Rolnicy liczyli na więcej
Dyskusja o tym, jak przeliczać okresy ubezpieczenia pomiędzy ZUS a KRUS, wraca regularnie i budzi spore emocje w środowisku rolniczym. Tym razem temat ponownie trafił do Sejmu w formie interpelacji, w której zaproponowano zmianę jednego z kluczowych przeliczników stosowanych przy ustalaniu świadczeń rolniczych.
Chodzi o sytuację, w której lata pracy opłacane w systemie ZUS są zaliczane do stażu w KRUS. Obecnie przelicza się je w wymiarze półtorakrotnym. W interpelacji padła propozycja, aby zwiększyć ten wskaźnik do trzykrotnego, argumentując to różnicą w częstotliwości opłacania składek w obu systemach.
Skąd w ogóle spór o przelicznik?
Na pierwszy rzut oka propozycja wydaje się prosta – skoro składki w ZUS są opłacane co miesiąc, a w KRUS rzadziej, to lata pracy powinny być inaczej „ważone”. Takie podejście zakłada jednak czysto matematyczne porównanie systemów, które w praktyce działają na zupełnie innych zasadach.
W odpowiedzi rządowej podkreślono, że przelicznik 1,5 nie jest przypadkowy ani „uznaniowy”, lecz wynika z konstrukcji przepisów obowiązujących od lat. Co ważne – dotyczy on tylko określonych, historycznych okresów ubezpieczenia, a nie całego systemu emerytalnego rolników.
Reforma z 1999 roku zmieniła wszystko
Kluczowym elementem wyjaśnienia jest reforma systemu emerytalnego z końca lat 90. To właśnie wtedy wprowadzono wyraźny podział między systemem powszechnym (ZUS) a rolniczym (KRUS).
Od tego momentu:
- systemy funkcjonują niezależnie,
- obowiązują różne zasady naliczania świadczeń,
- a możliwość „mieszania” stażu została znacząco ograniczona.
Oznacza to, że lata pracy w ZUS i KRUS nie są już traktowane jako jeden wspólny kapitał, który można swobodnie przeliczać według jednej skali.
KRUS w dużej mierze finansowany z budżetu
W odpowiedzi zwrócono również uwagę na strukturę finansowania systemu rolniczego. KRUS w zdecydowanej większości utrzymywany jest z budżetu państwa, a nie wyłącznie ze składek ubezpieczonych.
To istotny argument w dyskusji o przelicznikach – według resortu oznacza to, że system nie działa na zasadzie pełnej równowagi składka–świadczenie, jak w klasycznym modelu ubezpieczeniowym.
Właśnie dlatego – jak podkreślono – nie można w prosty sposób porównywać „częstotliwości opłacania składek” między ZUS a KRUS i na tej podstawie zmieniać przeliczników.
Rząd zmieni przelicznik emerytur?
W końcowej części odpowiedzi resort rolnictwa stwierdził, że obowiązujący przelicznik półtorakrotny spełnia swoją funkcję i jest elementem szerszej konstrukcji systemu emerytalnego.
Według rządu zasady zostały ukształtowane historycznie, są spójne z reformą systemu i nie wymagają obecnie korekty. W efekcie uznano, że nie ma podstaw prawnych ani systemowych do zmiany przelicznika.
Resort rolnictwa odpowiedział jednak jednoznacznie: zmian nie będzie.
Podsumowując, dla osób ubezpieczonych w KRUS oznacza to przede wszystkim utrzymanie obecnych zasad. Lata pracy w ZUS nadal będą uwzględniane, ale w niezmienionym przeliczniku 1,5.
żródło: sejm.gov.pl
oprac. Agnieszka Sawicka
