mieć cały czas na uwadze i przede wszystkim to, że my mamy rzeczywiście tak jak patrzę po zeszłym roku prawdopodobnie najlepsze ceny – wyjaśnia prezes Roszczyk. Podkreśla on, że choć lokalni producenci pasz czy mąki mogą okresowo oferować wyższe stawki ze względu na specyficzne potrzeby technologiczne, to w skali całego roku Elewarr utrzymuje bardzo konkurencyjne ceny skupu.
Sytuacja na rynku zbożowym w Polsce pozostaje jednak dynamiczna i uzależniona od wielu czynników zewnętrznych. Cena ziarna w Polsce jest ściśle powiązana z trendami w całej Unii Europejskiej, co ogranicza możliwości jej samodzielnego regulowania na poziomie krajowym. Obecnie rynek charakteryzuje się ogromną zmiennością, którą prezes Roszczyk określa mianem „kompletnego zwariowania”. Przykładem mogą być gwałtowne skoki cenowe, gdzie po rekordowych poziomach odnotowanych w piątek, w kolejny poniedziałek nastąpił drastyczny spadek. Zjawisko to wynika z prostego mechanizmu rynkowego: gdy cena rośnie, na rynek trafiają ogromne ilości zboża zarówno z nowych zbiorów, jak i z zapasów zeszłorocznych, co prowadzi do zapchania punktów skupu i naturalnej presji na obniżkę stawek.
Żniwa zróżnicowane geograficznie
Tegoroczne żniwa w Polsce są mocno zróżnicowane pod względem geograficznym i pogodowym. Podczas gdy w Wielkopolsce notuje się bardzo dobre wyniki z pszenicą o wysokiej zawartości białka (ok. 14%), inne regiony zmagają się z trudnościami. Na Pomorzu prace żniwne zostały wstrzymane przez intensywne opady deszczu, co sprawiło, że zboża wciąż czekają na pniu na lepszą aurę. Z kolei na południu kraju, w okolicach Rzeszowa, rolnicy dopiero niedawno mogli ruszyć z kombajnami po fali opadów. Mimo tych lokalnych problemów, prognozy są optymistyczne – nadchodzące upały powinny pomóc w dosuszeniu ziarna, a ogólny wynik zbiorów może być nawet lepszy niż w roku ubiegłym. Wszystko to sprawia, że nowoczesna infrastruktura, taka jak gdański Agro Terminal, staje się niezbędna, by sprawnie zarządzać zebranym plonem i budować silną markę polskiego rolnictwa na świecie.
W Porcie Gdańsk zakończono pierwszy etap realizacji Gdańskiego Agro Terminalu (GAT) – jednej z najważniejszych inwestycji ostatnich lat w sektorze rolno-spożywczym i logistycznym. Nowy terminal zbożowy znacząco zwiększy możliwości przeładunkowe i magazynowe portu, odpowiadając na rosnące potrzeby rynku rolno-spożywczego. Inwestycja została podzielona na dwa etapy – pierwszy z nich został właśnie zakończony. Realizacja etapu drugiego, obejmującego budowę silosów i dalszą rozbudowę infrastruktury, planowana jest do roku 2029.
Strategiczne bezpieczeństwo żywnościowe
– Uruchamiamy kolejną strategiczną inwestycję, która nie tylko zwiększy potencjał eksportowy Polski, ale przede wszystkim wzmocni nasze bezpieczeństwo żywnościowe. Współczesne porty to nie tylko gospodarka czy energetyka, ale także bezpieczeństwo militarne i żywnościowe – i właśnie w te obszary inwestujemy dziś rekordowe środki. Co szczególnie ważne, jest to w 100 procentach polski terminal, zrealizowany przez spółkę Port Gdański Eksploatacja, należącą do Zarządu Morskiego Portu Gdańsk, a więc do Skarbu Państwa. Kończymy pierwszy etap inwestycji, ale jednocześnie rozpoczynamy kolejny – budowę baterii silosów, które jeszcze bardziej zwiększą potencjał przeładunkowy. To projekt o znaczeniu strategicznym, realizowany we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa oraz Ministerstwem Aktywów Państwowych. Tylko dzięki takiej synergii możemy skutecznie wspierać kluczowe sektory gospodarki i realizować ambitne cele państwa – podkreślał podczas uroczystego otwarcia GAT Arkadiusz Marchewka, wiceminister infrastruktury.
120 pojazdów dziennie
Pierwszy etap inwestycji objął budowę magazynu płaskiego na Nabrzeżu Szczecińskim o powierzchni blisko 6,5 tys. m² i kubaturze ponad 93 tys. m³. Jego potencjał magazynowy to 30 tys. ton, a zdolności przeładunkowa kształtuje się na poziomie 0,5 mln ton. Obiekt umożliwia obsługę do 120 pojazdów dziennie, a jego dobowa wydajność przeładunkowa wynosi 8 tys. ton.
Jednym z największych atutów nowo wybudowanej hali, o długości 140 metrów, jest jej nowoczesna, jednonawowa konstrukcja stalowa, która zapewnia niemal 50-metrową rozpiętość bez wewnętrznych słupów. Dzięki temu cała powierzchnia magazynu może być efektywnie wykorzystywana, a obsługa ładunków przebiega sprawniej i bez ograniczeń. Obiekt wyróżnia się również elastycznym układem przestrzeni. Za pomocą mobilnych ścian można go podzielić na dwie lub trzy niezależne strefy magazynowe, dostosowując halę do różnych rodzajów przechowywanych towarów i bieżących potrzeb operacyjnych.
Inwestycja została zrealizowana w systemie „zaprojektuj i wybuduj”, a jej wartość wyniosła prawie 14 mln zł. Wykonawcą przedsięwzięcia była spółka Premium Quality Care.
Tomasz Ślęzak
