Wsparcie dla rolnictwa 4.0 cieszyło się ogromnym zainteresowaniem polskich rolników. Dzięki niemu do krajowych gospodarstw trafiło wiele tysięcy nowych rozsiewaczy, opryskiwaczy oraz agregatów z funkcją dwukierunkowej wymiany danych. Rolnicy mogli korzystać ze środków wydatkowanych w ramach Krajowego Programu Odbudowy. Przewidziała ona także w zakresie zakupu nowoczesnych maszyn pomoc dla Ośrodków Doradztwa Rolniczego. Nowoczesne maszyny wraz z odpowiednim oprogramowaniem do przetwarzania danych trafiły do łódzkiego ODR w Bratoszewicach. Będą one wykorzystywane jako pomoce dydaktyczne oraz posłużą do przeprowadzenia badań związanych z efektywnością i korzyściami wynikającymi z dwukierunkowego przesyłania danych przez maszyny rolnicze.
ODR-y mogły ubiegać się o wsparcie finansowe w ramach inwestycji A1.4.1 zatytułowanej "Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu". Działanie polegało na unowocześnieniu bazy dydaktycznej i demonstracyjnej na potrzeby edukacji w zakresie rolnictwa 4.0.
Ubieganie się o dofinansowanie przynosiło Ośrodkom znaczące korzyści finansowe i organizacyjne, ponieważ wsparcie przyznawano w wysokości 100% kosztów kwalifikowalnych netto, a płatność realizowano w formie zaliczkowej na podstawie złożonego wniosku.
Ciągniki, nowe maszyny, systemy monitorowania, stacje meteo i stacje bazowe
Za pozyskane fundusze Ośrodki mogły kupić, zamontować i uruchomić nowe maszyny oraz urządzenia wyposażone w rozwiązania rolnictwa 4.0, takie jak ciągniki, siewniki, opryskiwacze, rozsiewacze, pielniki, drony czy roboty. Dofinansowanie obejmowało również zakupy czujników, mierników, sterowników oraz systemów monitorowania i lokalizacji, które można montować na posiadanych już maszynach lub stosować jako samodzielne urządzenia. Ponadto ze środków można było zakupić stacje meteo i stacje bazowe do przesyłania danych, licencje oraz wdrożenia zintegrowanych systemów zarządzania gospodarstwem wraz z aplikacjami, a także rozbudować infrastrukturę teleinformatyczną.
– Głównym powodem podjęcia tego przedsięwzięcia była potrzeba wyposażenia Ośrodka jako jednostki krzewiącej wiedzę rolniczą w nowoczesne narzędzia umożliwiające zbadanie w praktyce, czy rolnictwo 4.0 jest opłacalne oraz zaprezentowanie rolnikom jego realnych możliwości – mówi Józef Kopciuch, dyrektor ŁODR w Bratoszewicach.
Długofalowe skutki stosowania nowoczesnych technologii
Całość procedury przetargowej podzielona została na trzy części. Pierwsza obejmowała zakup ciągników oraz maszyn rolniczych. Druga dotyczyła specjalistycznego oprogramowania do zarządzania danymi. Trzecia część skupiała się na dostawie sprzętu komputerowego oraz urządzeń IT, które są niezbędne do sprawnej obsługi i funkcjonowania systemów cyfrowych. W postępowaniu przetargowym dotyczącym maszyn rolniczych wystartowały trzy firmy. Najkorzystniejszą ofertę przedstawiła Agroma Poznań, która dostarczyła ciągniki i maszyny marki Kubota, której jest autoryzowanym dilerem.
– Zakupiony sprzęt będzie pracował na polach Ośrodka, gdzie zbierane dane posłużą do dogłębnej analizy efektywności technologii 4.0. Sam projekt został zaplanowany formalnie na okres dwóch lat, z założeniem, że pierwszy rok przeznaczony jest na kalibrację urządzeń, dostosowanie rozwiązań technicznych oraz wypracowanie pełnych umiejętności ich praktycznego wykorzystania. Zamierzamy także gromadzić i udostępniać dane w znacznie dłuższej perspektywie, aby ukazywać długofalowe skutki stosowania nowoczesnych technologii. Maszyny będą w pełni wykorzystywane do prowadzenia praktycznych szkoleń, pokazów oraz demonstracji polowych dla rolników, co pozwoli połączyć wiedzę teoretyczną z praktyką. Prezentacje sprzętu będą odbywać się również podczas cyklicznych imprez branżowych, takich jak Dzień Kukurydzy czy coroczne targi rolnicze, które organizujemy – informuje Józef Kopciuch.
