Jak wygląda światowa produkcja i konsumpcja jaj?
Nikogo pewnie nie zdziwi, że największym producentem jaj są Chiny. Do 2023 roku były najbardziej ludnym krajem na świecie. Drugie w produkcji są Indie (obecnie najludniejsze państwo) i Stany Zjednoczone. W 2021 roku średnie spożycie jaj w Europie szacowano na 220–225 jaj na osobę na rok. Średnia światowa oscylowała kilka lat temu wokół 160 jaj na osobę rocznie.
W przypadku Wielkiej Brytanii szacunki wynosiły 198 jaj na osobę w ciągu roku lub nieco poniżej 4 jaj tygodniowo w tym samym roku. Jest to mniej niż spożycie w USA i Kanadzie, które zgłaszały odpowiednio 285 i 253 jaj na osobę w roku 2021.
Gdzie na świecie je się najwięcej jaj?
Jednym z krajów o największej konsumpcji na świecie jest Meksyk, gdzie ostatnie szacunki mówią o 409 jajach na osobę w roku. Mamy jednak dane, które wielu z was mogą zaskoczyć. Istnieje region, w którym spożywa się jaj więcej niż w jakimkolwiek innym miejscu na Ziemi. To maleńka Holandia! Ten kraj spożywa najwięcej jaj rocznie na osobę. Przeciętny Holender zjada około 33,1 kg jaj rocznie według danych z 2022 roku. To daje od 500 do 550 jaj rocznie. W Holandii jajka są podstawą prostych, sycących posiłków – jajko na miękko na śniadanie, jajko sadzone na kromce chleba, znane jako uitsmijter, czy też zawinięte w pikantny naleśnik. Holendrzy uwielbiają jajka ze względu na ich wszechstronność i prostotę odżywczą. Używają mnóstwo jaj w codziennych domowych posiłkach, ale też bardzo dużo w gastronomii.
Polska i inne kraje w rankingu spożycia jaj
Chiny są największym producentem jaj, ale ich mieszkańcy w rankingu spożycia na osobę rocznie plasują się na trzecim miejscu z wartością 21,81 kg. Państwo Środka wyprzedził Hongkong, który ze spożyciem 24,05 kg plasuje się na drugim miejscu, czyli za Holandią. Czwarty jest Meksyk, a piąte są Malediwy (państwo wyspiarskie na Oceanie Spokojnym, pod Indiami), ze spożyciem rocznym wynoszącym 20,71 kg.
Jednym z bardziej zaskakujących miejsc na liście największych konsumentów jaj jest maleńki karaibski kraj Grenada. Z liczbą ludności nieco ponad 100 000 pod względem spożycia jaj na mieszkańca dorównuje takim krajom, jak Japonia i Holandia – średnio około 19 kg na osobę rocznie. W miejscu znanym bardziej z gałki muszkatołowej i słońca niż z rolnictwa przemysłowego tak duże spożycie jaj odzwierciedla, jak głęboko jaja są wplecione w codzienne posiłki.
Jak sądzicie, gdzie plasuje się w tym rankingu Polska? Jesteśmy krajem, w którym nie ma nie tylko świąt bez jajek, ale też śniadań czy pieczonych w domach ciast. Tymczasem, jak czytamy na worldpopulationreview.com, niezależnej stronie internetowej ze statystykami i danymi demograficznymi, Polska jest krajem o niemal najniższym spożyciu jaj w Europie. Z danych wynika, że rocznie zjadamy 5,37 kg jaj na osobę. Mniej od nas w Europie zjadają tylko Bułgarzy – 5,17 kg na osobę. Wyprzedzają nas kolejno: Macedonia Północna, Bośnia i Hercegowina, Czechy, Chorwacja, Słowenia, Grecja i Słowacja. Ponad dwa razy tyle co w Polsce jaj zjada się w Rumunii, Czarnogórze czy Albanii. Trzy razy tyle jedzą Ukraińcy, Hiszpanie, Francuzi i Niemcy, a cztery razy tyle co nad Wisłą zjada się jaj w małej Belgii.
Jakie korzyści zdrowotne mają jajka?
Dlaczego warto, żebyśmy jedli więcej jaj? Ponieważ są superproduktem, czyli takim, który oferuje niezwykle dużo wartości odżywczych, przy jednoczesnej umiarkowanej kaloryczności. Stanowią podstawę diety, nie tylko na śniadanie, ale mogą też zastąpić szybki lunch lub kolację. Niesamowite korzyści zdrowotne jajek obejmują ich zdolność do dostarczania w dobrych proporcjach składników odżywczych, do zmniejszania stężenia tzw. złego cholesterolu, poprawy funkcji poznawczych, ochrony serca, zapobiegania chorobom oczu i dostarczania wysokiej jakości białka. Co do „złego” cholesterolu – rzeczywiście go obniżają. W 2025 roku badanie krzyżowe z randomizacją, opublikowane w czasopiśmie „The American Journal of Clinical Nutrition”, potwierdziło, że spożywanie dwóch jaj dziennie w ramach diety o małej zawartości tłuszczów nasyconych faktycznie prowadziło do zmniejszenia stężenia cholesterolu LDL po pięciu tygodniach. Natomiast stosowanie diety wysokocholesterolowej i wysokonasyconych tłuszczów, z jednym jajkiem tygodniowo lub bez niego, nie przyniosło takich efektów.
Dlaczego jajka są ważne w codziennej diecie?
Jajka są bogate w szereg niezbędnych witamin i minerałów. Jedno duże jajko na twardo dostarcza około 80 kalorii, 7 g białka, 5 g tłuszczu i 186 mg cholesterolu. Zawierają również cenne ilości witamin A, E, B5, B12, a także żelazo, jod i fosfor – wszystkie niezbędne składniki odżywcze wspomagające zdrową, zbilansowaną dietę. Jajka są doskonałym źródłem witaminy D3, która odgrywa ważną rolę w absorpcji wapnia i fosforu, co czyni ją niezbędną dla utrzymania zdrowych kości i zębów. Pomaga również w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mięśni i układu odpornościowego. Dla wegetarian są świetnym produktem, uzupełniającym nie tylko witaminę B12, ale też aminokwasy. Jaja zawierają wszystkie dziewięć aminokwasów niezbędnych dla zdrowia.
Są doskonałym źródłem choliny – składnika odżywczego wytwarzanego w wątrobie. Ponieważ jednak większość ludzi nie produkuje jej w ilości wystarczającej do pokrycia dziennego zapotrzebowania, musi być ona również dostarczana wraz z pożywieniem. Podobnie jak witaminy z grupy B, cholina jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek, odgrywając istotną rolę w rozwoju mózgu i rdzenia kręgowego w czasie ciąży, rozwoju funkcji poznawczych u niemowląt, a także pomagając w zminimalizowaniu pogorszenia funkcji poznawczych u osób starszych. Jaja dostarczają jej ponad dwukrotnie więcej na 100 g niż jakikolwiek inny powszechnie spożywany produkt spożywczy.
Jaja są sycące i mogą pomóc w kontrolowaniu wagi. Ta ich właściwość sprawia, że słabiej odczuwamy głód i mamy mniejszą ochotę na jedzenie w późniejszych godzinach dnia i przekąski. Dzieje się tak m.in. dlatego, że zmniejszają stężenie hormonu stymulującego apetyt.
Karolina Kasperek
