Nowoczesny odchów cieląt to nie oszczędzanie na mleku, lecz inwestycja w zdrowie, wzrost i przyszłą produktywnośćBeata Dabrowska

Cielęta

Lepszy start cielęcia to więcej mleka. Wystarczy zmienić jeden element

Pierwsze tygodnie życia cielęcia to jeden z najważniejszych etapów budowania przyszłej wydajności całego stada. Właśnie dlatego amerykańska organizacja Dairy Calf and Heifer Association (DCHA), która specjalizuje się w zagadnieniach związanych z odchowem cieląt i jałówek mlecznych, już kilka lat temu opracowała zestaw „złotych standardów” odchowu cieląt.

Podstawowe cele odchowu cieląt

Choć wytyczne były później aktualizowane, ich fundament pozostał niezmienny: zdrowe cielę ma przeżyć, rosnąć i jak najlepiej wykorzystać podawane mu składniki pokarmowe. Podstawowe cele odchowu są jasne: śmiertelność urodzonych cieląt powinna być niższa niż 5%, częstotliwość biegunek nie powinna przekraczać 25%, a chorób układu oddechowego – 10%. Trzecim kluczowym wskaźnikiem jest wzrost. Cielę powinno podwoić swoją masę urodzeniową do 56. dnia życia. W praktyce oznacza to, że zwierzę ważące po urodzeniu 41 kg powinno osiągnąć 82 kg w wieku ośmiu tygodni, co wymaga średniego dziennego przyrostu na poziomie około 0,73 kg.

Znaczenie efektywności produkcji

Dlaczego akurat wzrost jest tak ważny? Bo w produkcji zwierzęcej liczy się efektywność – stosunek uzyskanego efektu do poniesionych nakładów. U krów mierzymy ją ilością mleka w odniesieniu do pobrania suchej masy. W przypadku cieląt coraz częściej patrzy się podobnie: analizuje się koszt uzyskania kilograma przyrostu, tempo wzrostu względem pobranej paszy, a nawet koszt jednego dnia życia od urodzenia do wejścia jałówki do stada mlecznego.

Intensywne żywienie a zdrowotność cieląt

Coraz więcej badań wskazuje, że kluczem do lepszych wyników jest intensywniejsze żywienie w pierwszych tygodniach życia. Jak poinformował podczas konferencji zorganizowanej przez portal e-krowa, profesor James K. Drackley z University of Illinois, jeszcze w 2014 roku, w USA, cielęta otrzymywały średnio 5,7 litra mleka dziennie, co odpowiadało około 0,73 kg suchej masy. Dziś, na wielu fermach podaje się już ponad 8 litrów mleka dziennie – i to nie bez powodu. W tym samym bowiem czasie śmiertelność jałówek przed odsadzeniem spadła w Stanach Zjednoczonych z 11% do 6,4%. Związek jest więc oczywisty – lepsze żywienie oznacza silniejsze cielęta, a silniejsze cielęta lepiej radzą sobie z największymi zagrożeniami zdrowotnymi. Nadal bowiem głównymi przyczynami upadków pozostają biegunki i choroby układu oddechowego, które razem odpowiadają za około 80% wszystkich strat.

Naturalne wzorce żywienia

Natura od dawna pokazuje, jaki kierunek jest właściwy. Mleko krowie zawiera w suchej masie aż 25–26% białka, a cielę w naturalnych warunkach, czyli pozostawione przy matce, pobiera pokarm częściej (6–12 razy na dobę), w mniejszych porcjach i w znacznie większej ilości (od 1 do 1,5 kg suchej masy dziennie) niż w tradycyjnych systemach. Badania pokazały, że takie zwierzęta mogą przyrastać nawet ponad kilogram dziennie już w pierwszych dwóch tygodniach życia. To ogromny potencjał, którego w wielu systemach odchowu po prostu nie wykorzystujemy.

Nowoczesny odchów a biologia cielęcia

Oczywiście nie chodzi o to, by wracać do całkowicie naturalnego modelu utrzymania, ale by lepiej zrozumieć biologię cielęcia. Im bardziej nowoczesny odchów uwzględnia naturalne potrzeby młodego zwierzęcia, tym większa szansa na zdrowy rozwój i lepszy start przyszłej krowy mlecznej.