Systemem automatycznej kontroli belki polowej
Symboliczne przekazanie, uruchomienie i pierwsza demonstracja polowa sprzętu miała miejsce w Bratoszewicach podczas Dnia Kukurydzy, który odbył się 16 października. Do ODR trafił bardzo bogato wyposażony zestaw maszyn. Wszystkie posiadają funkcję dwukierunkowej wymiany danych oraz współpracować będą z systemem zarządzania gospodarstwem na podstawie map aplikacyjnych. Na potrzeby badań związanych z rolnictwem 4.0, jak i szkoleń dla rolników został między innymi zakupiony zawieszany opryskiwacz Kubota XMS2 ze zbiornikiem o pojemności 1300 l i belką polową z systemem niezależnego składania prawej i lewej strony o szerokości 21 m. Opryskiwacz posiada dysze płuczące wewnątrz zbiornika, napełnianie belki cieczą roboczą przed rozpoczęciem oprysku oraz rozwadniacz środków chemicznych z płuczką do opakowań o pojemności 30 l. Opryskiwacz posiada rozbudowany system filtracji.
W opryskiwaczach marki Kubota stosowany jest Boom Guide, czyli systemem automatycznej kontroli belki, który pomaga operatorowi w utrzymaniu wybranej wysokości oprysku. Czujniki ultradźwiękowe kontrolują hydraulikę w celu optymalnego prowadzenia belki. Technologia zapewnia właściwe prowadzenie ramion opryskiwacza w zmieniających się i stanowiących wyzwanie warunkach uprawy. Utrzymuje belkę na zadanej wysokości w stosunku do powierzchni roślin, pola lub w trybie mieszanym. Rozwiązanie to zapewnia dokładniejsze pokrycie dzięki prawidłowej wysokości dysz nad łanem. Zwiększa również wydajność, gdyż umożliwia szybszą jazdę nawet podczas pracy nocą. Opryskiwacz posiada także rozwiązanie ErgoDrive – automatyczne zarządzanie belką na uwrociach. Maszyna, która pracować będzie w ŁODR została wyposażona w kontrolę belki w wariancie Boom Guide Pro, który używa trzech czujników ultradźwiękowych do niezależnej kontroli prawego i lewego ramienia belki, aby uzyskać maksymalną precyzję w każdych warunkach polowych. Zapewnia dodatni i ujemny wychył poszczególnych ramion belki w celu dokładnego kopiowania konturów terenu. Opryskiwacz posiada także kontrolę sekcji, która zapewnia automatyczne włączanie i wyłączanie sekcji na uwrociach, granicach i wcześniej opryskanych obszarach, co minimalizuje niepożądane nakładki i racjonalizuje wykorzystanie cieczy roboczej.
Siewnik pneumatyczny, brona wirnikowa i zbiornik na przedni TUZ
Do Bratoszewic trafił także zestaw uprawowo-siewny, który składa się z siewnika pneumatycznego CB2300C, brony wirnikowej PH2301 oraz zawieszanego na przednim TUZ ciągnika zbiornika na nasiona SH2200. Zestaw ma łączyć precyzyjny wysiew nasion, nawozów z uprawą gleby. Pojemność zbiornika to 2200 l i jest on dzielony w proporcji 60/40. Siewnik posiada hydrauliczny napęd dmuchawy i dwa aparaty wysiewające ELDOS z wymiennymi kołami dozującymi o napędzie elektrycznym. Modułowa konstrukcja szyny redlic Kubota serii CB2000 zapewnia równomierny rozkład masy w całym układzie maszyny. Zestaw został również wyposażony w dwa czujniki rezerwy nawozu w zbiorniku, czujniki obrotów aparatów wysiewających oraz czujnik obrotów dmuchawy.
Siewnik współpracuje z aktywnym agregatem posiadającym na każdym metrze cztery wirniki o specjalnym ustawieniu zębów dla mniejszego zapotrzebowania na moc i wał trapezowy o ∅ 550 mm.
Brona przeznaczona jest na gleby lekkie i średnio ciężkie. Posiada pierścienie o małej szerokości 40 mm, które zapewniają dobre ugniatanie i zagęszczanie gleby. Specjalna rura zapobiega zapadaniu się brony wirnikowej w grunt a odpowiedni profil spawanych pierścieni tworzy bruzdę o kształcie litery V. Pręty poprzeczne wspierają obracanie się wału oraz zapobiegają poślizgowi w lekkiej lub bardzo wilgotnej ziemi. Na bronie szyna redlic jest mocowana poprzez eurozłącze.
Zestaw posiada funkcję zakładania ścieżek za pomocą ISOBUS, rozstaw redlic wysiewających wynosi 12,5 cm. Na wyposażeniu znajdują się także cztery elektrozawory magnetyczne, rolki dociskowe ze skrobakami i hydraulicznie podnoszone szyny redlic.
Charakterystyka rozrzutu dostosowana do fizycznych właściwości granulatu
W ŁODR pracować będzie także rozsiewacz do nawozów DSM-W Geospred ze skrzynią o pojemności 1300 l. Maszyna może rozsiewać nawóz na szerokość 10–24 m, jest podzielona na jednometrowe sekcje. Siew kontrolowany jest przy użyciu sygnału GPS. Dawka jest automatycznie dostosowywana do prędkości jazdy. Rozsiewacz posiada system wagowy oparty na czterech czujnikach, osiem łopatek na dyskach wysiewających, wzmocnione sita w kształcie piramidy, mieszadło wolnoobrotowe oraz system wysiewu ROTA-FLOW i wysiew graniczny TrimFlow.
W tym pierwszym początkowe płynne przyspieszenie nawozu zapobiega uszkodzeniu granulek przez łopatki. Regulowany punkt wyjścia umożliwia dostosowanie ustawień do fizycznych właściwości produktu. Ze względu na łagodny przepływ nawozu zostaje utrzymywana jego charakterystyka rozrzutu. Nawóz trafia do komory wstępnego zawirowania, w której ulega delikatnemu przyspieszeniu i dzięki sile odśrodkowej transportowany jest na łopatki. Kontrola sekcji odbywa się zarówno poprzez zmianę punktu wyjścia nawozu na łopatkę, jak i regulację dawki i nie wymaga zmiany prędkość dysków. W efekcie tego praktycznie nie wpływa na równomierność wysiewu, a poszczególne odcinki mogą być włączane i wyłączane bardzo szybko.
Baza produkcyjna Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Zestaw precyzyjnych maszyn rolnictwa 4.0 uzupełnia sześciorzędowy siewnik do kukurydzy i rzepaku PP1451V. Maszyna posiada elektryczny napęd sekcji wysiewających wraz z optyczną i elektroniczną kontrolę przepływu i wysiewu nasion. Rozstaw rzędów jest regulowany hydraulicznie co pięć cm w zakresie 44–80 cm. Każda sekcja wysiewająca z napędem elektrycznym, w połączeniu z GPS i GEOCONTROL, jest automatycznie włączana lub wyłączana w dokładnie określonym miejscu, co pozwala wyeliminować nakładanie się rzędów w miejscach, które zostały już zasiane wcześniej. Jest to szczególnie przydatne na trójkątnych polach, na zakrzywionych lub nieregularnych uwrociach.
Baza produkcyjno-demonstracyjna Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego obejmuje łącznie 71 ha gruntów w Bratoszewicach oraz około 5 hektarów w oddziale w Kościerzynie w gminie Wróblew. W Bratoszewicach gospodarstwo skupia się na poletkach demonstracyjnych i większych areałach uprawnych, na których sieje się kukurydzę, rzepak oraz zboża, głównie pszenicę.
Ciekawym przedsięwzięciem prowadzonym na tych gruntach jest rozpoczęte w ubiegłym roku długoterminowe doświadczenie porównawcze, w którym kukurydza uprawiana jest równolegle w systemie orkowym i bezorkowym na jednym polu, co pozwala w praktyce badać zalety, wady oraz wpływ uproszczeń na jakość gleby.
Zobacz galerię zdjęć:
Tomasz Ślęzak
